Πέντε χώρες - Αυστραλία, Μπαγκλαντές, Κένυα, Νιγηρία και Βανουάτου - ενώνουν τις δυνάμεις τους για τον διπλασιασμό των σπιτιών με φωτοβολταϊκά συστήματα στέγης, από περίπου 150 εκατομμύρια σήμερα σε τουλάχιστον 300 εκατομμύρια έως το 2030.

Η νέα, μη δεσμευτική «Παγκόσμια Διακήρυξη για τα Φωτοβολταϊκά Στέγης» παρουσιάστηκε στην Αττάλεια της Τουρκίας κατά τη δεύτερη ημέρα της COP31, συγκεντρώνοντας ήδη την υποστήριξη βουλευτών από 21 ακόμη κράτη, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο και η Νότια Αφρική, καθώς και της κρατικής εταιρείας ηλεκτρισμού της Ινδονησίας.

Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια συγκυρία έντονης ενεργειακής ανασφάλειας, καθώς οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Ιράν - με αποκορύφωμα το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ - προκάλεσαν ισχυρούς κλυδωνισμούς στην εφοδιαστική αλυσίδα. Όπως τόνισε η Σόνια Ντάνλοπ, επικεφαλής του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ηλιακής Ενέργειας (Global Solar Council), η αποκεντρωμένη ηλιακή παραγωγή αποτελεί το «μέλλον της προσιτής ενέργειας», θωρακίζοντας τα νοικοκυριά απέναντι στη μεγαλύτερη κρίση κόστους ζωής που έχει καταγραφεί. Παράλληλα, η συνδιοργανώτρια Τουρκία προωθεί τον ευρύτερο εξηλεκτρισμό, επιδιώκοντας η ηλεκτρική ενέργεια - κατά προτίμηση από ΑΠΕ - να καλύπτει το 35% της παγκόσμιας κατανάλωσης έως το 2035.

Πίσω από τις φιλόδοξες εξαγγελίες, ωστόσο, αναδεικνύονται οι δομικές αντιφάσεις της ενεργειακής μετάβασης. Παρότι πέρυσι οι ΑΠΕ ξεπέρασαν για πρώτη φορά τον άνθρακα στην παγκόσμια ηλεκτροπαραγωγή, η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα παραμένει ισχυρή. Στην Τουρκία ο άνθρακας καλύπτει το 33% της ηλεκτροπαραγωγής (έναντι 23% των αιολικών και φωτοβολταϊκών), ενώ στην Αυστραλία - παρά το ότι ένα στα τρία σπίτια διαθέτει φωτοβολταϊκό και 700.000 νοικοκυριά έχουν μπαταρίες - το μερίδιο του άνθρακα ξεπερνά το 40%.

Εξίσου κρίσιμο αγκάθι αποτελεί η επάρκεια των υποδομών. Ειδικοί του κλάδου επισημαίνουν ότι η ραγδαία διείσδυση των φωτοβολταϊκών, όπως παρατηρείται στην Κίνα και την Ινδία, οδηγεί συχνά σε αναγκαστικές περικοπές πράσινης ενέργειας, επειδή τα δίκτυα μεταφοράς και η αποθήκευση δεν συμβαδίζουν με τους ρυθμούς ανάπτυξης.

Σε περιοχές με αυξημένες ενεργειακές ανάγκες, όπως η Νοτιοανατολική Ασία, η στροφή επιταχύνεται: η Ινδονησία δεσμεύτηκε για 100 GW ηλιακής ισχύος έως το 2029, Ταϊλάνδη και Βιετνάμ επιδοτούν τις οικιακές εγκαταστάσεις, ενώ οι Φιλιππίνες αναδείχθηκαν στον δεύτερο μεγαλύτερο προορισμό κινεζικών εξαγωγών πάνελ το πρώτο τρίμηνο του 2026. Για να αξιοποιηθεί όμως αυτό το ιστορικό κύμα ενδιαφέροντος, οι αναλυτές υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται άμεσα σαφή εθνικά πλαίσια, στοχευμένες επιδοτήσεις και επάρκεια εξειδικευμένων εγκαταστατών.

Πηγή: Associated Press