Οι εισαγωγές αυτοκινήτων αποτελούν ένα σημαντικό ζήτημα στις ήδη τεταμένες εμπορικές σχέσεις μεταξύ ΕΕ και Κίνας. Η αγορά ηλεκτρικών οχημάτων επιταχύνεται, ενώ η ΕΕ φαίνεται να μην έχει προσανατολισμό, ταλαντευόμενη μεταξύ πράσινων πολιτικών και απαιτήσεων για προστασία των εθνικών βιομηχανιών.
Σύμφωνα με το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, η αυξανόμενη δημοτικότητα των ηλεκτρικών οχημάτων (EV) από την Κίνα προκαλεί πονοκεφάλους στις ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες - και στις Βρυξέλλες, με τις εθνικές κυβερνήσεις να ζητούν προστασία για τους "εθνικούς πρωταθλητές" τους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία είναι υπεύθυνη για τις εμπορικές πολιτικές του μπλοκ, πρέπει να 'τετραγωνίσει τον κύκλο' ώστε να αποφύγει έναν εμπορικό πόλεμο και να δώσει ζωή στην αδρανή οικονομία.
Με μια πρόσφατη πρωτοβουλία, η ΕΕ προσπαθεί να θεσπίσει ελάχιστες τιμές για τα κινεζικής κατασκευής ηλεκτρικά οχήματα ώστε να αντισταθμίσει τις επιδοτήσεις, αντί να επιβάλει περισσότερους δασμούς.
Το 2024, η ΕΕ είχε εισαγάγει δασμούς έως και 35,3% στα ηλεκτρικά οχήματα που εισάγονται από την Κίνα, αφού μια έρευνα κατά των επιδοτήσεων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η υποστήριξη της χώρας υπονόμευσε τις ευρωπαϊκές αυτοκινητοβιομηχανίες. Οι κατασκευαστές στην Κίνα επωφελούνται από αθέμιτες επιδοτήσεις που τους δίνουν σημαντικό πλεονέκτημα στην ευρωπαϊκή αγορά. Έκτοτε, οι δύο πλευρές έχουν ξεκινήσει συνομιλίες για να βρουν άλλες λύσεις.
ΠΟΣΟ ΦΘΗΝΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΟΛΥ ΦΘΗΝΟ;
Σύμφωνα με τις νέες κατευθυντήριες γραμμές που δημοσιοποίησε η Επιτροπή την περασμένη εβδομάδα, οι εταιρείες μπορούν να δεσμευτούν στον καθοριμό ελάχιστων τιμών για τα οχήματα που εξάγονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να αποφύγουν τις επιβαρύνσεις τιμών. Επιπλέον, σε περίπτωση αντίστοιχης προσφοράς, οι δεσμεύσεις για επενδύσεις στην ΕΕ ή για περιορισμό των εξαγωγών θα λαμβάνοναι θετικά υπόψη.
Τέτοιες προσφορές θα αξιολογούνται αντικειμενικά και δίκαια από την Επιτροπή, σύμφωνα με τις νέες κατευθυντήριες γραμμές. Προϋπόθεση για την αποδοχή είναι τα μέτρα να εξαλείφουν τις ζημιογόνες επιπτώσεις των επιδοτήσεων και να έχουν ισοδύναμο αποτέλεσμα με τους δασμούς.
Ο κορυφαίος Γερμανός εμπειρογνώμονας σε θέματα αυτοκινητοβιομηχανίας Φέρντιναντ Ντούντενχοφερ, επικεφαλής του ιδιωτικού ινστιτούτου Center Automotive Research (CAR), ήταν επιφυλακτικός ως προς τις επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν οι ελάχιστες τιμές στον ανταγωνισμό.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ΕΕ, οι κατασκευαστές στην Κίνα επωφελούνται από αθέμιτες επιδοτήσεις που τους δίνουν πλεονέκτημα τιμής περίπου 20% στην ευρωπαϊκή αγορά. Για αυτόν τον λόγο, επιβλήθηκαν δασμοί που κυμαίνονται από 7,8 έως 35,3% από το 2024, ανάλογα με τον κατασκευαστή. Επηρεάζονται επίσης γερμανικές και αμερικανικές εταιρείες που κατασκευάζουν στην Κίνα. Σε αντίποινα, η Κίνα επέβαλε ειδικούς δασμούς σε προϊόντα της ΕΕ, όπως τα οινοπνευματώδη, το χοιρινό κρέας και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.
Σύμφωνα με το ινστιτούτο CAR, οι Κινέζοι κατασκευαστές πωλούν τα μοντέλα τους στην ΕΕ με μέση αύξηση 118% επιπλέον της εγχώριας τιμής. «Δεδομένου του τρέχοντος επιπέδου τιμών στην Ευρώπη, θα πρέπει να υπάρχει ακόμη σημαντικό περιθώριο για τους Κινέζους κατασκευαστές να μειώσουν τις τιμές», δήλωσε ο Ντούντενχοφερ.
ΠΙΕΣΗ ΑΠΟ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΠΛΕΥΡΕΣ
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας (Eurofound), οργανισμού της ΕΕ, η αυτοκινητοβιομηχανία στην ΕΕ απασχολεί άμεσα περίπου 6 εκατομμύρια εργαζόμενους και άλλα 6 εκατομμύρια σε συναφείς τομείς.
Από το 2019, ο ρυθμός απώλειας θέσεων εργασίας στον τομέα έχει σαφώς επιταχυνθεί. Μόνο το 2024 και στις αρχές του 2025, οι απολύσεις που ανακοίνωσαν ευρωπαϊκές εταιρείες επηρέασαν περίπου 100.000 θέσεις εργασίας.
Οι μεγαλύτερες απώλειες απασχόλησης έχουν καταγραφεί σε χώρες με ισχυρή παρουσία των μεγαλύτερων αυτοκινητοβιομηχανιών της Ευρώπης. Στη Γαλλία, υπάρχει φόβος για διαρθρωτική ύφεση, ενώ από το 2019 οι περικοπές θέσεων εργασίας έχουν επηρεάσει επίσης τη Γερμανία, την Ιταλία και, σε μικρότερο βαθμό, την Ισπανία. Οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης - Τσεχία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβακία - αντιμετωπίζουν τη μετεγκατάσταση της παραγωγής εκτός ΕΕ σε χώρες με χαμηλότερο κόστος εργασίας.
Αυτό συμβαίνει επειδή οι πωλήσεις αυτοκινήτων με προέλευση την Κίνα, περιλαμβανομένων των ηλεκτρικών οχημάτων, αυξάνονται στην ΕΕ.
Στην πράξη, ορισμένα από αυτά τα αυτοκίνητα στις αγορές της ΕΕ δεν είναι μόνο μοντέλα κινεζικών εμπορικών σημάτων, αλλά και οχήματα που παράγονται στην Κίνα για δυτικές μάρκες.
ΑΝΗΣΥΧΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ
Η Γερμανία, για πολλά χρόνια μια παγκόσμια υπερδύναμη στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας, αντιμετωπίζει ένα δίλημμα. Η ζήτηση για ηλεκτρικά οχήματα αυξάνεται, αλλά δεν είναι μόνο τα Volkswagen ή BMW με μπαταρία που επιλέγουν οι πελάτες - και οι μακροπρόθεσμες προοπτικές είναι δυσοίωνες.
Οι πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων ανέκαμψαν έντονα στη Γερμανία το 2025, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία από τις αρχές Ιανουαρίου του τρέχοντος έτους, με τους Κινέζους κατασκευαστές να σημειώνουν πρόοδο από χαμηλή βάση στη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ παρά τους δασμούς.
Οι πωλήσεις ηλεκτρικών οχημάτων αυξήθηκαν κατά 43,2% πέρυσι σε 545.142 συνολικά, ανακοίνωσε η ομοσπονδιακή αρχή μεταφορών KBA, αντιπροσωπεύοντας το 19,1% όλων των πωληθέντων νέων αυτοκινήτων.
Ο κινεζικός γίγαντας ηλεκτρικών οχημάτων BYD, ο οποίος τον περασμένο χρόνο ξεπέρασε σε πωλήσεις την Tesla του Ίλον Μασκ και έγινε ο μεγαλύτερος παγκόσμιος κατασκευαστής ηλεκτρικών οχημάτων, είδε τις πωλήσεις του στη Γερμανία να αυξάνονται κατά 700% σε περισσότερα από 23.000 αυτοκίνητα, γεγονός που του δίνει μερίδιο 0,8% της συνολικής αγοράς της αυτοκινήτων.
Η αύξηση των πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων πέρυσι έρχεται έπειτα από πτώση σχεδόν 30% το 2024 μετά την απόσυρση των κυβερνητικών επιδοτήσεων και η αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων της Γερμανίας εξακολουθεί να είναι μικρότερη από ό,τι ήλπιζαν οι αισιόδοξοι. Μετά την πτώση της αγοράς το 2024, η κυβέρνηση δήλωσε τον Δεκέμβριο ότι θα εισαγάγει ξανά επιδοτήσεις.
Ορισμένοι οδηγοί θα μπορούν να επωφεληθούν από 5.000 ευρώ για την αγορά νέων ηλεκτρικών ή υβριδικών οχημάτων, εφόσον τα εξαρτήματά τους κατασκευάζονται ως επί το πλείστον στη Γερμανία. Ωστόσο, τα στοιχεία της βιομηχανίας αναφέρουν ότι θα χρειαστούν καλύτερες υποδομές φόρτισης και φθηνότερη ενέργεια για να ενισχυθούν πραγματικά τα ηλεκτρικά οχήματα και προειδοποίησαν ότι η σχεδιαζόμενη επιδότηση θα έχει περιορισμένο αντίκτυπο.
Από την άλλη πλευρά, οι γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες αναφέρουν ισχυρές μειώσεις στις πωλήσεις οχημάτων στην Κίνα. Η Volkswagen δήλωσε τον Ιανουάριο ότι οι πωλήσεις της μειώθηκαν κατά 8% το 2025 σε ετήσια βάση, καθώς αντιμετώπιζε έντονο ανταγωνισμό στην κινεζική αγορά από τους τοπικούς παραγωγούς. Η Mercedes-Benz ανέφερε μείωση 19% στις πωλήσεις για το έτος, ενώ η BMW πούλησε 12,5% λιγότερα αυτοκίνητα στην Κίνα.
Γερμανοί κατασκευαστές όπως η Mercedes ή η VW πωλούν περίπου το 30% των αυτοκινήτων τους στην κινεζική αγορά.
Η διελκυστίνδα επηρεάζει όχι μόνο τους μεγάλους παίκτες, αλλά και τον αυτοκινητοβιομηχανικό τομέα σε ολόκληρη την ήπειρο.
Η Βουλγαρία, για παράδειγμα, δεν είναι σημαντικός παραγωγός αυτοκινήτων, αλλά αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία ως προμηθευτής εξαρτημάτων αυτοκινήτων για τους Ευρωπαίους κατασκευαστές. Ο τομέας έχει εξελιχθεί σε έναν από τους ισχυρότερους βιομηχανικούς κλάδους της χώρας, παράγοντας σχεδόν 11 δισεκατομμύρια ευρώ σε ετήσιο κύκλο εργασιών, σύμφωνα με επιχειρηματικά μέσα ενημέρωσης και αναλύσεις του κλάδου.
Αυτό σημαίνει ότι είναι έμμεσα εκτεθειμένος στην εμπορική διαμάχη ΕΕ-Κίνας για τα ηλεκτρικά οχήματα: η χαμηλότερη ανταγωνιστικότητα των Ευρωπαϊκών αυτοκινητοβιομηχανιών θα μπορούσε να μειώσει τις παραγγελίες για τους Βούλγαρους προμηθευτές, ενώ η ανάκαμψη των πωλήσεων ηλεκτρικών οχημάτων σε βασικές αγορές, όπως η Γερμανία, θα είχε το αντίθετο αποτέλεσμα.
Την ίδια στιγμή, οι Κινέζοι κατασκευαστές όχι μόνο εξάγουν αυτοκίνητα στην Ευρώπη, αλλά επεκτείνουν επίσης την παραγωγή και τις συνεργασίες εντός της ΕΕ, με τη Βουλγαρία να αποτελεί ολοένα και περισσότερο μέρος της αυτοκινητοβιομηχανικής στρατηγικής της Κίνας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, σύμφωνα με αναλυτές.
ΑΠΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΣΕ ΒΕΝΖΙΚΟΚΙΝΗΤΟ
Και φυσικά υπάρχουν οι πράσινες πολιτικές της ΕΕ: Η ΕΕ τον Δεκέμβριο ήρε την απαγόρευση του 2035 για τα νέα βενζινοκίνητα και πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα, η οποία θεωρήθηκε ορόσημο στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, καθώς το μπλοκ στρέφεται στην ενίσχυση του αυτοκινητοβιομηχανικού κλάδου που έχει πληγεί από την κρίση.
Σύμφωνα με προτάσεις, που επικρίνονται από πράσινες ομάδες ως «αυτοδολιοφθορά», οι αυτοκινητοβιομηχανίες θα πρέπει να μειώσουν τις εκπομπές καυσαερίων από τα νέα οχήματα κατά 90% από τα επίπεδα του 2021 - από το προβλεπόμενο 100%.
Αυτό σημαίνει ότι στην πράξη οι αυτοκινητοβιομηχανίες θα εξακολουθούν να μπορούν να πωλούν περιορισμένο αριθμό ρυπογόνων οχημάτων - από plug-in υβριδικά(PHEV) έως πετρελαιοκίνητα αυτοκίνητα - μετά το 2035, υπό την προϋπόθεση ότι οι εκπομπές που προκύπτουν «αντισταθμίζονται» με διάφορους τρόπους.
Ο Επίτροπος Βιομηχανίας της ΕΕ, ο Στεφάν Σεζουρνέ, επέμεινε ότι οι πράσινες φιλοδοξίες του μπλοκ παραμένουν άθικτες, καθώς παρουσίασε ένα σχέδιο που χαρακτηρίζεται «σανίδα σωτηρίας» για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία.
Η απαγόρευση των κινητήρων εσωτερικής καύσης χαιρετίστηκε ως σημαντική νίκη στον αγώνα για το κλίμα και ως βασικό εργαλείο για την προώθηση των επενδύσεων στην ηλεκτροκίνηση όταν υιοθετήθηκε το 2023.
Το συμβιβαστικό σχέδιο κατακρίθηκε τόσο από τους οικολόγους όσο και από βιομηχανικούς ομίλους.
Το μέλλον των Γερμανών κατασκευαστών αυτοκινήτων - και κατ' επέκταση των αυτοκινητοβιομηχανιών σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ - συνδέεται στενά με την κινεζική αγορά.
Σύμφωνα με τον Ντούντενχοφερ, πρέπει να κατασκευάσουν ηλεκτρικά αυτοκίνητα «στην Κίνα για την Κίνα».
