Η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων σε άσκηση των κατ’ άρθρα 13 και 30 παρ. 4 του ν. 4001/2011 αρμοδιοτήτων της εξέτασε το ζήτημα της ερμηνείας και εφαρμογής της διάταξης της υποπαρ. ΙΓ.4 του άρθρου 1 του ν. 4254/2014 «Υποπαράγραφος ΙΓ.4, Επέκταση- Τροποποίηση Συμβάσεων», όπως ισχύει.
Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη, «Για όλους τους σταθμούς Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (Α.Π.Ε.) και Συμπαραγωγής Ηλεκτρισμού Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (Σ.Η.Θ.Υ.Α.), που εμπίπτουν στις διατάξεις της υποπαρ. ΙΓ.1., με την επιφύλαξη της παρ. 3 της ίδιας υποπαρ. ΙΓ.1., και λειτουργούν για διάστημα μικρότερο των δώδεκα (12) ετών, με σημείο αναφοράς για τους σταθμούς Α.Π.Ε. την 1η Ιανουαρίου 2014 και για τους σταθμούς Σ.Η.Θ.Υ.Α. την 7η Απριλίου 2014, επεκτείνονται αυτοδίκαια, κατά επτά (7) χρόνια, η σύμβαση πώλησης και η σύμβαση συμψηφισμού του Ειδικού Προγράμματος Ανάπτυξης Φωτοβολταϊκών Συστημάτων σε κτιριακές εγκαταστάσεις και ιδίως σε δώματα και στέγες κτιρίων της υπό στοιχεία 12323/ΓΓ175/4.6.2009 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών, Ανάπτυξης, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (Β` 1079), όπως εκάστοτε ισχύει, καθώς και οι απαιτούμενες άδειες παραγωγής και λειτουργίας, και για εγκατεστημένη ισχύ ίση με την ισχύ που είχαν κατά τα ως άνω αντίστοιχα σημεία αναφοράς. Ειδικά για αιολικούς σταθμούς, η άδεια λειτουργίας παρατείνεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 56 του ν. 4546/2018 (Α` 101)».
Ακολούθως, η ίδια υποπαράγραφος καθορίζει το καθεστώς αποζημίωσης κατά το χρονικό διάστημα της αυτοδίκαιης επέκτασης:
«α) Στους παραγωγούς των σταθμών ΑΠΕ των προηγούμενων εδαφίων κατά το διάστημα επέκτασης της σύμβασης πώλησης χορηγείται διαζευκτικά η δυνατότητα επιλογής μεταξύ των εξής τρόπων αποζημίωσης: αα) Βάσει μεθοδολογίας που καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που εκδίδεται μετά από εισήγηση της Επιτροπής του άρθρου 12 του ν. 4414/2016 (Α` 149), λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών των τεχνολογιών, του μεταβλητού και σταθερού κόστους των σταθμών αυτών, του τυχόν αναπόσβεστου κόστους των σταθμών αυτών, καθώς και των προσδοκώμενων εσόδων τους από τη συμμετοχή τους στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. αβ) Με τιμή ενενήντα (90) ευρώ/MWh για μέγιστη ετήσια ποσότητα ενέργειας που υπολογίζεται από τη μαθηματική σχέση: Ενέργεια (kWh) = Εγκατεστημένη Ισχύς (kW) Χ Συντελεστής Απόδοσης (kWh/kW). β) Στους παραγωγούς των σταθμών Σ.Η.Θ.Υ.Α. του πρώτου εδαφίου της παρούσας υποπαραγράφου κατά το διάστημα επέκτασης της σύμβασης πώλησης, η παραγόμενη ενέργεια αποζημιώνεται με τιμή που προκύπτει με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μετά από εισήγηση της Επιτροπής του άρθρου 12 του ν. 4414/2016, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών των τεχνολογιών, του μεταβλητού και σταθερού κόστους των σταθμών αυτών, του τυχόν αναπόσβεστου κόστους των σταθμών αυτών, καθώς και των προσδοκώμενων εσόδων τους από τη συμμετοχή τους στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας.[…]».
Η υποπαράγραφος ΙΓ.4 θεσπίστηκε συμπληρωματικά προς την υποπαράγραφο ΙΓ.1 του ίδιου άρθρου, με την οποία επανακαθορίστηκαν οι τιμές πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας (η/ε) των λειτουργούντων σταθμών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, συνεπεία της ανάγκης δημοσιονομικής εξισορρόπησης του ειδικού λογαριασμού ΑΠΕ. Ως εκ τούτου, η επταετής επέκταση της υποπαρ. ΙΓ. είχε σκοπό την αντιστάθμιση της οικονομικής ζημίας που υπέστησαν οι παραγωγοί από τη μείωση των τιμών αποζημίωσης.
Προ της θέσεως σε ισχύ του ν. 3468/2006, και ειδικότερα υπό το καθεστώς του ν. 2773/1999 «Απελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας –Ρύθμιση θεμάτων ενεργειακής πολιτικής και Λοιπές διατάξεις» (ΦΕΚ Α’ 286), δεν υπήρχε ρητή πρόβλεψη αναφορικά με τη διάρκεια ισχύος των αδειών παραγωγής και, κατά πάγια διοικητική πρακτική, χορηγούνταν άδειες παραγωγής διάρκειας δεκαπέντε (15) ή είκοσι πέντε (25) ετών αναλόγως της τεχνολογίας. Με τον ν. 3468/2006 «Παραγωγή Ηλεκτρικής Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και Συμπαραγωγή Ηλεκτρισμού και Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης και λοιπές διατάξεις», (ΦΕΚ Α΄ 129), εισήχθη για πρώτη φορά ρητώς πρόβλεψη (βλ. άρθρο 3 παράγραφος 4 ) ότι «η άδεια παραγωγής χορηγείται για χρονικό διάστημα μέχρι είκοσι πέντε (25) έτη και μπορεί να ανανεώνεται, μέχρι ίσο χρόνο». Συνεπώς, όλες ανεξαιρέτως οι Άδειες Παραγωγής –ανεξαρτήτως τεχνολογίας– χορηγούνταν εφεξής για μέγιστο χρονικό διάστημα είκοσι πέντε (25) ετών και ανανεώνονταν για ίσο χρονικό διάστημα επιπλέον είκοσι πέντε (25) ετών. Εν συνεχεία, με την παρ. 5 του άρθρου 24 του ν. 3983/2011 ρητώς ορίσθηκε ότι: “Η ρύθμιση της παρ. 4 του άρθρου 3 του ν. 3468/2006, όπως τροποποιείται με την παρ. 3 του παρόντος άρθρου (ενν. Η άδεια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. χορηγείται για χρονικό διάστημα μέχρι είκοσι πέντε (25) έτη και μπορεί να ανανεώνεται μέχρι ίσο χρόνο), ισχύει για όλες τις άδειες παραγωγής που εκδόθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου“. Η ΡAΑΕY, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα έννομα αποτελέσματα της διάταξης της παρ. 5 του άρθρου 24 του ν. 3983/2011, σχετικά με την εξομοίωση της διάρκειας ισχύος των αδειών παραγωγής των σταθμών ΑΠΕ, ανεξαρτήτως τεχνολογίας και του χρόνου χορήγησης της άδειας, δύνανται να ανατρέξουν στον χρόνο πριν την έκδοση του ν. 3468/2006, έκρινε σκόπιμη και αναγκαία την ερμηνεία του πλαισίου, προκειμένου για την αναδρομική τροποποίηση του εν λόγω στοιχείου των ήδη χορηγηθεισών αδειών παραγωγής. Υπό αυτά τα δεδομένα, η Αρχή εξέδωσε την υπ’ αριθμ. 517/2016 Απόφαση για την ερμηνεία του ρυθμιστικού πλαισίου, ώστε να προσδιορίζονται οι όροι υπό τους οποίους δύναται να τροποποιηθεί η μέγιστη διάρκεια ισχύος των αδειών που εκδόθηκαν πριν τη θέση σε ισχύ του ν. 3468/2006 (εφεξής και παλαιές άδειες) ώστε να εκτείνεται σε διάστημα «μέχρι είκοσι πέντε (25) έτη και [να] μπορεί να ανανεώνεται, μέχρι ίσο χρόνο» κατ’ αναλογία με τα νόμω ισχύοντα και την εφαρμοζόμενη διοικητική πρακτική κατά τη χορήγηση αδειών μετά τον ν. 3468/2006 (εφεξής και νέες άδειες). Ακολούθως εκδόθηκε ο ν. 4685/2020 «Εκσυγχρονισμός περιβαλλοντικής νομοθεσίας, ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία των Οδηγιών 2018/844 και 2019/692 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και λοιπές διατάξεις» (ΦΕΚ A’ 92/07.05.2020), που επέφερε, μεταξύ άλλων, μεταρρυθμίσεις του θεσμικού πλαισίου αναφορικά με την αδειοδότηση των ΑΠΕ, οι οποίες εξειδικεύτηκαν με τις προβλέψεις της υπ’ αριθμ. ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/114746/4230 απόφασης του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, «Κανονισμός Βεβαιώσεων Παραγωγού Ηλεκτρικής Ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ και Βεβαιώσεων Παραγωγού Ηλεκτρικής Ενέργειας Ειδικών Έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) και Συμπαραγωγή Hλεκτρισμού-Θερμότητας Υψηλής Απόδοσης (ΣΗΘΥΑ)» (ΦΕΚ Β’ 5291/01.12.2020). Με το νέο κανονιστικό πλαίσιο, επιβεβαιώνεται η βούληση του νομοθέτη αναφορικά με το ανώτατο επιτρεπτό χρονικό διάστημα ισχύος των Βεβαιώσεων Παραγωγού, και συγκεκριμένα ορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 12 του προαναφερόμενου νόμου ότι «1. Η Βεβαίωση Παραγωγού Ηλεκτρικής Ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ και η Βεβαίωση Ειδικών Έργων χορηγείται για χρονικό διάστημα μέχρι είκοσι πέντε (25) έτη και μπορεί να ανανεώνεται μέχρι ίσο χρόνο». Περαιτέρω, προβλέφθηκε μεταβατική ρύθμιση για τις Άδειες Παραγωγής 15ετούς διάρκειας σύμφωνα με την οποία «Οι κάτοχοι Αδειών Παραγωγής με αρχική διάρκεια ισχύος δεκαπέντε (15) έτη, οι οποίες δεν έχουν ανακληθεί ή η ισχύς των οποίων δεν έχει παύσει αυτοδικαίως λόγω μη καταβολής του τέλους διατήρησης δικαιώματος κατοχής άδειας παραγωγής κατά τη θέση σε ισχύ του παρόντος και στους οποίους έχει χορηγηθεί ΑΕΠΟ κατά τη θέση σε ισχύ του παρόντος, δύνανται να υποβάλουν αίτημα παράτασης δέκα (10) ετών στον Φορέα και να υπαχθούν στις διατάξεις του παρόντος. Το αίτημα υποβάλλεται εντός ενός (1) μηνός από την έναρξη ισχύος του παρόντος. Ομοίως άδειες παραγωγής σταθμών ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ που συνδέονται σε περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως κορεσμένο δίκτυο, για τις οποίες είχε εκδοθεί απόφαση αναστολής αρμόδιου δικαστηρίου επί απαιτούμενης για την υλοποίηση του έργου άδειας, οι οποίες έχουν εκδοθεί προ της θέσης σε ισχύ του ν. 3468/2006 (Α` 129) και έχουν παύσει να ισχύουν λόγω παρέλευσης της χρονικής διάρκειας ισχύος αυτών, υπάγονται στις διατάξεις του παρόντος εφόσον υποβάλλουν σχετικό αίτημα εντός ενός (1) μηνός από την έναρξη ισχύος του παρόντος υπό την προϋπόθεση ότι έχει εκδοθεί για τον σταθμό απόφαση έγκρισης περιβαλλοντικών όρων και εφόσον: α) δεν εκκρεμεί αίτημα για έκδοση Άδειας Παραγωγής για την ίδια θέση εγκατάστασης κατά τη θέση σε ισχύ του και β) έχει ανακληθεί η απόφαση αναστολής». Πέραν της ειδικής αυτής περίπτωσης που ρυθμίζεται στον ν. 4685/2020, έχρηζε να αποσαφηνισθεί η περίπτωση των αδειών παραγωγής 15ετούς αρχικής διάρκειας οι οποίες ανανεώθηκαν χωρίς να υπαχθούν στο ευνοϊκότερο καθεστώς περί της συνολικής διάρκειας ισχύος, όπως αυτό αποσαφηνίστηκε με την υπ’ αριθμ. 517/2016 ερμηνευτική απόφαση ΡΑΕ. Συγκεκριμένα, στη βάση των αρχών της ίσης μεταχείρισης, της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της χρηστής διοίκησης, που επιτάσσει την άσκηση των αρμοδιοτήτων της ΡΑΑΕΥ σε εναρμόνιση με τις αρχές της αναλογικότητας, της επιείκειας και της διαφάνειας, εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 867/2022 ερμηνευτική απόφαση της ΡΑΑΕΥ «Ερμηνεία και εφαρμογή ρυθμιστικού πλαισίου σχετικά με τη δυνατότητα παράτασης της διάρκειας ισχύος των αδειών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, οι οποίες εκδόθηκαν προ της θέσεως σε ισχύ του Νόμου 3468/2006, και έχουν ανανεωθεί για 25 έτη» δυνάμει της οποίας κρίθηκε ότι οι άδειες παραγωγής 15ετούς αρχικής διάρκειας που είχαν ανανεωθεί για 25 έτη εφόσον αφορούν σε λειτουργούντα έργα μπορούσαν να παραταθούν ώστε η συνολική διάρκεια ισχύος τους, κατόπιν παρατάσεως, να ανέρχεται σε 25 συν 25 έτη.
Από τη συνολική θεώρηση των ανωτέρω νομοθετικών διατάξεων και ερμηνευτικών αποφάσεων της ΡΑΑΕΥ συνάγεται ότι τόσο το σχετικό κανονιστικό αδειοδοτικό πλαίσιο όσο και η διοικητική πρακτική συγκλίνουν σταθερά στην καθιέρωση ενιαίου και οριζόντιου χρονικού πλαισίου ισχύος των αδειών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, ήτοι διάρκειας είκοσι πέντε (25) ετών με δυνατότητα ανανέωσης για ίσο χρόνο. Ωστόσο, η θεμελίωση του εν λόγω κανόνα δεν αποσκοπεί μόνο στην εξίσωση των παλαιών αδειών (15ετούς διάρκειας) προς τις νέες, αλλά λειτουργεί και αντίστροφα, δηλαδή ως οριοθέτηση του ανώτατου επιτρεπτού χρόνου ισχύος, πέραν του οποίου δεν νοείται περαιτέρω παράταση. Συνεπώς, τόσο οι νομοθετικές ρυθμίσεις όσο και οι ερμηνευτικές παρεμβάσεις της ΡΑΑΕΥ κατατείνουν στη διασφάλιση της αρχής της ίσης μεταχείρισης των αδειούχων, της νομικής ασφάλειας και της ομοιόμορφης εφαρμογής του χρονικού πλαισίου «25 + 25» για όλες τις κατηγορίες Αδειών Παραγωγής/Βεβαιώσεις Παραγωγού.
Υπό το πρίσμα αυτό, η υποπαράγραφος ΙΓ.4 πρέπει να ερμηνευθεί συστηματικά και όχι απομονωμένα. Η ρύθμιση της επταετούς επέκτασης δεν αποσκοπεί στην μεταβολή του γενικού χρονικού πλαισίου ισχύος των αδειών παραγωγής, αλλά στην οικονομική αποκατάσταση των παραγωγών που επλήγησαν από τη μείωση των τιμών πώλησης και, κατ’ επέκταση, των αδειών παραγωγής και λειτουργίας, έχει επομένως αντισταθμιστικό χαρακτήρα και δεν συνιστά παρέκκλιση από τον γενικό κανόνα του «25+25». Ούτως ειπείν, η επταετής επέκταση της υποπαρ. ΙΓ.4 αφορά «και τις απαιτούμενες άδειες παραγωγής και λειτουργίας» μόνο στο μέτρο που η άδεια παραγωγής αποτελεί προϋπόθεση ισχύος της σύμβασης πώλησης. Συνεπώς, η επέκταση αυτή πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη μεταγενέστερη ανανέωση της άδειας παραγωγής, ώστε η νέα διάρκεια να μην υπερβαίνει το συνολικό ανώτατο χρονικό όριο των πενήντα (50) ετών. Ειδικότερα, κατά την ανανέωση, η επταετής επέκταση πρέπει να συνυπολογίζεται ώστε η άδεια μπορεί να ανανεωθεί μόνο για τα εναπομείναντα έτη μέχρι τη συμπλήρωση της συνολικής διάρκειας των 25 συν 25 ετών. Η ερμηνευτική αυτή προσέγγιση ευθυγραμμίζεται αφενός με τη ratio της ειδικής διάταξης, η οποία αποσκοπεί στην οικονομική εξισορρόπηση και όχι στη θεσμική επέκταση του χρονικού πλαισίου αδειοδότησης και αφετέρου με τις αρχές της ίσης μεταχείρισης, της ασφάλειας δικαίου, της αναλογικότητας και της διαφάνειας που δεσμεύουν τη ΡΑΑΕΥ κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της.
Εξάλλου, από την αιτιολογική έκθεση του ν. 4254/2014 προκύπτει ρητώς ότι η ρύθμιση της υποπαραγράφου ΙΓ.4 θεσπίστηκε «ως αντιστάθµισµα των απωλειών εσόδων που επιφέρουν οι διατάξεις των υποπαραγράφων ΙΓ.1. και ΙΓ.3.» και ότι η αυτοδίκαιη επέκταση των συμβάσεων πώλησης και συμψηφισμού η/ε «και συνακόλουθα των οικείων αδειών παραγωγής και λειτουργίας» αποβλέπει αποκλειστικά στην αποκατάσταση της οικονομικής βιωσιμότητας των σταθμών και όχι στη μεταβολή της συνολικής διάρκειας ισχύος των αδειών παραγωγής.
Σε συνέχεια των ανωτέρω, η Αρχή κρίνει ότι απαιτείται η ερμηνεία των ανωτέρω διατάξεων προς ομοιόμορφη εφαρμογή του εφαρμοζόμενου καθεστώτος, υπό το πρίσμα του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου και της αρχής της ίσης μεταχείρισης των αδειούχων.
Τούτων δοθέντων, η ΡΑΑΕΥ, σε άσκηση των κατ’ άρθρα 13 και 30 παρ. 4 του ν. 4001/2011 αρμοδιοτήτων της, ερμηνεύει το κείμενο πλαίσιο και αποφασίζει την εφαρμογή του ως ακολούθως:
Η επταετής (7ετής) επέκταση της υποπαραγράφου ΙΓ.4 του άρθρου 1 του ν. 4254/2014, όπως ισχύει, καταλαμβάνει μεν τις άδειες παραγωγής χωρίς όμως να επηρεάζει ή να παρατείνει τη συνολική μέγιστη χρονική διάρκεια των Βεβαιώσεων Παραγωγού που ανέρχεται σε 50 έτη. Κατά την ανανέωση των εν λόγω αδειών η επταετής επέκταση συνυπολογίζεται κατά τη διαδικασία ανανέωσης αυτών και η ανανέωση μπορεί να χορηγηθεί μόνο για τα υπολειπόμενα έτη μέχρι τη συμπλήρωση της συνολικής μέγιστης διάρκειας των πενήντα (50) ετών.
Σε συνέχεια υλοποίησης απόφασης της από 04.12.2025 συνεδρίασης της σύνθεσης του Κλάδου Ενέργειας.
