Εδώ και χρόνια, επιστήμονες και δημόσιες αρχές προειδοποιούν ότι η Ευρώπη θα βιώνει ολοένα μεγαλύτερες σε διάρκεια αντιπυρικές περιόδους, και θα έρχεται αντιμέτωπη με πιο καταστροφικές δασικές πυρκαγιές. Σήμερα, οι προειδοποιήσεις αυτές αποτελούν μια σκληρή πραγματικότητα. Μόνο το 2026, περισσότερα από 4.600.000 στρέμματα έχουν ήδη καεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αριθμός που υπερβαίνει κατά πολύ τον ιστορικό μέσο όρο. Πρόσφατες επιστημονικές μελέτες έδειξαν ότι η κλιματική κρίση κατέστησε τις ακραίες πυρομετεωρολογικές συνθήκες που τροφοδότησαν αυτές τις πυρκαγιές τουλάχιστον δύο φορές πιθανότερες στη Γαλλία και τουλάχιστον είκοσι φορές πιθανότερες στην Ισπανία.
Παρ' όλα αυτά, οι πολιτικές πρωτοβουλίες στις Βρυξέλλες και στα κράτη μέλη της ΕΕ επικεντρώνονται ολοένα και περισσότερο στην αποδυνάμωση της δράσης για το κλίμα και των περιβαλλοντικών δικλείδων προστασίας, παραγνωρίζοντας την ανάγκη για ενίσχυση των ευρωπαϊκών πολιτικών που στοχεύουν στη μείωση των εκπομπών και την αύξηση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση.
«Η Ευρώπη φλέγεται. Την ώρα που οι πυροσβέστες δίνουν μάχη με τις φλόγες, οι πολιτικοί ηγέτες συζητούν, μέσα στις κλιματιζόμενες αίθουσες, μέχρι ποιο σημείο μπορούν να αποδυναμώσουν την ευρωπαϊκή νομοθεσία για το κλίμα και τη φύση. Το πραγματικό ερώτημα θα έπρεπε να είναι πώς θα την ενισχύσουμε, ώστε να αποτρέψουμε τις καταστροφές του μέλλοντος», δήλωσε η Anke Schulmeister-Oldenhove, επικεφαλής του προγράμματος για τα δάση στο Γραφείο Ευρωπαϊκής Πολιτικής του WWF (WWF European Policy Office). «Κάθε εκτάριο που καίγεται, κάθε κοινότητα που αναγκάζεται να εκκενωθεί και κάθε οικοσύστημα που καταστρέφεται υπενθυμίζει ότι η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί απειλή του μέλλοντος, αλλά τη σημερινή μας πραγματικότητα. Η χειρότερη δυνατή αντίδραση είναι να αποδομήσουμε τις ίδιες τις πολιτικές που έχουν σχεδιαστεί για να μειώσουν τις εκπομπές, να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των φυσικών οικοσυστημάτων και να αποκαταστήσουν τη φυσική μας ασπίδα απέναντι στην κλιματική κρίση».
Παρότι οι περισσότερες δασικές πυρκαγιές προκαλούνται από ανθρώπινη δραστηριότητα, η κλιματική κρίση αυξάνει δραματικά την πιθανότητα εκδήλωσης, την ένταση και την έκτασή τους, μέσω της αύξησης της θερμοκρασίας και των παρατεταμένων περιόδων ξηρασίας. Παράλληλα, η υποβάθμιση των οικοσυστημάτων, η συρρίκνωση των υγροτόπων, η υποβάθμιση των δασών, οι μονοκαλλιέργειες και οι επί δεκαετίες μη βιώσιμες αποφάσεις για τις χρήσεις γης έχουν καταστήσει πολλές περιοχές της Ευρώπης ακόμη πιο ευάλωτες στις ακραίες πυρκαγιές.
Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: η κλιματική αλλαγή οδηγεί σε ολοένα πιο καταστροφικές πυρκαγιές, οι πυρκαγιές απελευθερώνουν εκατομμύρια τόνους αερίων του θερμοκηπίου και τα υποβαθμισμένα οικοσυστήματα χάνουν την ικανότητά τους να απορροφούν άνθρακα, να συγκρατούν νερό, να αντέχουν στις πυρκαγιές και να προστατεύουν τις τοπικές κοινωνίες.
«Η Ευρώπη δεν μπορεί να αντιμετωπίσει την κρίση των δασικών πυρκαγιών βασιζόμενη αποκλειστικά στην καταστολή τους. Η πολιτική για τις πυρκαγιές πρέπει να μετατοπιστεί από την αντιμετώπιση της έκτακτης ανάγκης στην πρόληψη, την ανθεκτικότητα και το χωροταξικό σχεδιαμό σε επίπεδο τοπίου όπως αναγνώρισε και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην πρόσφατη ανακοίνωσή της. Αυτό όμως μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την ουσιαστική εφαρμογή της νομοθεσίας για το κλίμα και τη φύση και με σημαντικές επενδύσεις στην αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και στις λύσεις που βασίζονται στη φύση (Nature-based Solutions)», δήλωσε ο Edoardo Nevola, επικεφαλής του Global Fire Community του WWF International.
Το WWF καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη να:
- Εφαρμόσουν πλήρως τον Κανονισμό για την Αποκατάσταση της Φύσης, ώστε να διασφαλιστεί η ανάκαμψη ανθεκτικών οικοσυστημάτων σε ολόκληρη την ΕΕ. Έως το 2030 πρέπει να έχει αποκατασταθεί το 20% της χερσαίας έκτασης της ΕΕ.
- Προστατεύσουν και να αποκαταστήσουν υγροτόπους, τυρφώνες, ποτάμια, φυσικά δάση και άλλα οικοσυστήματα που λειτουργούν ως φυσικά αναχώματα απέναντι στις πυρκαγιές και συμβάλλουν στη διατήρηση της υγρασίας στο τοπίο.
- Διασφαλίσουν ότι το επικείμενο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο για την Ανθεκτικότητα στην Κλιματική Αλλαγή θα θέσει τις λύσεις που βασίζονται στη φύση στο επίκεντρο του σχεδιασμού για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και θα ενθαρρύνει πρακτικές διαχείρισης δασών και χρήσεων γης που προστατεύουν τη βιοποικιλότητα και ενισχύουν την ανθεκτικότητα των οικοτόπων.
- Ενισχύσουν, αντί να αποδυναμώσουν, την εφαρμογή των Οδηγιών για τα Πουλιά και τους Οικοτόπους, οι οποίες παραμένουν θεμελιώδεις για τη διατήρηση υγιών, διασυνδεδεμένων και ανθεκτικών οικοσυστημάτων.
- Ανακατευθύνουν τις δημόσιες επενδύσεις με στόχο την πρόληψη, την αποκατάσταση και την προετοιμασία των τοπικών κοινωνιών, αντί να δίνεται δυσανάλογη έμφαση στην καταστολή των πυρκαγιών μετά την εκδήλωση της καταστροφής.
- Επιταχύνουν την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και τη μετάβαση σε ένα ενεργειακό σύστημα που θα βασίζεται στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
- Θέσουν έναν φιλόδοξο στόχο για την αφαίρεση διοξειδίου του άνθρακα από τον τομέα των χρήσεων γης έως το 2040, προκειμένου να ενισχυθεί η προστασία και η αποκατάσταση οικοσυστημάτων υψηλής αποθήκευσης άνθρακα (π.χ. υγρότοποι, δάση), και να μειωθεί ο κίνδυνος για δασικές πυρκαγιές.
«Εάν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν ως δυνητικές επιλογές και όχι ως άμεσες προτεραιότητες τον μετριασμό και την προσαρμογή στην κλιματική κρίση, την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων και την προστασία της βιοποικιλότητας, τότε η Ευρώπη θα πληρώνει το τίμημα κάθε καλοκαίρι», δήλωσε η Sofia Ghezzi, υπεύθυνη πολιτικής για το κλίμα και τις χρήσεις γης στο Γραφείο Ευρωπαϊκής Πολιτικής του WWF (WWF European Policy Office). «Οι δασικές πυρκαγιές δεν είναι μόνο ζήτημα δασικής διαχείρισης. Είναι ζήτημα κλίματος, προστασίας βιοποικιλότητας, ασφάλειας των υδάτων, καθώς και δημόσιας ασφάλειας. Τα υγιή οικοσυστήματα και οι φιλόδοξες κλιματικές πολιτικές αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας της Ευρώπης απέναντι στις ολοένα συχνότερες καταστροφές. Όσοι τα αποδυναμώνουν, αποδυναμώνουν και την ανθεκτικότητα της ίδιας της Ευρώπης».
