Η πρόκληση αφορά άμεσα και την Ελλάδα, όπου τα αιτήματα σύνδεσης data centers στον ΑΔΜΗΕ έχουν φτάσει σχεδόν τα 5 GW, την ώρα που η ανάπτυξη νέων ΑΠΕ, αποθήκευσης και δικτύων καλείται να συμβαδίσει με μια δυνητικά μεγάλη αύξηση της κατανάλωσης.
Το πόσο κρίσιμη μπορεί να γίνει αυτή η εξίσωση τα επόμενα χρόνια δείχνει τώρα η περίπτωση της Πορτογαλίας. Η εθνική αξιολόγηση επάρκειας της χώρας εντοπίζει κινδύνους σε όλα τα έτη από το 2028 έως το 2035, αποδίδοντάς τους σε μεγάλο βαθμό στην ταχεία αύξηση της ζήτησης από data centers, με τον ACER ωστόσο να εκτιμά ότι το μέγεθος του προβλήματος ενδέχεται να υπερεκτιμάται. Η παρέμβαση της ACER, του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας, έρχεται με αφορμή τη γνωμοδότησή της επί της Εθνικής Αξιολόγησης Επάρκειας Πόρων (NRAA) της Πορτογαλίας. Η εθνική αυτή αξιολόγηση συμπληρώνει την αντίστοιχη ευρωπαϊκή άσκηση ERAA 2025, που εκπονείται κάθε χρόνο από τον ENTSO-E και εξετάζεται από την ACER, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν επαρκείς πόροι ηλεκτρικής ενέργειας για την κάλυψη της ζήτησης και τη διασφάλιση της ασφάλειας εφοδιασμού. Οι δύο αξιολογήσεις, ωστόσο, καταλήγουν σε πολύ διαφορετική εικόνα για την Πορτογαλία. Η ευρωπαϊκή ERAA 2025 δεν εντόπισε πρόβλημα επάρκειας, ενώ η πορτογαλική μελέτη εμφανίζεται σαφώς πιο απαισιόδοξη.
Η διαφορά γίνεται ιδιαίτερα έντονη στον δείκτη LOLE (Loss of Load Expectation), ο οποίος αποτυπώνει τον αναμενόμενο αριθμό ωρών κατά τις οποίες η διαθέσιμη παραγωγή και οι υπόλοιποι πόροι του συστήματος δεν επαρκούν για να καλύψουν τη ζήτηση. Με όριο αξιοπιστίας για την Πορτογαλία τις 1,46 ώρες ετησίως, η εθνική αξιολόγηση προβλέπει μικρή υπέρβασή του ήδη το 2028, περίπου πενταπλάσια υπέρβαση το 2030 και σχεδόν 50πλάσια το 2035.
Σημαντική είναι και η απόκλιση στις παραδοχές για την ανάπτυξη νέας ισχύος. Η εθνική αξιολόγηση προβλέπει πολύ βραδύτερη προσθήκη νέων μονάδων σε σχέση με την ERAA, με τη διαφορά μεταξύ των δύο σεναρίων να φτάνει περίπου τα 15 GW το 2030 και τα 12 GW το 2035, κυρίως λόγω χαμηλότερων προβλέψεων για την ανάπτυξη αιολικών και φωτοβολταϊκών. Η ACER επισημαίνει πάντως ότι η πορτογαλική αξιολόγηση δεν αποτυπώνει επαρκώς τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να αντιδράσει η αγορά σε συνθήκες αυξανόμενης στενότητας. Οι υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσαν να καταστήσουν ιδιαίτερα κερδοφόρες τις υφιστάμενες μονάδες φυσικού αερίου και παράλληλα να κινητοποιήσουν νέες επενδύσεις. Στο πλαίσιο αυτό, ζητά να εξεταστεί καλύτερα η δυνατότητα ανάπτυξης νέων πόρων, ιδιαίτερα μπαταριών και απόκρισης της ζήτησης (demand response), καθώς και η συμβολή μονάδων που σήμερα βρίσκονται εκτός αγοράς. Παράλληλα, επισημαίνει ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι διασυνοριακές εξελίξεις, όπως ο νέος μηχανισμός ισχύος της Ισπανίας, που μπορεί να επηρεάσει τις διαθέσιμες εισαγωγές της Πορτογαλίας.
