Τα στοιχεία παρουσίασε ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, καθηγητής Νίκος Βέττας, στην εκδήλωση «Ελληνική Βιομηχανία: Χθες, Σήμερα, Αύριο», που διοργανώθηκε την Πέμπτη από το ΙΟΒΕ, την «Ελληνική Παραγωγή» και το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας.
Σύμφωνα με την ανάλυση του ΙΟΒΕ, το επενδυτικό κενό της μεταποίησης αποτελεί κρίσιμο εμπόδιο για τη διατηρήσιμη αύξηση της παραγωγικότητας. Ο δείκτης επενδυτικής έντασης, ο οποίος αποτυπώνει τις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου ως ποσοστό της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας, υπολείπεται κατά 8,7 ποσοστιαίες μονάδες του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η υστέρηση αποτυπώνεται και στην παραγωγικότητα εργασίας. Το 2025 η ελληνική μεταποίηση βρισκόταν στο 63% του μέσου όρου της ΕΕ, ενώ η βιομηχανία συνολικά στο 68%. Για το σύνολο της ελληνικής οικονομίας, η παραγωγικότητα αντιστοιχούσε μόλις στο 53% του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Στην Ελλάδα, πάντως, η βιομηχανία εμφανίζει παραγωγικότητα κατά 67% υψηλότερη από τον μέσο όρο της οικονομίας. Η προστιθέμενη αξία ανά εργαζόμενο διαμορφώθηκε το 2025 στις 55.600 ευρώ, έναντι 33.300 ευρώ για το σύνολο των οικονομικών δραστηριοτήτων. Παράλληλα, η βιομηχανία έχει σημαντική επίδραση και στους υπόλοιπους τομείς της οικονομίας.
Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, κάθε μονάδα προστιθέμενης αξίας στη βιομηχανία δημιουργεί συνολικά 2,4 μονάδες στην οικονομία, ενώ ο πολλαπλασιαστής στην απασχόληση φτάνει τις 3 μονάδες. Η συμμετοχή της βιομηχανίας στο ελληνικό ΑΕΠ ανήλθε το 2025 στο 13,1%, έναντι 17,1% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ειδικά η μεταποίηση αντιπροσωπεύει το 9,7% του ΑΕΠ, από 7,8% το 2019, παραμένοντας ωστόσο χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 14,2%. Μεγάλη αύξηση καταγράφεται στις βιομηχανικές εξαγωγές, οι οποίες υπερτετραπλασιάστηκαν μέσα σε 23 χρόνια, από 10,4 δισ. ευρώ το 2002 σε 44,3 δισ. ευρώ το 2025. Η συμμετοχή τους στο ΑΕΠ διαμορφώθηκε στο 17,7%, έναντι 6,6% το 2002, έχοντας φτάσει στο 24,9% το 2022. Οι εξαγωγές της μεταποίησης χωρίς τα πετρελαιοειδή ανήλθαν στα 30,6 δισ. ευρώ το 2025, αυξημένες κατά 59% σε σχέση με το 2019. Ωστόσο, από το 2022 η αύξησή τους περιορίζεται σε μόλις 1 δισ. ευρώ, γεγονός που δείχνει ότι η ισχυρή εξαγωγική ανάπτυξη των προηγούμενων ετών έχει επιβραδυνθεί.
Ανάκαμψη καταγράφεται και στην απασχόληση, με τον αριθμό των εργαζομένων στη βιομηχανία να φτάνει τις 501.000 το 2025, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2010. Από αυτούς, οι 429.000 απασχολούνται στη μεταποίηση. Παρά την αύξηση των θέσεων εργασίας, η βιομηχανία αντιπροσωπεύει μόλις το 9,5% της συνολικής απασχόλησης στην Ελλάδα, έναντι περίπου 15% στην ΕΕ. Από το 2019, πάντως, η Ελλάδα καταγράφει διαφορετική πορεία από την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας, με τη συμμετοχή της βιομηχανικής απασχόλησης να ενισχύεται. Σημαντικές είναι και οι περιφερειακές διαφοροποιήσεις.
Η Στερεά Ελλάδα εμφανίζει τη μεγαλύτερη εξάρτηση από τη βιομηχανία, η οποία αντιπροσωπεύει το 42% της συνολικής ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της περιφέρειας. Ακολουθούν η Δυτική Μακεδονία με 27%, η Πελοπόννησος με 23% και η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη με 21%. Στην Αττική το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώνεται στο 12%, αν και λόγω του μεγέθους της οικονομίας της συγκεντρώνει σημαντικό μέρος της συνολικής βιομηχανικής προστιθέμενης αξίας. Στον αντίποδα, στα Ιόνια Νησιά η συμμετοχή της βιομηχανίας περιορίζεται στο 5% και στο Νότιο Αιγαίο στο 6%.
Στην ανάγκη ενίσχυσης της παραγωγικής βάσης αναφέρθηκε κατά την ίδια εκδήλωση και ο πρόεδρος της Viohalco και της «Ελληνικής Παραγωγής», Μιχάλης Στασινόπουλος, επισημαίνοντας ότι οι ανεπτυγμένες οικονομίες επιστρέφουν στη βιομηχανία, καθώς επιδιώκουν να περιορίσουν την οικονομική και γεωπολιτική τους έκθεση. Ο κ. Στασινόπουλος υποστήριξε ότι η Ελλάδα χρειάζεται να επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητες του παραγωγικού της μοντέλου, ώστε να επιτύχει μεγαλύτερη σύγκλιση με την Ευρώπη και υψηλότερα εισοδήματα. Αναφέρθηκε μάλιστα στην Πορτογαλία, η οποία, όπως είπε, έχει διπλάσιες εξαγωγές και κατά 25% υψηλότερο εισόδημα από την Ελλάδα, καθώς και στη Βουλγαρία, η οποία αναπτύσσει ισχυρή βιομηχανική δραστηριότητα.
Σύμφωνα με την παρουσίαση του ΙΟΒΕ, η επόμενη φάση ανάπτυξης της ελληνικής βιομηχανίας προϋποθέτει στροφή σε παραγωγή υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, προσέλκυση επενδύσεων και ανθρώπινου κεφαλαίου, ενίσχυση της εξωστρέφειας και μεγαλύτερη διασύνδεση με τις διεθνείς αλυσίδες αξίας. Στις βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται επίσης οι επενδύσεις στην έρευνα και την τεχνολογία, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενου διεθνούς ανταγωνισμού και αλλαγών που επιφέρουν η ενεργειακή μετάβαση και η τεχνητή νοημοσύνη.
