Οι αριθμοί είναι υπαρκτοί. Το πολιτικό συμπέρασμα που επιχειρεί να εξαγάγει η κυβέρνηση, όμως, είναι πολύ αμφισβητήσιμο.
Γιατί ο εξωδικαστικός μηχανισμός δεν είναι η λύση στο πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους. Είναι απλώς ένα εργαλείο διαχείρισής του. Και όσο η κυβέρνηση επιχειρεί να τον παρουσιάζει ως πανάκεια, τόσο απομακρύνεται από την πραγματικότητα που βιώνουν εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πόσες ρυθμίσεις ολοκληρώθηκαν. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν μειώθηκε ουσιαστικά η υπερχρέωση της ελληνικής κοινωνίας.
Η απάντηση είναι προφανής.
Το ιδιωτικό χρέος εξακολουθεί να βρίσκεται σε δυσθεώρητα επίπεδα. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία παραμένουν τεράστιες, τα «κόκκινα» δάνεια εξακολουθούν να βαραίνουν χιλιάδες οικογένειες, ενώ οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων εξακολουθούν να αποτελούν τον καθημερινό εφιάλτη για δεκάδες χιλιάδες δανειολήπτες.
Αν ο εξωδικαστικός αποτελούσε πράγματι την επιτυχία που περιγράφει η κυβέρνηση, τότε γιατί οι κατασχέσεις συνεχίζονται; Γιατί οι ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί εξακολουθούν να αποτελούν καθημερινό φαινόμενο; Γιατί κάθε τόσο ανακοινώνονται νέες παρεμβάσεις, νέες τροποποιήσεις και νέες βελτιώσεις του ίδιου του μηχανισμού;
Η απάντηση είναι απλή: επειδή ούτε η ίδια η κυβέρνηση θεωρεί ότι το αρχικό μοντέλο λειτούργησε όπως διαφήμιζε.
Δεν είναι τυχαίο ότι από την έναρξη λειτουργίας του εξωδικαστικού μέχρι σήμερα έχουν προηγηθεί διαδοχικές αλλαγές στη νομοθεσία. Διεύρυνση των ορίων, υποχρεωτική συμμετοχή των πιστωτών, νέες προβλέψεις για τους ευάλωτους οφειλέτες, συνεχείς διορθωτικές παρεμβάσεις. Όλα αυτά συνιστούν έμμεση παραδοχή ότι το εργαλείο, όπως αρχικά σχεδιάστηκε, δεν κατάφερε να ανταποκριθεί στις ανάγκες της κοινωνίας.
Η κυβέρνηση επιλέγει να παρουσιάζει το συνολικό ύψος των ρυθμίσεων –20 δισεκατομμύρια ευρώ– ως απόδειξη επιτυχίας. Παραλείπει όμως να αναφέρει το αυτονόητο: το συνολικό ιδιωτικό χρέος της χώρας παραμένει πολλαπλάσιο. Με άλλα λόγια, το κράτος πανηγυρίζει για τη ρύθμιση ενός μέρους του προβλήματος, ενώ το ίδιο το πρόβλημα εξακολουθεί να διογκώνει την οικονομική ανασφάλεια των πολιτών.
Εξίσου αποκαλυπτικό είναι ότι η κυβερνητική ρητορική εστιάζει αποκλειστικά στις επιτυχημένες ρυθμίσεις και όχι σε όσους εξακολουθούν να βρίσκονται εκτός μηχανισμού, αδυνατώντας να ανταποκριθούν ακόμη και στις προϋποθέσεις ένταξης ή στις δόσεις που προκύπτουν. Για αυτούς τους πολίτες, οι κυβερνητικές ανακοινώσεις δεν αλλάζουν την καθημερινότητα ούτε αποτρέπουν τον κίνδυνο απώλειας της περιουσίας τους.
Η πραγματική επιτυχία δεν θα μετρηθεί από τα δελτία Τύπου του υπουργείου Οικονομικών. Θα μετρηθεί όταν θα μειώνεται σταθερά το συνολικό ιδιωτικό χρέος, όταν οι κατασχέσεις και οι πλειστηριασμοί θα αποτελούν εξαίρεση και όχι καθημερινότητα, όταν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν θα ζουν με την αγωνία της επόμενης ειδοποίησης από έναν servicer και όταν η πρώτη κατοικία δεν θα βρίσκεται διαρκώς υπό απειλή.
Μέχρι τότε, οι κυβερνητικοί πανηγυρισμοί μοιάζουν περισσότερο με επικοινωνιακή άσκηση παρά με αποτύπωση της πραγματικής οικονομίας.
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός είναι ένα χρήσιμο εργαλείο και όσοι κατάφεραν να ρυθμίσουν τα χρέη τους ασφαλώς ωφελήθηκαν. Όμως δεν είναι –και δεν πρέπει να παρουσιάζεται– ως η πανάκεια που έλυσε το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους.
Γιατί όσο η κυβέρνηση επιμένει να πανηγυρίζει για τους αριθμούς, εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά εξακολουθούν να ζουν με την ανασφάλεια των χρεών, των κατασχέσεων και των πλειστηριασμών. Και αυτή είναι η πραγματική εικόνα της οικονομίας, όσο κι αν η κυβερνητική προπαγάνδα επιχειρεί να τη συγκαλύψει.
