Η επικεφαλής του Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, σε πρόσφατη συνέντευξή της στο Reuters, ήταν σαφής: «οι εκτεταμένες επιδοτήσεις ενέργειας δεν αποτελούν απάντηση». Προειδοποίησε μάλιστα ότι τέτοιου είδους παρεμβάσεις ενδέχεται να ενισχύσουν τις πληθωριστικές πιέσεις, αντί να τις περιορίσουν.
Πρόκειται για μια τοποθέτηση με ιδιαίτερη βαρύτητα, όχι μόνο λόγω της θέσης της, αλλά και γιατί προέρχεται από έναν οργανισμό που διαχρονικά η κυβερνώσα παράταξη συμφωνούσε με τις απόψεις του, καθώς άλλωστε «συγγενεύουν» πολιτικά.
Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, όμως, αυτή τη φορά, δεν ακούει τις προτροπές του ΔΝΤ, όχι γιατί απέκτησε «κοινωνικό πρόσωπο», αλλά γιατί στην πραγματικότητα πελαγοδρομεί και δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα στη ρίζα του, αλλάζοντας την φορομπηχτική πολιτική της και περιορίζοντας την ανεξέλεγκτη δράση των οικονομικών ελίτ που αρέσκονται στην κερδοσκοπία.
Την ώρα που τα νοικοκυριά βλέπουν το διαθέσιμο εισόδημά τους να συρρικνώνεται και την ακρίβεια να πλήττει βασικά αγαθά και ενέργεια, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιλέγει τις επιδοτήσεις που λειτουργούν περισσότερο ως προσωρινό «παυσίπονο» παρά ως ουσιαστική λύση.
Άλλωστε ακόμη και τα στοιχεία της τελευταίας δημοσκόπησης που παρουσιάστηκε τη Μεγάλη Τρίτη είναι ενδεικτικά της κοινωνικής δυσαρέσκειας. Το 85% των πολιτών θεωρεί ότι τα μέτρα της κυβέρνησης δεν αποδίδουν, ενώ περισσότεροι από τους μισούς δηλώνουν ότι θα περιορίσουν σημαντικά τις πασχαλινές τους αγορές και δεν θα ταξιδέψουν για τις γιορτές. Η ακρίβεια δεν είναι απλώς μια στατιστική κατηγορία, αλλά μια καθημερινή πραγματικότητα που συνθλίβει την κοινωνία και εντείνει τις ανισότητες.
Η ενεργειακή κρίση, που επιδεινώνεται από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον. Ωστόσο, η επίκληση των διεθνών εξελίξεων δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι για την απουσία μιας πιο ολοκληρωμένης στρατηγικής. Διότι το βασικό ερώτημα παραμένει: γιατί άλλες ευρωπαϊκές χώρες επιλέγουν διαφορετικά εργαλεία –όπως τη μείωση των έμμεσων φόρων– και καταφέρνουν να συγκρατήσουν τις τιμές πιο αποτελεσματικά;
Διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί και αναλυτές, άλλωστε επισημαίνουν ότι η μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης, ιδίως στους έμμεσους φόρους που πλήττουν δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδήματα, αποτελεί πιο δίκαιη και βιώσιμη λύση. Αντίθετα, η διαρκής ανακύκλωση επιδοτήσεων κινδυνεύει να παγιώσει ένα φαύλο κύκλο ακρίβειας και δημοσιονομικής πίεσης.
Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, είναι ότι η ακρίβεια δεν φαίνεται να είναι ένα παροδικό φαινόμενο. Ακόμη και μετά το τέλος μιας γεωπολιτικής κρίσης, οι τιμές δεν επανέρχονται απαραίτητα στα προηγούμενα επίπεδα. Αντιθέτως, υπάρχει ο κίνδυνος να ενισχυθούν περαιτέρω, ιδίως όταν οι κυβερνητικές παρεμβάσεις δεν στοχεύουν στη ρίζα του προβλήματος.
Η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη καμπή. Η επιμονή σε πολιτικές που αποδεικνύονται αναποτελεσματικές δεν μπορεί να αποτελεί επιλογή. Όταν ακόμη και το ΔΝΤ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, η ανάγκη για αλλαγή πορείας γίνεται επιτακτική. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η διαχείριση της κρίσης, αλλά η ουσιαστική αντιμετώπισή της, με πολιτικές που θα ενισχύουν το εισόδημα μέσω μιας γενναίας μείωσης των φορών, θα χτυπήσουν τα καρτέλ, θα μειώνουν τις ανισότητες και θα αποκαθιστούν την εμπιστοσύνη της κοινωνίας.
