Γιάννης Τριήρης: Ο διπλός λογαριασμός της κυβερνητικής ενεργειακής πολιτικής

Γιάννης Τριήρης: Ο διπλός λογαριασμός της κυβερνητικής ενεργειακής πολιτικής
Τετάρτη, 18/11/2026 - 08:05

Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιδιαίτερα επικίνδυνη εξέλιξη. Η ακρίβεια συνεχίζει να εξαντλεί τα εισοδήματα των νοικοκυριών, ενώ η ανάπτυξη χάνει σταθερά τη δυναμική της.

Και αντί η κυβέρνηση να παρέμβει αποφασιστικά για να περιορίσει το ενεργειακό κόστος, επιμένει στην ίδια πολιτική, αρνούμενη να μειώσει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης και τον ΦΠΑ στα καύσιμα. Έτσι, οι πολίτες καλούνται να πληρώνουν ακριβότερα την καθημερινότητά τους και ταυτόχρονα η εθνική οικονομία να αντιμετωπίζει τον κίνδυνο παρατεταμένης επιβράδυνσης.

Οι φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι αποκαλυπτικές. Η ανάπτυξη για το 2026 περιορίζεται στο 1,8%, από 2% που προβλεπόταν, ενώ για το 2027 και το 2028 αναμένεται να υποχωρήσει περίπου στο 1,5%. Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 4,1% το 2026, κυρίως εξαιτίας της ενεργειακής επιβάρυνσης. Η Κομισιόν επισημαίνει ότι η άνοδος των τιμών περιορίζει το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών και συγκρατεί την κατανάλωση.

Αυτός είναι ο πιο ανησυχητικός συνδυασμός για την οικονομία και την κοινωνία. Οι πολίτες χάνουν αγοραστική δύναμη και η αγορά χάνει τζίρο. Τα ακριβότερα καύσιμα επιβαρύνουν τις μετακινήσεις, τους λογαριασμούς των επιχειρήσεων, τις μεταφορές και τελικά τις τιμές των προϊόντων. Τα νοικοκυριά αναγκάζονται να διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για τις βασικές ανάγκες, περιορίζοντας τις υπόλοιπες αγορές τους. Οι επιχειρήσεις, από την πλευρά τους, βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξημένο κόστος και μικρότερα περιθώρια δραστηριότητας. Η ακρίβεια, επομένως, δεν αποτελεί μόνο κοινωνικό πρόβλημα. Γίνεται τροχοπέδη για την ίδια την οικονομική ανάπτυξη.

Κι όμως, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιμένει να μην αγγίζει τη φορολογική επιβάρυνση των καυσίμων και περιορίζεται σε επιδοματικές παρεμβάσεις που δεν μπορούν να ανακόψουν ουσιαστικά τη μεταφορά του ενεργειακού κόστους στην οικονομία. Πρόκειται για μια πολιτική που προστατεύει τα φορολογικά έσοδα, αλλά αφήνει απροστάτευτη την αγοραστική δύναμη. Το κράτος εξακολουθεί να εισπράττει, την ώρα που οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί πιέζονται και η κατανάλωση υποχωρεί.

Η αντίφαση είναι πλέον εμφανής. Η κυβέρνηση επικαλείται την ισχυρή οικονομία και τα πρωτογενή πλεονάσματα, αλλά οι προβλέψεις δείχνουν επιβράδυνση της ανάπτυξης και νέα επιβάρυνση των νοικοκυριών. Μάλιστα, η σταδιακή ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης περιορίζει έναν από τους βασικούς μοχλούς που στήριξαν την οικονομική δραστηριότητα τα προηγούμενα χρόνια. Η χώρα κινδυνεύει να βρεθεί με ασθενέστερη αναπτυξιακή ώθηση ακριβώς τη στιγμή που η εσωτερική ζήτηση δέχεται πιέσεις.

Εδώ βρίσκεται και η πολιτική ευθύνη της κυβέρνησης. Δεν μπορεί να αντιμετωπίζει την ακρίβεια ως ένα αναπόφευκτο διεθνές φαινόμενο και την ίδια στιγμή να αρνείται να χρησιμοποιήσει τα διαθέσιμα φορολογικά εργαλεία για να περιορίσει τις συνέπειές της. Η μείωση του ΕΦΚ και του ΦΠΑ δεν θα εξαφάνιζε την ενεργειακή κρίση, θα έδινε όμως άμεση ανάσα στους καταναλωτές και θα περιόριζε ένα σημαντικό μέρος του κόστους που μεταφέρεται σε ολόκληρη την αγορά.

Το πραγματικό πρόβλημα, λοιπόν, είναι διπλό. Από τη μία, τα νοικοκυριά βλέπουν το εισόδημά τους να εξανεμίζεται από τις ανατιμήσεις. Από την άλλη, η οικονομία χάνει αναπτυξιακή δυναμική, καθώς η μειωμένη κατανάλωση και το υψηλό κόστος λειτουργούν ανασταλτικά για τις επιχειρήσεις και την παραγωγή. Και η κυβέρνηση, αντί να ανακόψει αυτή την αρνητική πορεία, επιμένει σε μια πολιτική που επιβαρύνει και τα δύο μέτωπα.

Δεν υπάρχει ισχυρή οικονομία με εξαντλημένα νοικοκυριά και επιχειρήσεις που παλεύουν να αντέξουν το κόστος της ενέργειας. Ούτε μπορεί να υπάρξει βιώσιμη ανάπτυξη όταν η αγοραστική δύναμη υποχωρεί και η κατανάλωση συρρικνώνεται. Αυτό είναι το αδιέξοδο της κυβερνητικής πολιτικής: η ακρίβεια υπονομεύει την καθημερινότητα των πολιτών και ταυτόχρονα βάζει φρένο στην ανάπτυξη της χώρας.