Σήμερα θα έπρεπε στον κλάδο των φωτοβολταϊκών να γιορτάζουμε τιμητικά την παγκόσμια μέρα ανακύκλωσης. Η παραγωγή καθαρής ενέργειας και η ανακύκλωση υλικών αποτελούν δύο πυλώνες της ίδιας στρατηγικής: της μετάβασης σε μια πραγματικά βιώσιμη οικονομία.
Δυστυχώς στην Ελλάδα έχουμε μια τεράστια στρέβλωση στο σημείο αυτό, και ειδικότερα στην ανακύκλωση των φωτοβολταϊκών πλαισίων. Η εγκατεστημένη ισχύς φωτοβολταϊκών στη χώρα μας πλησιάζει πλέον αθροιστικά τα 15 GWp. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα των φωτοβολταϊκών πλαισίων που έχουν εισαχθεί διαχρονικά στην ελληνική αγορά δεν έχει αποδώσει την προβλεπόμενη εισφορά ανακύκλωσης. Με βάση τις σημερινές τιμές, η συνολική εισφοροδιαφυγή εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 150 εκατομμύρια ευρώ — ένα τεράστιο κενό στον σχεδιασμό και τη λειτουργία των Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης και στη χρηματοδοτική βάση των νέων μονάδων ανακύκλωσης. Και κάθε αδήλωτο φωτοβλταϊκό πλαίσο που συνδέεται στο δίκτυο μεγεθύνει το πρόβλημα ανεβάζοντας και άλλο το έλλειμμα και παράγοντας ακόμα μεγαλύτερες προκλήσεις για το μέλλον.
Πέρα από τη νομική διάσταση και τις πιθανές συνέπειες για τους εισαγωγείς εξοπλισμού, δημιουργείται και ένα σοβαρό ζήτημα στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Οι εταιρείες που τηρούν την ισχύουσα νομοθεσία επιβαρύνονται με ένα κόστος που άλλοι αποφεύγουν. Η διαφορά τιμής μεταξύ εισαγωγέων που αποδίδουν το τέλος ανακύκλωσης για τα φωτοβολταϊκά πλαίσια και εκείνων που δεν το καταβάλλουν μπορεί να ξεπεράσει το 10% της συνολικής αξίας του εξοπλισμού, γεγονός που απειλεί να διαιωνίσει το πρόβλημα.
Ένα από τα μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν την εισφοροδιαφυγή είναι η διασύνδεση των τελωνείων με το Εθνικό Μητρώο Παραγωγών Αποβλήτων, πρόταση που έχει υποβληθεί στην κυβέρνηση από τη «Φωτοκύκλωση» με βάση αντίστοιχη πρακτική που εφαρμόστηκε πρόσφατα στην Ισπανία, οδηγώντας πολλούς εισαγωγείς που μέχρι τότε δεν κατέβαλλαν εισφορές να ενταχθούν σε συστήματα ανακύκλωσης. Μια ακόμη πρόταση που συζητείται είναι η υποχρεωτική καταβολή του τέλους ανακύκλωσης πριν από τη σύνδεση ενός φωτοβολταϊκού συστήματος με το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ ή το σύστημα μεταφοράς του ΑΔΜΗΕ.
Τα επόμενα χρόνια το ζήτημα της διαχείρισης των σχετικών αποβλήτων θα αναδειχθεί σε μία από τις σημαντικές προκλήσεις της ενεργειακής μετάβασης. Ελπίζουμε ότι οι πρώτοι έλεγχοι σε εισαγωγείς εξοπλισμού, σε συνδυασμό με την προσθήκη νέων Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης και τη δημιουργία νέων μονάδων ανακύκλωσης, θα αποτελέσουν την αρχή μιας ουσιαστικής διόρθωσης. Έχουμε μπροστά μας μια μοναδική ευκαιρία, έστω και καθυστερημένα με αναδρομική ισχύ, να αποκαταστήσουμε τα λάθη του παρελθόντος και να δημιουργήσουμε μια νέα βάση με γνώμονα το περιβάλλον, τη νομιμότητα και τον υγιή ανταγωνισμό.
Ας οδηγήσουμε με τις επιλογές μας τον κλάδο των φωτοβολταϊκών να μπορεί να κάνει στο προσεχές μέλλον υπερήφανα αναρτήσεις για την Παγκόσμια Ημέρα Ανακύκλωσης, ως ένας κλάδος που υπηρετεί και συμβάλλει στην πράξη στην πράσινη ανάπτυξη και τη βιωσιμότητα.
Ο Χάρης Χρηστίδης είναι Managing Director της BayWa r.e. Solar Trade Ελλάδας
Φωτογραφία ανάρτησης: Image: Soren.
