Η προειδοποίηση της Παγκόσμιας Τράπεζας για πιθανή αύξηση έως και 30% στις τιμές των λιπασμάτων αποτυπώνει το μέγεθος της πίεσης που δέχεται η αγροτική παραγωγή διεθνώς, καθώς η ενεργειακή κρίση και η γεωπολιτική αστάθεια επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής.

Όπως ανέφερε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς κατά τη χθεσινή συνέντευξη Τύπου για τις φετινές ενισχύσεις, το Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας εξετάζει πλέον τις εξελίξεις σε πετρέλαιο και λιπάσματα υπό το πρίσμα ενός ενδεχόμενου «συστημικού σοκ».

«Η Κομισιόν βρίσκεται σε διαδικασία αξιολόγησης για το αν πρόκειται για συστημικό ή παροδικό σοκ. Η στήριξη θα εξαρτηθεί από αυτή την άσκηση. Ως κυβέρνηση έχουμε ήδη πάρει μέτρα για το πετρέλαιο και βλέπουμε για λιπάσματα κι αναμένουμε. Ό,τι είναι ευρωπαϊκό θα είναι και γενναιόδωρο» ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η ευρωπαϊκή αγορά λιπασμάτων παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη στις διακυμάνσεις της ενέργειας, καθώς το φυσικό αέριο αποτελεί όχι μόνο καύσιμο αλλά και βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων.

Η κλιμάκωση της κρίσης στον Περσικό Κόλπο και οι ανησυχίες για τις θαλάσσιες μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν ενισχύσει εκ νέου τις πιέσεις στις αγορές πρώτων υλών.

Οι αυξήσεις στις βασικές εισροές είναι ήδη έντονες με το φυσικό αέριο να έχει αυξηθεί από τις αρχές του έτους κατά 67%, η ουρία κατά 42% και το θείο κατά 93,5%.

Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές. Περίπου το 30% των αναγκών της σε αζωτούχα λιπάσματα και σχεδόν το 70% των φωσφορικών καλύπτονται μέσω εισαγωγών, γεγονός που καθιστά την αγορά ιδιαίτερα εκτεθειμένη στις διεθνείς αναταράξεις.

Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι οι επιπτώσεις στο κόστος τροφίμων δεν έχουν ακόμη περάσει πλήρως στον καταναλωτή, καθώς αρκετοί παραγωγοί χρησιμοποιούν ακόμη αποθέματα που αγοράστηκαν σε χαμηλότερες τιμές. Το περιθώριο αυτό όμως περιορίζεται, αυξάνοντας τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων από το χωράφι έως το ράφι.

Σε εθνικό επίπεδο, η κυβέρνηση έχει ενεργοποιήσει επιδότηση 15% για την αγορά λιπασμάτων έως και τον Αύγουστο, με συνολικό κόστος περίπου 41 εκατ. ευρώ.

Η πλατφόρμα για την υποβολή τιμολογίων αναμένεται να ανοίξει έως τα τέλη Μαΐου, ενώ οι πληρωμές θα γίνουν σε τρεις δόσεις:

• μέσα Ιουνίου για αγορές Μαρτίου – Απριλίου,
• μέσα Ιουλίου για αγορές Μαΐου – Ιουνίου,
• και μέσα Σεπτεμβρίου για τις αγορές Ιουλίου – Αυγούστου.

Ωστόσο, το γεγονός ότι οι ενισχύσεις θα καταβάλλονται τμηματικά σημαίνει ότι μεγάλο μέρος του κόστους θα πρέπει αρχικά να καλυφθεί από ίδιους πόρους των παραγωγών, σε μια περίοδο περιορισμένης ρευστότητας και αυξημένων ενεργειακών δαπανών.

Υπό αυτά τα δεδομένα, η Αθήνα ζητά από τις Βρυξέλλες τη δυνατότητα χρηματοδότησης πρόσθετων ενισχύσεων μέσω κοινοτικών πόρων και όχι αποκλειστικά από εθνικά κονδύλια, ώστε να περιοριστεί η πίεση στους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται νέο Σχέδιο Δράσης για τα λιπάσματα, με βασικούς άξονες:

• τη μείωση του ενεργειακού κόστους για τη βιομηχανία,
• την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής,
• τη στήριξη λιπασμάτων χαμηλών εκπομπών άνθρακα,
• την προστασία από αθέμιτο ανταγωνισμό εισαγωγών,
• και την προώθηση της γεωργίας ακριβείας.

Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης προσωρινές κρατικές ενισχύσεις, επενδυτικά κίνητρα για πράσινες τεχνολογίες και μηχανισμοί συγκράτησης του ενεργειακού κόστους.