Η πρόσφατη κινητικότητα στο Άμπου Ντάμπι, όπου αντιπροσωπείες από τη Ρωσία, την Ουκρανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες διερεύνησαν τις πιθανές διεξόδους για τον τερματισμό του πολέμου, αποτύπωσε με τον πλέον ωμό τρόπο την πραγματική θέση της Ευρωπαϊκής Ηπείρου: αυτή του θεατή στις αποφάσεις που ορίζουν τη μοίρα της.
Οι πανηγυρικές δηλώσεις της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, περί «εκπροσώπησης» της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις συνομιλίες, αποδείχθηκαν γρήγορα ένα επικοινωνιακό περίβλημα χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο. Η αποστολή ανώτατων γραφειοκρατών των Βρυξελλών στον Περσικό Κόλπο δεν μεταφράστηκε σε συμμετοχή στο κύριο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η παρουσία της ΕΕ εξαντλήθηκε σε παράλληλες συναντήσεις, σε διαβουλεύσεις στα παρασκήνια και σε επαφές στους διαδρόμους με τους δυτικούς συμμάχους, την ίδια ώρα που ο πυρήνας των συζητήσεων παρέμενε αυστηρά τριμερής.
Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί προϊόν κάποιας αιφνίδιας διπλωματικής αδικίας, αλλά το αναπόφευκτο αποτέλεσμα των δομικών αδυναμιών της ίδιας της Ένωσης. Στις μεγάλες γεωπολιτικές κρίσεις, οι ειρηνευτικές πρωτοβουλίες κρίνονται από την ικανότητα των εμπλεκομένων να καταθέτουν συγκεκριμένες, ρεαλιστικές και άμεσα εφαρμόσιμες προτάσεις για τη διευθέτηση των συγκρούσεων. Στο κρίσιμο αυτό πεδίο, οι Βρυξέλλες αποδεικνύονται απελπιστικά αμήχανες. Η Ευρώπη έχει αναπτύξει πληθώρα σχεδίων για την επόμενη μέρα, από την οικονομική ανοικοδόμηση και την αξιοποίηση των δεσμευμένων ρωσικών κεφαλαίων μέχρι τις μελλοντικές ενταξιακές διαδικασίες, αλλά αδυνατεί παντελώς να διαμορφώσει μια αυτόνομη πρόταση ειρήνης για το σήμερα.
Εγκλωβισμένη ανάμεσα στις διαμετρικά αντίθετες στρατηγικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών της, η ΕΕ περιορίζεται σε ηθικές διακηρύξεις και νομικές διατυπώσεις που αδυνατούν να επηρεάσουν τους συσχετισμούς στο πεδίο των μαχών. Η πλήρης εκχώρηση της πρωτοβουλίας των κινήσεων στην Ουάσιγκτον και η παντελής απουσία επιχειρησιακής ισχύος καθιστούν την ευρωπαϊκή φωνή δευτερεύουσα, αν όχι αμελητέα, στα μάτια τόσο της Μόσχας όσο και των λοιπών διεθνών παικτών.
Όσο η Ευρώπη αρνείται να αποκτήσει ενιαία στρατηγική πυξίδα και να διαμορφώσει μια σοβαρή, ανεξάρτητη διπλωματική αρχιτεκτονική για την ασφάλειά της, θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εξελίξεις που την αφορούν άμεσα από το περιθώριο. Το τίμημα αυτής της αδράνειας δεν είναι απλώς η διπλωματική της υποβάθμιση, αλλά η διαμόρφωση ενός αύριο για την ευρωπαϊκή ήπειρο στο οποίο η ίδια δεν θα έχει συνδιαμορφώσει ούτε μία γραμμή.
Τα όσα εκτυλίχθηκαν με την ολοκλήρωση των συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι και κυρίως οι δηλώσεις της ρωσικής πλευράς πως δεν υπήρξε καμία αλληλεπίδραση με τους Ευρωπαίους αξιωματούχους και ότι δεν έχει λάβει ούτε μία συγκεκριμένη πρόταση από αυτούς, σε συνδυασμό με το ότι οι Αμερικανοί διαμεσολαβητές μετά το Άμπου Ντάμπι θα ταξιδέψουν στη Μόσχα και όχι στις Βρυξέλλες, επιβεβαιώνουν με τον πλέον κυνικό τρόπο ότι η διπλωματική περιθωριοποίηση της ΕΕ δεν αποτελεί απλώς μια εκτίμηση, αλλά μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα.
