H χθεσινή κοινή επιστολή των υπουργών Ενέργειας της Ελλάδας, Σταύρου Παπασταύρου και της Κύπρου, Μιχαήλ Δαμιανού προς την ΕΤΕπ, με την οποία ζητούν χρηματοδότηση του έργου GSI, αφού προηγηθεί due diligence εκλαμβάνεται από παράγοντες της αγοράς ως θετικό βήμα προόδου. Αφενός η κοινή επιστολή αναδεικνύει τη σαφή στήριξη της Λευκωσίας στο έργο, σηματοδοτώντας αλλαγή στάσης σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα, όταν είχαν εκφραστεί επιφυλάξεις ενώ η εμπλοκή και της ΕΤΕπ θα δώσει νέα πνοή στο έργο και θα διευκολύνει την εξασφάλιση της χρηματοδότησης από τις εμπορικές τράπεζες. Ταυτόχρονα, η πρωτοβουλία Αθήνας και Λευκωσίας αποτυπώνει την πρόθεση των δύο πλευρών να επανεκκινήσουν το project, το οποίο είχε «παγώσει» για μεγάλο διάστημα τόσο λόγω των επιφυλάξεων που είχαν διατυπωθεί από τη Λευκωσία, όσο και εξαιτίας των παρεμβάσεων της Τουρκίας.
Η επιστολή των δυο υπουργών έρχεται σε συνέχεια των πρόσφατων δηλώσεων του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του προέδρου της Κύπρου Νίκου Χριστοδουλίδη για την επικαιροποίηση των οικονομοτεχνικών παραμέτρων του έργου. Παράλληλα εκτιμάται ότι σημαντικό ρόλο στην ανάληψη πρωτοβουλίας για την επανενεργοποίηση του project παίζει και η επικείμενη επίσκεψη του προέδρου της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα. Άλλωστε η γαλλική πλευρά έχει καθοριστική συμβολή στον GSI αφού η κατασκευή του καλωδίου, έχει ανατεθεί από τον ΑΔΜΗΕ που είναι ο διαχειριστής του έργου, στη γαλλική εταιρία Nexans έναντι τιμήματος 1,4 δισ. ευρώ. Μάλιστα η κατασκευή του καλωδίου είχε ξεκινήσει και έχουν καταβληθεί προκαταβολές όμως το έργο έμεινε στη μέση, όταν πάγωσαν οι διαδικασίες το 2025.
Στην χθεσινή τους επιστολή , οι δύο υπουργοί διαβεβαιώνουν ότι τα δύο Κράτη Μέλη έχουν συμπεριλάβει το GSI στα Εθνικά τους Σχέδια για την Ενέργεια και το Κλίμα, υπογραμμίζοντας ότι τον Σεπτέμβριο του 2024 Αθήνα και Λευκωσία υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης σχετικά με την περαιτέρω πορεία του έργου. Αναφέρουν ότι η εμπλοκή της ΕΤΕπ στην παρούσα φάση είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς θα μπορούσε να δώσει ιδιαίτερα χρήσιμες εκτιμήσεις σχετικά με τις επιπτώσεις της διασύνδεσης στη δυναμική της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και στην εν γένει λειτουργία του συστήματος, εφόσον βέβαια η Τράπεζα κρίνει ότι το έργο είναι βιώσιμο. Πάντως στο παρελθόν η ΕΤΕπ είχε απορρίψει τη χρηματοδότηση του έργου.
Το συνολικό κόστος του GSI πλησιάζει τα 2 δισ. ευρώ, ενώ έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση από την ΕΕ ύψους 658 εκατ. ευρώ. Τη θέση της Κομισιόν υπέρ της υλοποίησης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου επανέλαβε πρόσφατα, με απάντηση του στον Κύπριο ευρωβουλευτή Φειδία Παναγιώτου ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, ενώ αναμένεται και η απάντηση προς των ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ Γιάννη Μανιάτη. Σύμφωνα με τον κ. Γιόργκενσεν η Κομισιόν εξετάζει το πλαίσιο ενεργειακής ασφάλειας της Ε.Ε. ώστε να το προσαρμόσει στο τωρινό περίπλοκο γεωπολιτικό σκηνικό και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα απέναντι σε κινδύνους που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή και την ασφάλεια.
Τέλος πρέπει να σημειωθεί ότι ο φορέας των Ευρωπαίων Διαχειριστών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ENTSO-E) απέρριψε το αίτημα της τουρκικής πλευράς για την ηλεκτρική διασύνδεση της Τουρκίας με τα Κατεχόμενα, επισημαίνοντας ότι το μοναδικό εγκεκριμένο έργο διασύνδεσης της Κυπριακής Δημοκρατίας με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα είναι ο Great Sea Interconnector. Ο ευρωπαϊκός φορέας μάλιστα, ανέφερε ότι κανένα έργο δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς τη συγκατάθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
