Στους κλάδους που αναμένεται να ωφεληθούν περιλαμβάνονται η χημική βιομηχανία, η μεταλλουργία, η παραγωγή τσιμέντου, γυαλιού και κεραμικών, καθώς και άλλες ενεργοβόρες δραστηριότητες που αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος εκπομπών. Πρόκειται για επιχειρήσεις ιδιαίτερα εκτεθειμένες στον κίνδυνο της λεγόμενης «διαρροής άνθρακα», δηλαδή της μεταφοράς παραγωγικών δραστηριοτήτων σε χώρες με λιγότερο αυστηρούς περιβαλλοντικούς κανόνες. Στην Ελλάδα, περίπου 50 επιχειρήσεις λαμβάνουν αντιστάθμιση για το αυξημένο κόστος του CO₂. Η Επιτροπή Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε τη διάθεση σχεδόν 100 εκατομμυρίων επιπλέον δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών στις ευρωπαϊκές βιομηχανίες, καθώς και την ενίσχυση της χρηματοδότησης των Ταμείων Εκσυγχρονισμού και Καινοτομίας.
Με 64 ψήφους υπέρ, 11 κατά και 2 αποχές, οι ευρωβουλευτές υιοθέτησαν τη θέση τους για την αναθεώρηση των τιμών αναφοράς (benchmarks) για τη θερμότητα και τα καύσιμα την περίοδο 2026–2030. Πρόκειται για τις παραμέτρους βάσει των οποίων υπολογίζονται τα δικαιώματα εκπομπών CO₂ που χορηγούνται δωρεάν στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Η Επιτροπή Περιβάλλοντος προτείνει να αξιοποιηθούν 88 εκατομμύρια δικαιώματα που παραμένουν διαθέσιμα για δωρεάν κατανομή και να προστεθούν άλλα 11 εκατομμύρια, τα οποία είχαν παρακρατηθεί από εγκαταστάσεις που δεν συμμορφώθηκαν με τους όρους του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). Έτσι, ο συνολικός αριθμός προσεγγίζει τα 100 εκατομμύρια δικαιώματα. Η θέση αυτή είναι πιο συγκρατημένη σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία τον Σεπτέμβριο είχε εισηγηθεί τη δωρεάν διάθεση επιπλέον 121 εκατομμυρίων δικαιωμάτων στις ενεργοβόρες βιομηχανίες. Ωστόσο, η τελική κατανομή δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς θα ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Κομισιόν και των κρατών-μελών.
Παράλληλα, οι ευρωβουλευτές προτείνουν το ένα τρίτο των αδιάθετων δικαιωμάτων να κατευθυνθεί στο Ταμείο Εκσυγχρονισμού και ένα ακόμη τρίτο στο Ταμείο Καινοτομίας, ενώ το υπόλοιπο μέρος θα αξιοποιηθεί για την προσαρμογή των τιμών αναφοράς. Το πρώτο χρηματοδοτεί, μεταξύ άλλων, τον εκσυγχρονισμό των δικτύων τηλεθέρμανσης, ενώ το δεύτερο στηρίζει την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών. Ειδική πρόβλεψη ζητούν οι ευρωβουλευτές για ορισμένους βιομηχανικούς κλάδους, ξεκινώντας από τη βιομηχανία κεραμικών, όπου η γενική τιμή αναφοράς για τα καύσιμα δεν αποτυπώνει επαρκώς τις επιδόσεις των εγκαταστάσεων. Για τις περιπτώσεις αυτές καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θεσπίσει ειδικές παραμέτρους υπολογισμού των δωρεάν δικαιωμάτων. Στο πλαίσιο του ETS, οι βαριές βιομηχανίες υποχρεούνται να διαθέτουν δικαιώματα που αντιστοιχούν στις εκπομπές CO₂ που παράγουν, γεγονός που λειτουργεί ως κίνητρο για τη μείωσή τους. Ωστόσο, για τις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν διεθνή ανταγωνισμό προβλέπεται δωρεάν κατανομή μέρους των δικαιωμάτων, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος μεταφοράς της παραγωγής εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η σχεδιαζόμενη αύξηση αποτελεί προσωρινή παρέμβαση, καθώς το ETS προβλέπει τη σταδιακή μείωση των δωρεάν δικαιωμάτων, με στόχο τον περιορισμό των εκπομπών σε βάθος χρόνου. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναμένεται να ψηφίσει στην ολομέλεια την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου, πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων με το Συμβούλιο της ΕΕ. Στόχος είναι οι νέες τιμές αναφοράς να εφαρμοστούν στο πλαίσιο της επικαιροποίησης του 2027, χρονιά κατά την οποία προγραμματίζεται και η ευρύτερη αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών. Οι αποφάσεις θα καθορίσουν το ύψος της ελάφρυνσης για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις, αλλά και τον ρυθμό με τον οποίο θα προχωρήσει η απανθρακοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
