Η ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας της χώρας αποσκοπεί στη σταδιακή μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, μέσω επενδύσεων σε δίκτυα, αποθήκευσης ενέργειας, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και προγραμμάτων εξοικονόμησης. Ο συνδυασμός των παρεμβάσεων αναμένεται να επιφέρει σταδιακή μείωση της λιανικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας έως και κατά 30% την περίοδο 2027 - 2029.
Οι κυριότερες παρεμβάσεις για τη μείωση των τιμών ρεύματος περιλαμβάνουν:
- νέο πρόγραμμα επιχορήγησης συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας (μπαταριών), με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη μείωση της μεταβλητότητας των χονδρικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας,
- μείωση κατά 50% της πρώτης κλίμακας χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφελείας (ΥΚΩ) για τις οικιακές παροχές από την 01.01.2027 και την ως εκ τούτου άμεση ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών,
- σημαντική επέκταση των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας μέσω των επενδυτικών προγραμμάτων του ΑΔΜΗΕ, συμπεριλαμβανομένων των διασυνδέσεων Δωδεκανήσων και Βορείου Αιγαίου,
- νέα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών και επιχειρήσεων μέσω πόρων του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου,
- παρεμβάσεις για τη διεύρυνση της χρήσης αντλιών θερμότητας, φωτοβολταϊκών και ηλιακών θερμοσιφώνων και
- ενεργοποίηση του Ταμείου Απανθρακοποίησης των Νησιών για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και για αποθήκευση καθώς και υλοποίηση των προγραμμάτων «ΗΛΕΚΤΡΑ» και «ΦΟΙΒΟΣ - ΑΘΗΝΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 κτηρίων του Δημοσίου, πανεπιστημίων και 246 σχολείων.
Οι ανωτέρω παρεμβάσεις εντάσσονται στη συνολική προσπάθεια ενίσχυσης της ενεργειακής ανθεκτικότητας της οικονομίας, περιορισμού της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα και δημιουργίας μόνιμων προϋποθέσεων για χαμηλότερο ενεργειακό κόστος. Προς την εν λόγω κατεύθυνση κινείται και η ενίσχυση του εθνικού σκέλους του προϋπολογισμού δημοσίων επενδύσεων, όπου προβλέπονται πρόσθετοι πόροι ύψους 300 εκατ. ευρώ το 2026, 400 εκατ. ευρώ το 2027, 300 εκατ. ευρώ το 2028 και 200 εκατ. ευρώ το 2029, για την υλοποίηση νέων ενεργειακών έργων και κρίσιμων υποδομών.
Παρεμβάσεις αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης
Από τον Μάρτιο 2026 τέθηκε σε εφαρμογή ένα ευρύ πλέγμα μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων έναντι των αυξήσεων του ενεργειακού κόστους, και ιδιαίτερα των καυσίμων, εξαιτίας των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Το πλαίσιο διευρύνεται μηνιαίως ανάλογα με τις εξελίξεις στις τιμές των καυσίμων. Έως τα μέσα Νοεμβρίου 2026 έχουν υιοθετηθεί τα ακόλουθα μέτρα:
- επιδοτήσεις καυσίμων στο δίκτυο, με εκτιμώμενο κόστος 318 εκατ. ευρώ: (α) επιδότηση του πετρελαίου κίνησης στο δίκτυο με 20 λεπτά (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) για τον Απρίλιο και τον Μάιο, 15 λεπτά για τον Ιούνιο, 10 λεπτά για τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο και 15 λεπτά για τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, (β) επιδότηση του πετρελαίου θέρμανσης στο δίκτυο με 20 λεπτά (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) για το 2ο δεκαπενθήμερο μηνός Οκτωβρίου και για τον Νοέμβριο και (γ) επιδότηση της αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων στο δίκτυο με 10 λεπτά (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ) για το 2ο δεκαπενθήμερο μηνός Οκτωβρίου και για τον Νοέμβριο,
- αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για τη χειμερινή περίοδο 2026 - 2027 κατά 30%, με εκτιμώμενο κόστος 52 εκατ. ευρώ,
- έκτακτη ενίσχυση ύψους 150 ευρώ ανά τέκνο τον Ιούνιο 2026, η οποία καταλαμβάνει το 80% των οικογενειών με τέκνα (1 εκατ. νοικοκυριά), με κόστος 232 εκατ. ευρώ,
- κάρτα καυσίμων (fuel pass) για την περίοδο Απριλίου - Μαΐου 2026 ύψους 60 ευρώ στις νησιωτικές περιοχές και 50 ευρώ στην υπόλοιπη Ελλάδα, με κόστος 113 εκατ. ευρώ,
- επιδότηση λιπασμάτων σε ύψος 15% των τιμολογίων για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες για την περίοδο από τις 15 Μαρτίου έως και τις 31 Αυγούστου 2026, με κόστος 48 εκατ. ευρώ,
- αποζημίωση ακτοπλοϊκών εταιρειών για υποχρεωτικές εκπτώσεις εισιτηρίων, με ετήσιο κόστος 60 εκατ. ευρώ και επιδότηση για τις αγορές ναυτιλιακών καυσίμων για την περίοδο Σεπτεμβρίου - Δεκεμβρίου, με εκτιμώμενο κόστος 32 εκατ. ευρώ,
- επιδότηση βιομηχανικού ρεύματος βάσει του πλαισίου CISAF/METSAF με στόχο τη συγκράτηση των τιμών στην εφοδιαστική αλυσίδα, υπό τον όρο τουλάχιστον ποσοστό 50% της επιδότησης να κατευθυνθεί σε επενδύσεις που μειώνουν τις εκπομπές CO₂ και το ενεργειακό κόστος, με εκτιμώμενο κόστος 95 εκατ. ευρώ (επιβαρύνει το 2027),
- αύξηση των ορίων του ετήσιου φορολογητέου εισοδήματος για επιστροφή ενοικίου (από 20.000 ευρώ σε 25.000 ευρώ για άγαμους, από 28.000 ευρώ σε 35.000 ευρώ για έγγαμους, προσαυξανόμενο κατά 5.000 ευρώ το κάθε τέκνο, ενώ για μονογονεϊκές οικογένειες σε 39.000 ευρώ, προσαυξανόμενο κατά 5.000 ευρώ για κάθε τέκνο μετά το πρώτο), η οποία καταλαμβάνει το 85% των ενοικιαστών (περίπου 70.000 ενοικιαστές επιπλέον, σύνολο 1 εκατ. ενοικιαστές), το δε ετήσιο κόστος εκτιμάται σε 25 εκατ. ευρώ και
- τον Απρίλιο ανακοινώθηκε διεύρυνση των εισοδηματικών ορίων των συνταξιούχων που λαμβάνουν το ποσό των 250 ευρώ (ώστε να καταλαμβάνει το 85% των συνταξιούχων). Επίσης, ανακοινώθηκε 35 η αύξηση της επιδότησης στο ποσό των 300 ευρώ, με επιπλέον ετήσιο κόστος 215 εκατ. ευρώ. Με την επέκταση στο σύνολο των συνταξιούχων ηλικίας άνω των 65 ετών (2,2 εκατ. δικαιούχοι συνολικά) και με την αύξηση σε 400 ευρώ που ανακοινώθηκε στη ΔΕΘ, το επιπρόσθετο κόστος σε σύγκριση με το 2025 ανέρχεται σε 516 εκατ. ευρώ.
Το συνολικό κόστος των εν λόγω δημοσιονομικών παρεμβάσεων ανέρχεται σε 1,49 δισ. ευρώ, εκ των οποίων ποσό ύψους 950 εκατ. ευρώ αφορά σε έκτακτα μέτρα αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους και ποσό ύψους 541 εκατ. ευρώ αφορά στη μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης των συνταξιούχων και στη διεύρυνση της επιστροφής ενοικίου. Στον προϋπολογισμό έχει ενσωματωθεί αυξημένη πρόβλεψη για δαπάνες ύψους 200 εκατ. ευρώ το 2027 προς κάλυψη αναγκών που ενδέχεται να ανακύψουν συνεπεία των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης.
Κυριότερα έργα για την ενεργειακή ανθεκτικότητα με βάση τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια
Η χώρα μας υπέβαλε την 06.08.2026 αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής, ώστε να συμπεριληφθούν μέτρα που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας.
Οι νέες επενδύσεις αναμένεται να προσεγγίσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028 και θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους, ενώ εξαιρούνται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το 2028. Σημειώνεται ότι οι σχετικές δαπάνες προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος.
Η παρεχόμενη δυνατότητα αποβλέπει, σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην κάλυψη μέτρων τα οποία ενισχύουν την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος και επιταχύνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα.
Τα κυριότερα έργα που προγραμματίζεται να ενταχθούν στο εν λόγω πλαίσιο παρουσιάζονται στη συνέχεια:
- νέο πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ύψους 200 εκατ. ευρώ,
- νέο πανελλαδικό πρόγραμμα για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες (100.000 δικαιούχοι) ύψους 200 εκατ. ευρώ,
- νέο έργο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (αντλίες θερμότητας, ηλιακοί θερμοσίφωνες, φωτοβολταϊκά στη στέγη με μπαταρία) για 10.000 δικαιούχους στη Δυτική Μακεδονία και στη Μεγαλόπολη, ύψους 50 εκατ. ευρώ,
- πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών κτηρίων του Δημοσίου και πανεπιστημίων, ύψους 117 εκατ. ευρώ,
- πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ - ΑΘΗΝΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 246 σχολείων (δημοτικά, νηπιαγωγεία και βρεφονηπιακοί σταθμοί) ύψους 45 εκατ. ευρώ,
- δράση δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα στη βιομηχανία ύψους 50 εκατ. ευρώ,
- σιδηροδρομικά έργα ενίσχυσης της ασφάλειας και επεκτάσεων ύψους 320 εκατ. ευρώ και
- σταθμοί φόρτισης λεωφορείων ύψους 20 εκατ. ευρώ.






