Η συζήτηση έρχεται ενόψει της υποχρεωτικής ενσωμάτωσης της αναθεωρημένης οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση κτιρίων (EPBD) στην ελληνική νομοθεσία έως τα τέλη Μαΐου, σε μια περίοδο κατά την οποία η Κομισιόν εντείνει συνολικά την πίεση προς τα κράτη-μέλη για την έγκαιρη συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές ενεργειακές και περιβαλλοντικές υποχρεώσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Συμβούλιο Αειφόρων Κτιρίων Ελλάδας (SBC Greece) προειδοποιεί ότι χωρίς συντονισμένες παρεμβάσεις σε χρηματοδότηση, πολυκατοικίες και ανακαινίσεις, η μετάβαση κινδυνεύει να αυξήσει περαιτέρω τις πιέσεις στο κόστος στέγασης, αντί να λειτουργήσει ως μοχλός αναβάθμισης του κτιριακού αποθέματος και αντιμετώπισης του στεγαστικού προβλήματος.
Σημειώνεται ότι η οδηγία στοχεύει στη σημαντική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της τελικής κατανάλωσης ενέργειας στον κτιριακό τομέα έως το 2030, με μακροπρόθεσμο στόχο έναν κλιματικά ουδέτερο κτιριακό απόθεμα στην ΕΕ έως το 2050.
Το SBC Greece εκτιμά ότι η εφαρμογή της οδηγίας μπορεί, παρά τις στρεβλώσεις της ελληνικής αγοράς, να λειτουργήσει ως εργαλείο αναβάθμισης του κτιριακού αποθέματος και ταυτόχρονα ως μέρος της λύσης στο στεγαστικό πρόβλημα, υπό την προϋπόθεση όμως ότι θα συνοδευτεί από στοχευμένες θεσμικές και χρηματοδοτικές παρεμβάσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, κατέθεσε πρόταση θεσμικού οδικού χάρτη στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την εφαρμογή της οδηγίας στην ελληνική πραγματικότητα, δίνοντας έμφαση στην πράσινη χρηματοδότηση, στη μεταρρύθμιση του θεσμού της πολυκατοικίας, στην ανάπτυξη υποδομών δεδομένων για τον άνθρακα και στην επαγγελματική κατάρτιση.
Όπως επισημαίνει, η ελληνική αγορά εισέρχεται στη νέα αυτή φάση με σημαντικές δομικές αδυναμίες και στρεβλώσεις, μεταξύ των οποίων, οι εξής:
- Η Ελλάδα έχει μεγάλη επιβάρυνση στεγαστικού κόστους συγκριτικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι Έλληνες δαπανούν κατά μέσο όρο το 35,5% του οικογενειακού εισοδήματός τους για τη στέγαση, σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της ΕΕ που ανέρχεται σε 19,2% (diaNEOsis/IOBE, Ιανουάριος 2026). Ένα στα τρία αστικά νοικοκυριά ξόδεψε πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγαση το 2024. Οι τιμές των διαμερισμάτων ξεπέρασαν το ιστορικό υψηλό του 2008 το δεύτερο τρίμηνο του 2025.
- Ταυτόχρονα, 2.277.615 κατοικίες παραμένουν κενές, αντιστοιχούν στο 35% του συνολικού οικιστικού αποθέματος (ΕΛΣΤΑΤ, Απογραφή 2021). Πρόκειται για δομική αντίφαση που δεν εξηγείται από γεωγραφικούς ή ποιοτικούς παράγοντες, αλλά από νομικές, χρηματοδοτικές και ιδιοκτησιακές δεσμεύσεις: ακίνητα δεσμευμένα σε χαρτοφυλάκια κόκκινων δανείων, παλαιά διατηρητέα κτίρια παγιδευμένα σε ρυθμιστικό αδιέξοδο, και πολυκατοικίες στις οποίες είναι αδύνατον να αποφασιστεί συλλογικά η ανακαίνισή τους.
- Το 66,8% των κατοικιών στη χώρα κατατάσσεται στις κατηγορίες ενεργειακής απόδοσης Ε έως Η του ΚΕΝΑΚ, με κατανάλωση 201–500+ kWh/m²/χρόνο. Κτίρια αυτής της κατηγορίας καταναλώνουν έως και 15 φορές περισσότερη ενέργεια από ένα σύγχρονο κτίριο σχεδόν μηδενικής κατανάλωσης.
- Η κρίση της δεκαετίας 2009–2019 δεν άφησε ανέπαφο μόνο το κτιριακό απόθεμα. Κατέστρεψε και τη δυνατότητα ανανέωσής του: οι οικοδομικές άδειες μειώθηκαν κατά 89% μεταξύ 2007 και 2015 (ΕΛΣΤΑΤ), εκτιμάται ότι 600.000–700.000 κατοικίες δεν κατασκευάστηκαν ποτέ, ενώ ο κλάδος έχασε το 32,3% των επιχειρήσεων και το 28,2% των εργαζομένων. Η μεταναστευτική εργατική δύναμη, αποχώρησε κατά την κρίση και δεν αντικαταστάθηκε. Σήμερα, άνω των 100.000 εργαζομένων λείπουν από τον κατασκευαστικό κλάδο.
Με αυτά τα δεδομένα η πρόταση του SBC Greece περιλαμβάνει μέτρα εφαρμογής στην Ελλάδα του προγράμματος «Zero Carbon and Climate Resilience Readiness Framework» (ZCCRRF), το οποίο είναι ένα πλαίσιο «ετοιμότητας» που έχει αναπτύξει το παγκόσμιο δίκτυο του World Green Building Council, σε συνεργασία με τα εθνικά συμβούλια, ως πρώτο βήμα προς την απανθρακοποίηση του δομημένου περιβάλλοντος και τη μετάβαση σε κτίρια ενεργειακά αποδοτικά και κλιματικά ανθεκτικά μέχρι το 2050.
