Το διαβόητο κλιματικό φαινόμενο Ελ Νίνιο επιστρέφει στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό, με τις ενδείξεις να προμηνύουν μια ιδιαίτερα ισχυρή έξαρση στα τέλη του καλοκαιριού.

Αν οι προβλέψεις επαληθευτούν, το φαινόμενο θα ανατρέψει τα παγκόσμια μετεωρολογικά δεδομένα, προκαλώντας καταστροφικές πλημμύρες σε ορισμένες περιοχές, ακραίες ξηρασίες και πυρκαγιές σε άλλες, ενώ παράλληλα θα επιταχύνει την παγκόσμια υπερθέρμανση.

Για να κηρυχθεί επίσημα η έναρξη του Ελ Νίνιο, η θερμοκρασία των υδάτων στον ισημερινό Ειρηνικό πρέπει να ξεπεράσει κατά 0,5°C τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο. Ωστόσο, έγκυρα υπολογιστικά μοντέλα, όπως το ευρωπαϊκό ECMWF, προβλέπουν αποκλίσεις άνω των 2°C, γεγονός που κατατάσσει το φαινόμενο ως «Σούπερ Ελ Νίνιο».

Οι «ταραχοποιοί» του κλίματος

Το Ελ Νίνιο και η Λα Νίνια («το Αγόρι» και «το Κορίτσι») είναι αντίθετοι κλιματικοί κύκλοι που εκδηλώνονται κάθε λίγα χρόνια.

Στην περίπτωση του Ελ Νίνιο, ο κύκλος μπορεί να φέρει τόσο πλημμύρες όσο και ξηρασία σε διαφορετικά τμήματα της Αφρικής, να πλήξει τη δυτική ακτή των ΗΠΑ με χειμερινές καταιγίδες και να οδηγήσει σε περισσότερα ακραία φαινόμενα καύσωνα παγκοσμίως.

Το Ελ Νίνιο χαρακτηρίζεται από ασυνήθιστα θερμά ύδατα κατά μήκος του ισημερινού τροπικού Ειρηνικού Ωκεανού και μια σχετική σειρά μετατοπίσεων στους ανέμους και στα πρότυπα υετού στην ατμόσφαιρα. Πρόκειται για ένα συζευγμένο φαινόμενο, που σημαίνει ότι για να εκδηλωθεί τόσο ο ωκεανός όσο και η ατμόσφαιρα πρέπει να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους με συγκεκριμένους, χαρακτηριστικούς τρόπους.

Αυτή τη στιγμή, τεράστιοι όγκοι θερμού νερού μετακινούνται υποθαλάσσια προς τον ανατολικό Ειρηνικό εξαιτίας έκτακτων δυτικών ανέμων. Καθώς το θερμό νερό ανεβαίνει στην επιφάνεια, η ατμόσφαιρα αντιδρά μετατοπίζοντας τις έντονες βροχοπτώσεις, επηρεάζοντας τον καιρό σε όλο τον κόσμο σαν μια σειρά από ντόμινο.

Η έγκαιρη πρόβλεψη του φαινομένου είναι κρίσιμη, καθώς προειδοποιεί τις χώρες για επερχόμενους κινδύνους που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινή ζωή, όπως οι αποδόσεις των καλλιεργειών, η αλιεία, η λεύκανση των κοραλλιών και η εξάπλωση ασθενειών. Πάντως, θα πρέπει να σημειώσουμε πως οι ανοιξιάτικες προβλέψεις χαρακτηρίζονται από το «ανοιξιάτικο φράγμα πρόβλεψης», μια περίοδο μειωμένης ακρίβειας των μετεωρολογικών μοντέλων.

Οι επιπτώσεις ανά τον κόσμο

Η γεωγραφική κατανομή των επιπτώσεων του Ελ Νίνιο χωρίζει τον πλανήτη σε δύο άκρα, προκαλώντας ακραία φαινόμενα ανάλογα με την περιοχή.

Στη Βόρεια Αμερική, το φαινόμενο τείνει να κορυφώνεται κατά τους χειμερινούς μήνες, στέλνοντας ένα μπαράζ ισχυρών καταιγίδων και αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρών στην Καλιφόρνια και τη νότια ζώνη των ΗΠΑ. Αντίθετα, κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου, επιταχύνει τους ανέμους στην ανώτερη ατμόσφαιρα του τροπικού Ατλαντικού, ενισχύοντας τη διατμητική αεροτομή· η εξέλιξη αυτή αποδιοργανώνει τους υπό διαμόρφωση κυκλώνες, περιορίζοντας αισθητά τη σφοδρότητα της περιόδου των τυφώνων.

Την ίδια στιγμή, το Ελ Νίνιο λειτουργεί ως πυροκροτητής ακραίας ξηρασίας και κυμάτων καύσωνα σε άλλες ηπείρους. Η Αυστραλία έρχεται αντιμέτωπη με παρατεταμένη ανομβρία που αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο καταστροφικών δασικών πυρκαγιών, ενώ ανάλογες συνθήκες έντονης λειψυδρίας πλήττουν την Ινδία, την κεντρική και νότια Αφρική, καθώς και τα βόρεια τμήματα της Νότιας Αμερικής, απειλώντας άμεσα το τροπικό δάσος του Αμαζονίου.

Στον αντίποδα αυτής της βιβλικής ξηρασίας, το φαινόμενο προκαλεί υπερβολικές και επικίνδυνες βροχοπτώσεις σε συγκεκριμένες ζώνες εκτός των αμερικανικών συνόρων. Οι περιοχές που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ευπάθεια σε αιφνίδιες πλημμύρες εντοπίζονται στη νοτιοανατολική Νότια Αμερική, στο Κέρας της Αφρικής, καθώς και σε τμήματα της νότιας-κεντρικής Ασίας, με επίκεντρο χώρες όπως το Ιράν και το Αφγανιστάν.

Επιτάχυνση της υπερθέρμανσης

Σε κλιματικό επίπεδο, το Ελ Νίνιο απελευθερώνει στην ατμόσφαιρα την τεράστια θερμότητα που ήταν αποθηκευμένη στους ωκεανούς. Αν το φαινόμενο παραμείνει ισχυρό κατά τον χειμώνα, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι το 2026 ή το 2027 (ή και τα δύο) θα καταρρίψουν κάθε ιστορικό ρεκόρ υψηλής θερμοκρασίας από τον 19ο αιώνα.

Αν η κλιματική αλλαγή μοιάζει με την άνοδο σε μια κυλιόμενη σκάλα, το Ελ Νίνιο ισοδυναμεί με ένα απότομο άλμα προς τα πάνω: φτάνει σε νέα ύψη ρεκόρ, έστω και προσωρινά. Το προηγούμενο απλό Ελ Νίνιο κατέστησε το 2024 το θερμότερο έτος στην ιστορία, όμως αν το τρέχον ευρωπαϊκό μοντέλο επιβεβαιωθεί, το επερχόμενο Σούπερ Ελ Νίνιο ενδέχεται να είναι το ισχυρότερο που έχει καταγραφεί ποτέ.

Πηγή: CNN