Αν δεν είχαν ήδη αρκετά προβλήματα με την ακρίβεια, τώρα αποκτούν και μια δεύτερη δουλειά: να κυνηγούν ψηφιακά τις τιμές!
Το κυβερνητικό επιχείρημα είναι περίπου το εξής: αφού δεν μπορούμε ή δεν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε ουσιαστικά την ακρίβεια, τουλάχιστον ας ενημερώσουμε τους πολίτες για το πού θα πληρώσουν λιγότερα, χωρίς αυτό να σημαίνει και φθηνά.
Και πράγματι, η ίδια η πλατφόρμα αποκαλύπτει αυτό που οι καταναλωτές γνωρίζουν πολύ καλά από την καθημερινή τους εμπειρία. Το ίδιο ακριβώς καλάθι, με τα ίδια 25 επώνυμα προϊόντα, μπορεί να κοστίζει έως και 10% ακριβότερα ανάλογα με την αλυσίδα σούπερ μάρκετ, ενώ η απόκλιση με βάση τις μέσες τιμές του τελευταίου μήνα φτάνει το 11,4%. Στη συγκεκριμένη σύγκριση, μάλιστα, το ίδιο καλάθι κυμαίνεται από 44,24 έως 48,78 ευρώ.
Μόνο που εδώ αρχίζουν τα τραγελαφικά. Η κυβέρνηση παρουσιάζει ως σημαντικό εργαλείο προστασίας του καταναλωτή μια πλατφόρμα που, για να αξιοποιηθεί πραγματικά, απαιτεί χρόνο, εξοικείωση με την τεχνολογία, διαρκή παρακολούθηση των τιμών και, κυρίως, τη δυνατότητα να οργανώνει κανείς τις αγορές του με βάση τα ευρήματα της ψηφιακής του έρευνας.
Αναρωτήθηκε άραγε κανείς στο κυβερνητικό επιτελείο τι θα κάνει ένας ηλικιωμένος που δυσκολεύεται ακόμη και να χρησιμοποιήσει ένα smartphone; Θα πρέπει να προσλάβει εγγονό ως προσωπικό σύμβουλο αγορών; Και οι εργαζόμενοι που φεύγουν το πρωί από το σπίτι και επιστρέφουν το βράδυ, έχοντας δώσει τη μάχη του μεροκάματου; Πότε ακριβώς θα βρουν τον χρόνο να μελετούν τιμοκαταλόγους, να συγκρίνουν ιστορικά δεδομένα δύο μηνών και να καταστρώνουν στρατηγική αγορών;
Αλλά ακόμη κι αν κάποιος διαθέτει χρόνο, υπομονή και ψηφιακές δεξιότητες, το συμπέρασμα της ίδιας της έρευνας είναι αποκαλυπτικό. Η αλυσίδα που έχει τη χαμηλότερη συνολική τιμή δεν διαθέτει απαραίτητα και τη χαμηλότερη τιμή σε κάθε προϊόν. Άλλη συμφέρει στον καφέ, άλλη στα ζυμαρικά, άλλη στα απορρυπαντικά. Επομένως, για να αξιοποιήσει κανείς στο έπακρο την περίφημη πληροφόρηση, θα πρέπει να επισκέπτεται διαφορετικά σούπερ μάρκετ για διαφορετικά προϊόντα.
Με άλλα λόγια, να ξεκινά το πρωί με μια επίσκεψη στην πρώτη αλυσίδα για τον καφέ, να συνεχίζει στη δεύτερη για τα μακαρόνια, να περνά από την τρίτη για τα απορρυπαντικά και να ολοκληρώνει την περιήγησή του στις υπόλοιπες για όσα προϊόντα αποδεικνύονται φθηνότερα εκεί. Αν έχει αυτοκίνητο, θα πληρώνει βενζίνη. Αν δεν έχει, θα πληρώνει εισιτήρια. Και αν εργάζεται, καλό είναι να αρχίσει να σκέφτεται και την παραίτησή του, γιατί με τέτοιο καθημερινό πρόγραμμα δύσκολα θα προλαβαίνει να βρίσκεται στη δουλειά του!
Αυτό, λοιπόν, είναι το κυβερνητικό σχέδιο για την αντιμετώπιση της ακρίβειας: οι πολίτες να αναλάβουν την ευθύνη να ανακαλύψουν μόνοι τους πώς θα περιορίσουν το κόστος των αγορών τους, αντί να αναλάβει η κυβέρνηση την ευθύνη να παρέμβει στην αγορά και να συγκρατήσει τις τιμές. Η ακρίβεια αναγνωρίζεται, καταγράφεται, αποτυπώνεται σε ποσοστά και ψηφιακές εφαρμογές, αλλά η πολιτική ευθύνη για την αντιμετώπισή της μεταφέρεται τελικά στον καταναλωτή.
Μόνο που οι πολίτες δεν χρειάζονται άλλον έναν ψηφιακό οδηγό για να τους εξηγήσει ότι πληρώνουν ακριβά. Το βλέπουν κάθε φορά που φτάνουν στο ταμείο. Εκείνο που χρειάζονται είναι ουσιαστικά μέτρα που θα μειώσουν πραγματικά τον λογαριασμό και όχι εφαρμογές που θα τους εκπαιδεύσουν να διαχειρίζονται καλύτερα την ακρίβεια.
Απαιτούνται γενναίες μειώσεις των έμμεσων φόρων, ιδιαίτερα του ΦΠΑ στα βασικά είδη διατροφής, ουσιαστικοί και αποτελεσματικοί έλεγχοι στην αγορά, αυστηρή αντιμετώπιση των φαινομένων αισχροκέρδειας, διαφάνεια στη διαμόρφωση των τιμών και πραγματική ενίσχυση του ανταγωνισμού. Χρειάζεται να αντιμετωπιστούν οι στρεβλώσεις που επιτρέπουν σε επιχειρήσεις και αλυσίδες να διατηρούν υψηλά περιθώρια κέρδους και αθέμιτες πρακτικές, την ώρα που τα εισοδήματα των νοικοκυριών εξαντλούνται πολύ πριν τελειώσει ο μήνας.
Η κυβέρνηση, αντί γι' αυτά, επιλέγει να κάνει τον καταναλωτή κυνηγό προσφορών και ερευνητή τιμών. Του ζητά να διαθέτει χρόνο που δεν έχει, ψηφιακές γνώσεις που δεν διαθέτουν όλοι και δυνατότητα μετακινήσεων που δεν είναι αυτονόητη για κανέναν. Και στο τέλος, αν δεν καταφέρει να αγοράσει φθηνότερα, θα μπορεί τουλάχιστον να παρηγορηθεί γνωρίζοντας ότι είχε στη διάθεσή του την απαραίτητη πληροφόρηση!
Η ακρίβεια, όμως, δεν αντιμετωπίζεται με εφαρμογές ούτε με την ατομική εξυπνάδα του καταναλωτή. Αντιμετωπίζεται με πολιτικές αποφάσεις, ελέγχους και παρεμβάσεις που περιορίζουν το κόστος ζωής. Γιατί η δουλειά του πολίτη είναι να εργάζεται για να ζήσει και όχι να μετατρέπεται σε ψηφιακό ντετέκτιβ για να καταφέρει να αγοράσει τα απαραίτητα. Και η δουλειά μιας κυβέρνησης είναι να αντιμετωπίζει την ακρίβεια, όχι να εκπαιδεύει τους πολίτες να ζουν μαζί της.






