Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ αποτελεί μια χαρακτηριστική υπενθύμιση αυτής της πραγματικότητας. Ο Ντόναλντ Τραμπ παραμένει πρόεδρος, αλλά οι Δημοκρατικοί απέσπασαν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας. Μια βαριά πολιτική ήττα, η οποία περιορίζει τα περιθώρια διακυβέρνησής του για τα επόμενα δύο χρόνια. Οι Αμερικανοί δεν είχαν τη δυνατότητα να αλλάξουν πρόεδρο στις ενδιάμεσες εκλογές. Είχαν, όμως, τη δυνατότητα να του αφαιρέσουν την κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Και αυτό ακριβώς έκαναν.
Ο Τραμπ και ο αντιπρόεδρός του Τζέι Ντι Βανς -με διαφορετικό τρόπο ο καθένας- έσπευσαν να αποδώσουν το εκλογικό αποτέλεσμα πρωτίστως στον πόλεμο με το Ιράν. Δεν έχουν άδικο ότι η συγκεκριμένη σύγκρουση έπαιξε σημαντικό ρόλο. Η άνοδος των τιμών των καυσίμων, η επιβάρυνση του κόστους ζωής και η δυσαρέσκεια για τις επιλογές της κυβέρνησης Τραμπ είναι βέβαιο πως αποτέλεσαν καθοριστικούς παράγοντες.
Εδώ, όμως, αρχίζει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση, την οποία αρκετοί στην Ευρώπη φαίνεται να αποφεύγουν. Γιατί ο πόλεμος στο Ιράν καταδεικνύεται ως ο βασικός παράγοντας πολιτικής φθοράς του Τραμπ, αλλά ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι συνέπειές του για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες αντιμετωπίζονται συχνά ως ένα σχεδόν ανεξάρτητο ζήτημα, χωρίς αντίστοιχη συζήτηση για το πολιτικό κόστος που συνεπάγεται;
Κι όμως, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 πυροδότησε μια πρωτοφανή ενεργειακή κρίση στην Ευρώπη. Η διαταραχή στις προμήθειες φυσικού αερίου, η εκτόξευση των τιμών της ενέργειας και η αναδιάταξη των ενεργειακών σχέσεων επιβάρυναν νοικοκυριά και επιχειρήσεις, τροφοδοτώντας ένα κύμα ακρίβειας που δεν περιορίστηκε στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αναγνωρίσει ότι η ρωσική εισβολή έδωσε στην ενεργειακή κρίση μια εντελώς νέα διάσταση.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν μπορούν, επομένως, να επικαλούνται διαρκώς τις συνέπειες του πολέμου όταν δικαιολογούν τις οικονομικές δυσκολίες, αλλά να αποφεύγουν την πολιτική συζήτηση για τις δικές τους επιλογές. Η νέα ενεργειακή εξάρτηση από τις ΗΠΑ, οι κυρώσεις, η απώλεια φθηνών ενεργειακών προμηθειών, οι εξοπλιστικές δαπάνες και η απουσία μιας αποτελεσματικής διπλωματικής διεξόδου αποτελούν μέρος μιας πραγματικότητας για την οποία οι πολίτες δικαιούνται να ζητούν απαντήσεις.
Ούτε μπορεί να παραγνωριστεί ότι η πολιτική της προηγούμενης αμερικανικής κυβέρνησης του Τζο Μπάιντεν, όπως και οι επιλογές της ευρωπαϊκής ηγεσίας, αποτελούν αντικείμενο σοβαρής συζήτησης ως προς τη διαχείριση της ουκρανικής κρίσης, την κλιμάκωση της αντιπαράθεσης και την απουσία μιας βιώσιμης διπλωματικής προοπτικής. Η ευθύνη για την έναρξη της γενικευμένης εισβολής αποδίδεται από τη Δύση στη Ρωσία. Αυτό, όμως, δεν απαλλάσσει από την υποχρέωση λογοδοσίας όσους δυτικούς διαχειρίζονται τον πόλεμο και τις συνέπειές του.
Οι επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις στην Ευρώπη, με πρώτη αυτή στη Γαλλία το 2027, θα δείξουν εάν οι κοινωνίες είναι διατεθειμένες να συνεχίσουν να αποδέχονται αυτή την πολιτική και οικονομική πραγματικότητα. Το ίδιο ισχύει για κάθε χώρα που συμμετέχει ενεργά ή έμμεσα στη διατήρηση μιας πολεμικής σύγκρουσης.
Το πραγματικό δίδαγμα των αμερικανικών εκλογών δεν αφορά, συνεπώς, μόνο τον Τραμπ και τον πόλεμο στο Ιράν. Αφορά όλους τους πολέμους, ανεξάρτητα από το ποιος τους διεξάγει, ποιος τους υποστηρίζει και ποια πολιτική επιχειρηματολογία χρησιμοποιεί για να τους δικαιολογήσει.
Κανένας πόλεμος δεν είναι χωρίς κόστος. Και κανένα κυβερνών κόμμα δεν μπορεί να θεωρεί ότι θα εξαιρεθεί επ' αόριστον από τον λογαριασμό που αργά ή γρήγορα θα του στείλουν οι πολίτες. Γιατί οι λαοί δεν ψηφίζουν μόνο για όσα υπόσχονται οι κυβερνήσεις τους. Ψηφίζουν και για όσα αναγκάζονται να πληρώνουν εξαιτίας των επιλογών τους.
ΥΓ. Η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη δεν είναι τόσο δεδομένη όσο συχνά παρουσιάζεται. Είναι προφανές ότι η αλληλεγγύη προς τον ουκρανικό λαό δεν σημαίνει κατ' ανάγκη και ανεπιφύλακτη αποδοχή της διαρκούς χρηματοδότησης ενός πολέμου με τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό κόστος.
