Πριν ο προμηθευτής φτάσει στην εντολή απενεργοποίησης του μετρητή, προβλέπεται διαδικασία ειδοποιήσεων και πρόταση διακανονισμού, ενώ ακόμη και μετά την έκδοση της εντολής ο πελάτης έχει ένα τελευταίο περιθώριο δέκα ημερών για να εξοφλήσει ή να ρυθμίσει την οφειλή του. Η αλλαγή του Κώδικα, που συζητείται εδώ και τουλάχιστον τρία χρόνια, ενεργοποιείται με την πρόσφατη απόφαση που υπέγραψαν ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ληξιπρόθεσμες οφειλές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ξεπερνούν τα 3 δισ. ευρώ. Στόχος είναι αφενός να μπουν σαφέστεροι κανόνες στη διαχείριση των ανεξόφλητων λογαριασμών και αφετέρου να περιοριστεί το φαινόμενο των στρατηγικών κακοπληρωτών που μετακινούνται από εταιρεία σε εταιρεία αφήνοντας χρέη πίσω τους.
Η απόφαση καθιερώνει συγκεκριμένη διαδικασία πριν από την επισήμανση ενός καταναλωτή ως υπερήμερου. Για τους μικρούς πελάτες, η προθεσμία πληρωμής δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 20 ημέρες από την αποστολή του λογαριασμού, ενώ στην περίπτωση έγχαρτου λογαριασμού δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 25 ημέρες από την παράδοσή του στο ταχυδρομείο. Εάν ο λογαριασμός δεν πληρωθεί, η ληξιπρόθεσμη οφειλή εμφανίζεται στον επόμενο λογαριασμό. Εφόσον περάσει άπρακτη και η δεύτερη προθεσμία πληρωμής, ο προμηθευτής έχει πέντε ημέρες για να επικοινωνήσει με τον πελάτη και να του προτείνει διακανονισμό της οφειλής σε δόσεις. Ο καταναλωτής έχει στη συνέχεια πέντε ημέρες για να αποδεχθεί ή να απορρίψει την πρόταση. Εφόσον αρνηθεί τον διακανονισμό ή δεν τηρήσει τους όρους του, ο προμηθευτής μπορεί να υποβάλει στον Διαχειριστή εντολή επισήμανσης του πελάτη ως υπερήμερου και ταυτόχρονα εντολή απενεργοποίησης του μετρητή, ενημερώνοντάς τον εγγράφως. Ακόμη και σε αυτό το στάδιο, ωστόσο, η διακοπή δεν είναι άμεση. Από την ενημέρωση για την εντολή απενεργοποίησης, ο καταναλωτής διαθέτει ακόμη δέκα ημέρες για να πληρώσει ή να διακανονίσει την οφειλή του. Μετά την παρέλευση του δεκαημέρου, ο προμηθευτής μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση και να υποβάλει δήλωση παύσης εκπροσώπησης. Εφόσον στο μεταξύ ο πελάτης εξοφλήσει ή διακανονίσει την οφειλή, ο προμηθευτής οφείλει να ζητήσει την ίδια ημέρα την άρση τόσο της επισήμανσης υπερημερίας όσο και της εντολής απενεργοποίησης, με τις σχετικές εντολές να εκτελούνται επίσης αυθημερόν.
Μία ακόμη σημαντική αλλαγή του νέου Κώδικα αφορά τη δυνατότητα ανταλλαγής στοιχείων μεταξύ των προμηθευτών. Κατά την υποβολή αίτησης προσφοράς, ο νέος προμηθευτής ενημερώνει τον καταναλωτή ότι μπορεί να ζητήσει από τον Διαχειριστή στοιχεία για την κατανάλωσή του έως και δύο προηγούμενων ετών, καθώς και πληροφορίες για τυχόν εντολές επισήμανσης ως υπερήμερου, απενεργοποίησης του μετρητή και τεχνικά χαρακτηριστικά της παροχής. Παράλληλα, η σύμβαση προμήθειας πρέπει να προβλέπει ρητά τη συγκατάθεση του πελάτη για τη διαβίβαση σε άλλους προμηθευτές πληροφοριών σχετικά με ληξιπρόθεσμες οφειλές και εντολές υπερημερίας ή απενεργοποίησης, όταν ζητείται αλλαγή προμηθευτή. Η αλλαγή εταιρείας εξακολουθεί κατά κανόνα να επιτρέπεται ακόμη και όταν υπάρχουν οφειλές, με δύο όμως ρητές εξαιρέσεις. Δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί όταν έχει ήδη υποβληθεί εντολή απενεργοποίησης του μετρητή λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών ή όταν υπάρχουν ενεργές εντολές επισήμανσης ως υπερήμερου από τρεις ή περισσότερους διαφορετικούς προμηθευτές. Σε κάθε περίπτωση, η μετακίνηση σε άλλη εταιρεία δεν διαγράφει την οφειλή προς τον προηγούμενο προμηθευτή, ο οποίος διατηρεί το δικαίωμα να τη διεκδικήσει. Ο νέος Κώδικας ανοίγει παράλληλα τον δρόμο για μεγαλύτερη ψηφιοποίηση της αλλαγής προμηθευτή. Η ΡΑΑΕΥ αποκτά τη δυνατότητα να αναπτύξει ηλεκτρονική εφαρμογή που θα διευκολύνει τη διαδικασία, με δυνατότητα διασύνδεσης με το gov.gr, ενώ αντίστοιχη εφαρμογή μπορεί να διαθέτει και ο Διαχειριστής για την πιστοποίηση των ημερομηνιών υποβολής και υλοποίησης της αλλαγής. Ήδη η διαδικασία προβλέπεται να γίνεται μετά από έγγραφη καταγγελία της προηγούμενης σύμβασης και εξουσιοδότηση προς τον νέο προμηθευτή, με την υπογεγραμμένη νέα σύμβαση να θεωρείται έγγραφη εξουσιοδότηση είτε είναι έντυπη είτε ψηφιακή. Ο νέος προμηθευτής οφείλει να υποβάλει τη δήλωση εκπροσώπησης του μετρητή στον Διαχειριστή εντός τριών ημερών από τη σύναψη της σύμβασης. Προστασία προβλέπεται και για τους καταναλωτές που αμφισβητούν λογαριασμό και έχουν προσφύγει σε αρμόδια αρχή ή δικαστήριο, καθώς υπό τις προϋποθέσεις που θέτει ο Κώδικας δεν μπορεί να προχωρήσει η διαδικασία απενεργοποίησης ή καταγγελίας της σύμβασης λόγω της συγκεκριμένης οφειλής. Η πρώτη επισήμανση πελάτη ή πρώην πελάτη ως υπερήμερου αφορά οφειλές που έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά. Εάν κατά την πρώτη εφαρμογή του νέου πλαισίου υπάρχουν ενεργές εντολές επισήμανσης για τον ίδιο πελάτη από τουλάχιστον τρεις προμηθευτές, περιορίζεται αυτομάτως το δικαίωμά του να αλλάξει προμηθευτή.
