Η διαχείριση των αποβλήτων αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής. Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην ανακύκλωση, η αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων εξακολουθεί να απέχει από τους στόχους μιας πραγματικά κυκλικής οικονομίας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το 2024 μόλις το 12,2% των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση προερχόταν από ανακυκλωμένα υλικά, ποσοστό που αναδεικνύει τα περιθώρια βελτίωσης του σημερινού παραγωγικού μοντέλου.
Για τις επιχειρήσεις, η μετάβαση σε πιο κυκλικά μοντέλα λειτουργίας συνδέεται με συγκεκριμένες προκλήσεις, αλλά και ευκαιρίες. Η καλύτερη αξιοποίηση των υλικών, η μείωση των απωλειών και η οργάνωση αποτελεσματικότερων διαδικασιών μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό της σπατάλης και στη βελτίωση της αποδοτικότητας. Προϋπόθεση, ωστόσο, είναι η κυκλική οικονομία να πάψει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως περιβαλλοντική υποχρέωση και να ενσωματωθεί στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Η κυκλική οικονομία περνά στην καθημερινότητα των επιχειρήσεων
Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται η Polygreen, ο ελληνικός όμιλος που αναπτύσσει και εφαρμόζει λύσεις κυκλικής οικονομίας στην Ελλάδα και σε διεθνείς αγορές. Η δραστηριότητά του επικεντρώνεται στον σχεδιασμό συστημάτων που επιτρέπουν την αποτελεσματικότερη διαχείριση των πόρων, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη διαλογή στην πηγή, τη χωριστή συλλογή και την αξιοποίηση των υλικών.
Η προσέγγιση αυτή βασίζεται σε μια ουσιαστική παράμετρο της διαχείρισης αποβλήτων: οι δυνατότητες επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό πριν από το στάδιο της τελικής επεξεργασίας. Όταν διαφορετικά υλικά αναμειγνύονται, η ανάκτησή τους γίνεται δυσκολότερη, ενώ μπορεί να υποβαθμιστεί και η ποιότητά τους. Αντίθετα, η οργανωμένη διαλογή διευκολύνει τις επόμενες διαδικασίες αξιοποίησης.
Χαρακτηριστική εφαρμογή αποτελεί το Just Go Zero Business, μέσω του οποίου η Polygreen συνεργάζεται με επιχειρήσεις για την ανάπτυξη οργανωμένων συστημάτων διαχείρισης των αποβλήτων τους.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει την εκπαίδευση εργαζομένων, τη διαλογή των υλικών στο σημείο παραγωγής τους και τη χωριστή συλλογή διαφορετικών ρευμάτων αποβλήτων. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να εξασφαλιστεί ότι κάθε υλικό κατευθύνεται προς την κατάλληλη διαδικασία διαχείρισης και αξιοποίησης.
Πρόκειται για μια προσέγγιση που προϋποθέτει αλλαγές στην καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων. Η εγκατάσταση υποδομών συλλογής αποτελεί μόνο ένα μέρος της διαδικασίας, καθώς εξίσου σημαντικές είναι η συμμετοχή του προσωπικού, η τήρηση συγκεκριμένων πρακτικών και η συστηματική οργάνωση των επιμέρους σταδίων.
Η σημασία τέτοιων εφαρμογών βρίσκεται ακριβώς στη δυνατότητα σύνδεσης των περιβαλλοντικών στόχων με την επιχειρησιακή λειτουργία. Η αποτελεσματική διαχείριση των πόρων μπορεί να ενταχθεί στον τρόπο με τον οποίο μια επιχείρηση οργανώνει τις δραστηριότητές της, αντί να περιορίζεται σε αποσπασματικές πρωτοβουλίες βιωσιμότητας.
Η Τήλος ως παράδειγμα αλλαγής του μοντέλου διαχείρισης αποβλήτων
Η εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας αποκτά διαφορετικές απαιτήσεις όταν αφορά μια ολόκληρη τοπική κοινωνία. Η περίπτωση της Τήλου είναι ενδεικτική, καθώς το νησί έχει υιοθετήσει ένα ολοκληρωμένο μοντέλο διαχείρισης των αστικών στερεών αποβλήτων, με έμφαση στη χωριστή συλλογή και την αξιοποίηση των διαθέσιμων υλικών.
Το πρόγραμμα Just Go Zero Tilos, που σχεδίασε και υλοποιεί η Polygreen σε συνεργασία με τον ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου και τον Δήμο Τήλου, στηρίζεται στη διαλογή στην πηγή, στη συλλογή πόρτα πόρτα και στην ενεργή συμμετοχή των κατοίκων και των τοπικών επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του προγράμματος, το 100% των αστικών στερεών αποβλήτων εκτρέπεται από την ταφή, ενώ το ποσοστό ανακύκλωσης προσεγγίζει το 90%. Παράλληλα, ο παλιός ΧΥΤΑ έχει μετατραπεί σε Κέντρο Κυκλικής Καινοτομίας, με την Τήλο να έχει αναδειχθεί στο πρώτο πιστοποιημένο νησί μηδενικών αποβλήτων στον κόσμο.
Στην περίπτωση του νησιού, το σημαντικότερο στοιχείο είναι ο συνολικός επανασχεδιασμός του συστήματος, με τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και την ενεργή συμμετοχή των πολιτών. Η εμπειρία αυτή προσφέρει χρήσιμα συμπεράσματα και για άλλες περιοχές, παρότι η εφαρμογή αντίστοιχων μοντέλων απαιτεί προσαρμογή στις πληθυσμιακές, γεωγραφικές και λειτουργικές συνθήκες κάθε δήμου.
Από την Τήλο στις μεγάλες διοργανώσεις του Abu Dhabi
Μια διαφορετική διάσταση της κυκλικής οικονομίας αναδεικνύεται μέσα από τη δραστηριότητα της Polygreen στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπου έχει αναπτύξει σύστημα επαναχρησιμοποιούμενων σκευών για μεγάλες διοργανώσεις.
Η αντικατάσταση προϊόντων μιας χρήσης σε εκδηλώσεις με χιλιάδες επισκέπτες αποτελεί σύνθετη διαδικασία, καθώς απαιτεί κατάλληλες υποδομές, οργανωμένη συλλογή, δυνατότητα καθαρισμού και επαναδιάθεσης των σκευών, αλλά και συμμετοχή των καταναλωτών. Στο πλαίσιο αυτής της δραστηριότητας, η Polygreen εφαρμόζει ένα μοντέλο επαναχρησιμοποίησης, το οποίο αντικαθιστά τα σκεύη μιας χρήσης με επαναχρησιμοποιούμενες επιλογές, υποστηρίζοντας την αλλαγή καταναλωτικών συνηθειών σε μεγάλη κλίμακα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η εταιρεία, σε επτά μεγάλες διοργανώσεις, μεταξύ των οποίων και το Formula 1 Abu Dhabi Grand Prix, αποφεύχθηκε η χρήση περισσότερων από 500.000 ποτηριών μιας χρήσης, ενώ το ποσοστό επιστροφής έφτασε το 82%.
Το συγκεκριμένο παράδειγμα δείχνει ότι η καινοτομία στην κυκλική οικονομία δεν περιορίζεται στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών. Εξίσου σημαντικός είναι ο σχεδιασμός υπηρεσιών και υποδομών που επιτρέπουν την επαναλαμβανόμενη χρήση προϊόντων, περιορίζοντας την ανάγκη αντικατάστασής τους από νέα.
Η ελληνική τεχνογνωσία αποκτά διεθνή παρουσία
Η δραστηριοποίηση στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική διεθνούς ανάπτυξης της Polygreen, η οποία επιδιώκει να ενισχύσει την παρουσία της σε διεθνείς αγορές.
Το 2026 δημιουργήθηκε η Polygreen Holding στο Abu Dhabi Global Market, ενώ η εταιρεία συγκαταλέγεται στις πρώτες έξι που έλαβαν το Expo Green Licence στο Expo City Dubai. Παράλληλα, η σχεδιαζόμενη εγκατάστασή της στο Green Innovation District του Expo City Dubai αποτελεί μέρος της στρατηγικής επέκτασής της και της ανάπτυξης νέων εφαρμογών κυκλικής οικονομίας.
Η διεθνής αυτή δραστηριότητα αναδεικνύει τις δυνατότητες που δημιουργούνται για την ελληνική επιχειρηματικότητα μέσα από την ανάπτυξη και εξαγωγή εξειδικευμένης τεχνογνωσίας. Στον τομέα της κυκλικής οικονομίας, η προστιθέμενη αξία δεν βρίσκεται αποκλειστικά στην τεχνολογία, αλλά και στην ικανότητα σχεδιασμού και λειτουργίας ολοκληρωμένων συστημάτων, προσαρμοσμένων στις ανάγκες διαφορετικών αγορών.
Οι εφαρμογές της Polygreen, από την καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων και τη διαχείριση αποβλήτων στην Τήλο έως τις μεγάλες διεθνείς διοργανώσεις, αποτυπώνουν τις διαφορετικές κλίμακες στις οποίες μπορούν να αναπτυχθούν λύσεις κυκλικής οικονομίας.
Η ευρύτερη πρόκληση παραμένει η μετάβαση από τις μεμονωμένες εφαρμογές σε συστήματα με διάρκεια, οικονομική βιωσιμότητα και μετρήσιμα περιβαλλοντικά αποτελέσματα. Καθώς η Ευρώπη επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της από πρωτογενείς πόρους, η εμπειρία από έργα που έχουν ήδη εφαρμοστεί στην πράξη μπορεί να αποτελέσει χρήσιμη βάση για την ανάπτυξη νέων μοντέλων διαχείρισης.
Η κυκλική οικονομία, άλλωστε, δεν κρίνεται μόνο από τους στόχους που τίθενται, αλλά από τη δυνατότητα μετατροπής τους σε πρακτικές που μπορούν να ενσωματωθούν στην παραγωγή, στις επιχειρήσεις και στην καθημερινότητα των τοπικών κοινωνιών.






