Στις Βρυξέλλες, ο Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, έδωσε το στίγμα της στιγμής, δηλώνοντας πως «δεν είναι ώρα για δισταγμούς, αλλά για αποφάσεις».
Μια φράση που ακούγεται σωστή, σχεδόν ηρωική, αν δεν την είχαμε ακούσει δεκάδες φορές τα τελευταία χρόνια, την ώρα που το ευρωπαϊκό οικοδόμημα δείχνει να κινείται με ταχύτητα χελώνας σε έναν κόσμο που τρέχει με ταχύτητα φωτός.
Αλλά και μια φράση επίσης που θα μπορούσε να παραλλαχθεί από τους Ευρωπαίους πολίτες στο «δεν είναι ώρα για διαπιστώσεις, αλλά για δράσεις».
Ο κ. Πιερρακάκης, βέβαια, ορθώς επισημαίνει ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή και η αστάθεια στις εφοδιαστικές αλυσίδες αποτελούν ζήτημα «υπαρξιακής σημασίας» για την Ευρώπη.
Ωστόσο, η παραδοχή ότι η ΕΕ διαθέτει «τη γνώση και τα μέσα» αλλά περιμένει να δει τη διάρκεια της κρίσης για να αποφασίσει αν και πότε θα αντιδράσει σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, αποκαλύπτει το δομικό πρόβλημα της Γηραιάς Ηπείρου. Την αδυναμία να προηγηθεί των εξελίξεων.
Η Ευρώπη μοιάζει να μην μαθαίνει. Μετά την ενεργειακή κρίση του 2022, με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, θα περίμενε κανείς μια Ένωση που θωρακίζεται προληπτικά.
Αντίθετα, παραμένουμε στο επίπεδο των ευχολογίων για «ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας» και «άρση εμποδίων», την ίδια στιγμή που οι πολίτες βλέπουν το κόστος ζωής να εκτοξεύεται και την ασφάλειά τους να εξαρτάται από τις διαθέσεις τρίτων.
Η μεγαλύτερη απόδειξη της ευρωπαϊκής αποτυχίας δεν βρίσκεται στα λόγια, αλλά στους αριθμούς της ενεργειακής μας «απεξάρτησης». Πανηγυρίσαμε το 2022 αποφασίσαμε και εν τέλει κόψαμε τον ομφάλιο λώρο με το ρωσικό φυσικό αέριο και πλέον η Ρωσία κατέχει μόλις το 2% των εισαγωγών αερίου από το 55% πριν την έναρξη του πολέμου. Όμως, η σκληρή αλήθεια είναι ότι απλώς αλλάξαμε «δεσμοφύλακα».
Σήμερα, οι ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ κατέχουν το 57% των εισαγωγών LNG της ΕΕ. Η «στρατηγική αυτονομία» που ευαγγελίζονται οι Βρυξέλλες κατέρρευσε σε ένα γήπεδο γκολφ στη Σκωτία, εκεί όπου η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπέγραψε μια συμφωνία-μαμούθ 750 δισ. δολαρίων για αμερικανική ενέργεια, υπό την απειλή εξοντωτικών δασμών.
Η Ευρώπη δεν απελευθερώθηκε ενεργειακά, απλώς μεταπήδησε από το ρωσικό αέριο των αγωγών στο ακριβότερο αμερικανικό LNG, παραδίδοντας τα κλειδιά της οικονομίας της στις διαθέσεις του Λευκού Οίκου.
Ο Τραμπ χρησιμοποιεί την ενέργεια και την ασφάλεια ως γεωπολιτικό μοχλό πίεσης, αναγκάζοντας την ΕΕ να αγοράζει ακριβά για να γλιτώσει τα χειρότερα. Και η Ευρώπη; Η Ευρώπη «συζητά» στο Κοινοβούλιο αν οι συμφωνίες αυτές είναι βιώσιμες, ενώ η πραγματικότητα την έχει ήδη ξεπεράσει.
Όσο οι Ευρωπαίοι ηγέτες αρκούνται στο να περιγράφουν το «βαθιά αβέβαιο περιβάλλον» χωρίς να τολμούν την πραγματική ρήξη με τις παθογένειες του παρελθόντος, θα παραμένουμε ο αδύναμος κρίκος. Η «αίσθηση του επείγοντος» για την οποία μίλησε ο κ. Πιερρακάκης δεν μπορεί να εξαντλείται σε ενημερώσεις και διαπιστώσεις.
Αν η Ευρώπη δεν αποφασίσει να επενδύσει στη δική της πραγματική ανεξαρτησία και να δράσει ως ενιαίο μέτωπο απέναντι στους εκβιασμούς —είτε αυτοί έρχονται από την Ανατολή είτε από τη Δύση— θα παραμείνει ένας θεατής των εξελίξεων, καταδικασμένος να πληρώνει το τίμημα των δικών του καθυστερήσεων.
