Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Η στέγαση καταγράφει ετήσια αύξηση 15,1%, οι μεταφορές 13,8%, το φυσικό αέριο εκτινάχθηκε κατά 80%, το πετρέλαιο θέρμανσης κατά 37,5%, το πετρέλαιο κίνησης κατά 39,4%, η βενζίνη κατά 25% και το ηλεκτρικό ρεύμα κατά 17,9%. Τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 6,8%, ενώ στα τρόφιμα οι ανατιμήσεις συνεχίζονται, με τα λαχανικά να καταγράφουν αύξηση 8,4% και το αρνί και το κατσίκι 9,1%.
Δεν πρόκειται, λοιπόν, για κάποιες μεμονωμένες ανατιμήσεις ούτε για μια πρόσκαιρη αναστάτωση που μπορεί να αντιμετωπιστεί με μερικές ανακοινώσεις και επιδόματα. Πρόκειται για μια συνολική επιβάρυνση του κόστους ζωής, με επίκεντρο την ενέργεια, τα καύσιμα, τη στέγαση και βασικές ανάγκες των νοικοκυριών.
Και εδώ ανακύπτει ένα κρίσιμο ερώτημα για την κυβέρνηση: Τι απέγιναν όλες εκείνες οι προτάσεις για την αντιμετώπιση της ακρίβειας που κατατέθηκαν από την αντιπολίτευση και αντιμετωπίστηκαν με απορριπτικό τρόπο, συχνά με ειρωνείες και λοιδορίες;
Οι προτάσεις για μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης, για περιορισμό των Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης στα καύσιμα και για ελαφρύνσεις στον ΦΠΑ σε βασικά αγαθά και ενεργειακά προϊόντα παρουσιάζονταν περίπου ως συνταγές οικονομικής ανευθυνότητας.
Μόνο που η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει κάτι διαφορετικό. Η Ισπανία μείωσε τον ΦΠΑ στο φυσικό αέριο από το 21% στο 5% και προχώρησε σε μειώσεις φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια. Η Ιταλία μείωσε τον ΕΦΚ στα καύσιμα, ενώ η Γερμανία, η Ιρλανδία και το Βέλγιο εφάρμοσαν επίσης φορολογικές ελαφρύνσεις στα καύσιμα. Η Πολωνία μείωσε τον ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια, ενώ το Βέλγιο προχώρησε σε σημαντική μείωση του ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια και στο φυσικό αέριο. Πρόκειται για καταγεγραμμένα μέτρα, τα οποία αποδεικνύουν ότι οι κυβερνήσεις στην Ευρώπη αναζήτησαν διαφορετικούς τρόπους για να περιορίσουν την επιβάρυνση των καταναλωτών.
Η επιλογή τέτοιων παρεμβάσεων δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεται ο πληθωρισμός ούτε ότι δεν υπάρχουν δημοσιονομικοί περιορισμοί. Σημαίνει, όμως, ότι η φορολογία δεν αντιμετωπίζεται ως αμετακίνητη παράμετρος όταν οι πολίτες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σοβαρή κρίση κόστους ζωής.
Στην Ελλάδα, αντίθετα, η συζήτηση για τη μείωση των έμμεσων φόρων αντιμετωπίστηκε επί μακρόν ως απαγορευμένη. Η κυβερνητική επιχειρηματολογία επικεντρώθηκε στο δημοσιονομικό κόστος, στις αμφιβολίες για το αν οι μειώσεις θα περάσουν στις τελικές τιμές και στην προτίμηση για επιδοματικές παρεμβάσεις. Όμως, το αποτέλεσμα είναι ότι οι καταναλωτές εξακολουθούν να πληρώνουν ακριβά την ενέργεια, τα καύσιμα και τα βασικά αγαθά, ενώ ο πληθωρισμός επιταχύνεται.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει τη μόνιμη τάση να αντιμετωπίζει κάθε διαφορετική πρόταση ως αμφισβήτηση της δικής της επάρκειας. Άλλοτε από πολιτική σκοπιμότητα, άλλοτε από την πεποίθηση ότι η κυβερνητική επιλογή είναι εκ των προτέρων η μόνη ορθή. Όμως, η οικονομική πολιτική δεν είναι ζήτημα εγωισμού ούτε διαγωνισμός δικαίωσης της κυβέρνησης απέναντι στην αντιπολίτευση.
Το 5,7% του Οκτωβρίου είναι ένα ακόμη ηχηρό μήνυμα ότι η μέχρι σήμερα αντιμετώπιση της ακρίβειας δεν έχει αποδώσει τα αποτελέσματα που απαιτούνται. Και όσο η κυβέρνηση επιμένει να απορρίπτει τις εναλλακτικές προτάσεις χωρίς να παρουσιάζει αποτελεσματικές λύσεις αντίστοιχης εμβέλειας.
Αυτό που πρέπει να κατανοήσει η κυβέρνηση είναι πως κρίνεται πρωτίστως από το αποτέλεσμα της πολιτικής της και όχι από την ικανότητά της να απορρίπτει κάθε διαφορετική άποψη.
