Η Κομισιόν προειδοποιεί ότι ο ανεξάρτητος σχεδιασμός των εθνικών μηχανισμών μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική εγκατάσταση παραγωγικής ισχύος, με το πρόσθετο κόστος να μεταφέρεται στους λογαριασμούς ρεύματος. Η ανάγκη συντονισμού γίνεται ακόμη πιο επιτακτική, καθώς η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια, κυρίως λόγω της ανάπτυξης των data centers. Η κατανάλωσή τους εκτιμάται ότι θα φτάσει τις 134 TWh το 2030 και τις 199 TWh το 2035, αντιπροσωπεύοντας το 4,5% της συνολικής ευρωπαϊκής ζήτησης.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετες ανάγκες διαθέσιμης ισχύος, αλλά και τον κίνδυνο νέων επιβαρύνσεων εάν κάθε χώρα επιχειρήσει να τις καλύψει χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις δυνατότητες των γειτονικών ηλεκτρικών συστημάτων. Η ανάλυση της Κομισιόν δείχνει ότι η κοινή αξιολόγηση των αναγκών επάρκειας μπορεί να περιορίσει σημαντικά τις επενδύσεις σε πρόσθετη παραγωγική ισχύ. Στο σενάριο συντονισμένης αξιολόγησης, οι ανάγκες μειώνονται από 36,6 GW σε 19,8 GW, δηλαδή κατά 46%, αποτρέποντας αλληλεπικαλύψεις μεταξύ των κρατών-μελών. Η παρέμβαση της Επιτροπής έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν δαπανήσει συνολικά 12 δισ. ευρώ για μέτρα διασφάλισης του ηλεκτρικού εφοδιασμού. Μόνο το 2025, το κόστος των μηχανισμών επάρκειας έφτασε τα 6,9 δισ. ευρώ στις οκτώ χώρες που τους εφάρμοζαν.
Για το 2026 εκτιμάται περαιτέρω αύξηση, καθώς ο αριθμός των κρατών-μελών με αντίστοιχους μηχανισμούς διευρύνθηκε σε 11. Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που δεν εφαρμόζουν μηχανισμό επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας, μαζί με τη Δανία, την Ισπανία, το Λουξεμβούργο, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ολλανδία και τη Λιθουανία.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η επέκταση των μηχανισμών χωρίς συντονισμό μπορεί να οδηγήσει σε υπερδιαστασιολόγηση των συστημάτων ηλεκτροπαραγωγής. Κάθε χώρα επιδιώκει να εξασφαλίσει την ισχύ που θεωρεί αναγκαία για την κάλυψη των δικών της αναγκών, χωρίς να συνυπολογίζει την παραγωγική δυναμικότητα που έχει ήδη εξασφαλιστεί σε γειτονικές αγορές. Αντίθετα, η αξιοποίηση των διασυνοριακών διασυνδέσεων μπορεί να περιορίσει την ανάγκη νέων επενδύσεων.
Η ανάλυση δείχνει ότι οι μηχανισμοί επάρκειας μιας χώρας μπορούν να μειώσουν έως και κατά 66% τον κίνδυνο ανεπάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας σε γειτονικά κράτη που δεν διαθέτουν αντίστοιχο μηχανισμό. Παράλληλα, η κοινή αξιολόγηση μπορεί να περιορίσει κατά 34% τις πρόσθετες απαιτήσεις εγκατεστημένης ισχύος. Ένα ακόμη ζήτημα αφορά τις τεχνολογίες που χρηματοδοτούνται μέσω των μηχανισμών επάρκειας. Από τα 6,9 δισ. ευρώ που διατέθηκαν το 2025, το 76% κατευθύνθηκε σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με ορυκτά καύσιμα, ακόμη και μέσω νέων συμβάσεων.
Η Επιτροπή ζητεί να αρθούν τα εμπόδια στη συμμετοχή τεχνολογιών χωρίς ορυκτά καύσιμα, όπως η αποθήκευση ενέργειας, προκειμένου να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός και να μειωθεί το κόστος εξασφάλισης διαθέσιμης ισχύος. Παράλληλα, ορισμένα κράτη-μέλη προωθούν ειδικές απαιτήσεις ευελιξίας για τη σύνδεση μεγάλων καταναλωτικών φορτίων στο ηλεκτρικό σύστημα. Στόχος είναι να αντιμετωπιστεί η αύξηση της ζήτησης, ιδιαίτερα από τα data centers, χωρίς να απαιτείται αντίστοιχη επέκταση της παραγωγικής δυναμικότητας. Η Επιτροπή διαπιστώνει, πάντως, ότι οι διακοπές ηλεκτροδότησης που σημειώθηκαν το 2025 δεν προκλήθηκαν από έλλειψη διαθέσιμων ενεργειακών πόρων. Η μέση διάρκεια διακοπής ανά καταναλωτή ανήλθε σε 98 λεπτά, ενώ οι διασυνδέσεις και η ευελιξία του ευρωπαϊκού συστήματος συνέβαλαν στην αντιμετώπιση των πιέσεων κατά τη θερινή περίοδο.
Ωστόσο, παρατεταμένοι καύσωνες και ξηρασίες μπορούν να επηρεάσουν ταυτόχρονα την επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας σε περισσότερες χώρες. Για τον λόγο αυτό, η Κομισιόν προκρίνει την κοινή αξιολόγηση των πραγματικών αναγκών ισχύος, τον καλύτερο συντονισμό των εθνικών μηχανισμών και τον συστηματικό έλεγχο της αποτελεσματικότητάς τους. Στόχος είναι να αποφεύγεται η χρηματοδότηση πλεονάζουσας παραγωγικής δυναμικότητας και να διασφαλίζεται η επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας με το χαμηλότερο δυνατό κόστος για τους καταναλωτές.






