Οι παγκόσμιοι ηγέτες έχουν επανειλημμένα προσπαθήσει να περιορίσουν την κλιματική αλλαγή καλώντας τα κράτη να δράσουν για το «κοινό καλό», χωρίς όμως ιδιαίτερη επιτυχία.

Τώρα, ο πόλεμος με το Ιράν και η ενεργειακή κρίση που τον συνοδεύει κάνουν ορισμένους ειδικούς να αναρωτιούνται αν το στενό εθνικό συμφέρον θα μπορούσε τελικά να επιταχύνουν τη μετάβαση σε καθαρή ενέργεια.

Τα βομβαρδισμένα διυλιστήρια, το χάος στις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου και LNG, αλλά κυρίως η εκτόξευση των τιμών των καυσίμων θα μπορούσαν να ωθήσουν ακόμη και τους πιο επιφυλακτικούς ηγέτες να στραφούν σε ένα μέλλον χωρίς ορυκτά καύσιμα.

Η ιδέα είναι ότι όλο και περισσότερες χώρες θα μπορούσαν να επιλέξουν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για λόγους ενεργειακής ασφάλειας και όχι απαραίτητα για το κλίμα.

Ωστόσο, άλλοι επιστήμονες αντιμετωπίζουν αυτές τις προσδοκίες με σκεπτικισμό. Όπως σημειώνουν, παρόμοια επιχειρήματα είχαν διατυπωθεί και μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Αντί για ταχύτερη ενεργειακή μετάβαση, ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες στράφηκαν τότε στον άνθρακα για να καλύψουν τα ενεργειακά κενά.

«Απλώς ευσεβείς πόθοι», δήλωσε ο επιστήμονας του κλίματος του Πανεπιστημίου Στάνφορντ Ρομπ Τζάκσον, ο οποίος παρακολουθεί τις παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Κάθε σύγκορυση στη Μέση Ανατολή μπορεί να προκαλέσει σοκ

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες υποστηρίζει ότι η σημερινή κρίση αναδεικνύει τα προβλήματα ενός ενεργειακού συστήματος που εξαρτάται από τα ορυκτά καύσιμα.

«Η αναταραχή που βλέπουμε σήμερα στη Μέση Ανατολή δείχνει ότι το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα παραμένει δεμένο με τα ορυκτά καύσιμα, όπου η προσφορά συγκεντρώνεται σε λίγες περιοχές και κάθε σύγκρουση μπορεί να προκαλέσει σοκ στην παγκόσμια οικονομία», δήλωσε. Σύμφωνα με τον ίδιο, σε αντίθεση με το παρελθόν, οι χώρες πλέον έχουν εναλλακτική.

«Η εγχώρια ανανεώσιμη ενέργεια δεν ήταν ποτέ φθηνότερη, πιο προσβάσιμη ή πιο εύκολα επεκτάσιμη», τόνισε, επισημαίνοντας ότι οι πηγές καθαρής ενέργειας δεν μπορούν να αποκλειστούν ή να χρησιμοποιηθούν ως γεωπολιτικό όπλο.

Η αποτυχία της διεθνούς συνεργασίας

Παρά τις επανειλημμένες διεθνείς προσπάθειες, η παγκόσμια συνεργασία για το κλίμα παραμένει περιορισμένη. Οι ετήσιες διασκέψεις του ΟΗΕ για το κλίμα έχουν αποδώσει λιγότερα από όσα αναμενόταν. Η πιο πρόσφατη σύνοδος στη Βραζιλία, η COP30, κατέληξε σε ανακοίνωση που δεν περιλάμβανε καν σαφή αναφορά στη μείωση των ορυκτών καυσίμων.

Την ίδια στιγμή, παρότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναπτύσσονται ταχύτερα από τα ορυκτά καύσιμα, η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα συνεχίζει να αυξάνεται. Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και μεθανίου εξακολουθούν να σημειώνουν νέα υψηλά επίπεδα, ενισχύοντας την υπερθέρμανση του πλανήτη και τα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Ενεργειακή ασφάλεια και εθνικές επιλογές

Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι η ενεργειακή ανασφάλεια που προκαλούν οι συγκρούσεις μπορεί να οδηγήσει τις χώρες σε πιο γρήγορες αποφάσεις. Η Κάρολαϊν Μπάξτερ από το Council on Strategic Risks σημείωσε ότι η σύγκρουση έχει ήδη επιβραδύνει σημαντικά τις μεταφορές ορυκτών καυσίμων προς πολλά λιμάνια.

Για χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές, όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, αυτό δημιουργεί έντονη πίεση για αναζήτηση πιο σταθερών ενεργειακών λύσεων. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η ηλιακή ενέργεια ή οι αντλίες θερμότητας, θα μπορούσαν να επεκταθούν ταχύτερα τους επόμενους μήνες.

Ο πόλεμος αυξάνει τις εκπομπές

Ακόμη κι αν η κρίση οδηγήσει ορισμένες χώρες σε πιο πράσινες επιλογές, ο ίδιος ο πόλεμος επιβαρύνει το κλίμα. Οι στρατιωτικές δραστηριότητες καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες καυσίμων και συμβάλλουν σημαντικά στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Σύμφωνα με μελέτες, οι στρατοί παγκοσμίως ευθύνονται ήδη για περίπου το 5,5% των παγκόσμιων εκπομπών. Τα μαχητικά αεροσκάφη, τα πλοία και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις παράγουν τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα και άλλων ρύπων.

Όπως επισημαίνουν αρκετοί αναλυτές, οι εκπομπές που προκαλεί ο πόλεμος μπορεί να υπερκαλύψουν οποιοδήποτε μικρό όφελος προκύψει από μια πιθανή επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης.

Πηγή: Associated Press