Μετά την αποτυχία των προηγούμενων δημοπρασιών, η αγορά εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη ότι οι αλλαγές στους όρους συμμετοχής και η σημαντική μείωση των τελών διέλευσης θα οδηγήσουν αυτή τη φορά σε ουσιαστική εμπορική ανταπόκριση.
Τα προηγούμενα προϊόντα Route 1, Route 2 και Route 3, δεν προσέλκυσαν το αναμενόμενο ενδιαφέρον εξαιτίας των υψηλών τελών διέλευσης, της περιορισμένης χρονικής διάρκειας (μηνιαία) και της αδυναμίας δέσμευσης δυναμικότητας σε ολόκληρη τη διαδρομή.
Στην παρούσα φάση πρόκειται για το ετήσιο προϊόν δέσμευσης δυναμικότητας με τη μειωμένη ταρίφα διαμετακόμισης, στο οποίο κατέληξαν ύστερα από πολύμηνες διαπραγματεύσεις οι Διαχειριστές Μεταφοράς φυσικού αερίου της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας, σε συνεργασία με τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η δέσμευση αφορά μεταφορές φυσικού αερίου που θα ξεκινήσουν από τον Οκτώβριο του 2026, δηλαδή με την έναρξη του νέου ευρωπαϊκού έτους αερίου 2026-2027, ενώ η φυσική παράδοση των ποσοτήτων έχει προγραμματιστεί για τις 26 Οκτωβρίου.
Ο κύκλος των νέου τύπου δημοπρασιών που εγκαινιάζεται σήμερα θα συμπληρωθεί το προσεχές διάστημα με μηνιαία και τριμηνιαία προϊόντα, παρέχοντας μεγαλύτερη ευελιξία στους χρήστες.
Μια ακόμη σημαντική διαφοροποίηση του νέου πλαισίου, πέραν της σημαντικής μείωσης των τελών διέλευσης, είναι ότι οι συμμετέχοντες μπορούν πλέον να δεσμεύουν δυναμικότητα σε όλα τα διασυνοριακά σημεία από την Ελλάδα έως την Ουκρανία.
Το φυσικό αέριο που θα διοχετεύεται μέσω του Κάθετου Διαδρόμου αφορά κυρίως αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), το οποίο φθάνει στους τερματικούς σταθμούς της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης, ενώ μικρότερες ποσότητες προέρχονται από τον αγωγό TAP.
Καθοριστική για την ενίσχυση του εγχειρήματος υπήρξε και η ολοκλήρωση σειράς έργων αναβάθμισης του βουλγαρικού δικτύου φυσικού αερίου, που αύξησαν τη δυναμικότητά του κατά 50%. Ως αποτέλεσμα, η ετήσια δυνατότητα μεταφοράς στο τμήμα Ελλάδας–Βουλγαρίας ανέρχεται πλέον σε 3,1 δισ. κυβικά μέτρα, έναντι 2,4 δισ. κυβικών μέτρων προηγουμένως.
Την ίδια ώρα, ο σχεδιασμός για τον Κάθετο Διάδρομο επεκτείνεται πέρα από τη διαδρομή Ελλάδας–Βουλγαρίας–Ρουμανίας–Μολδαβίας–Ουκρανίας. Στα επόμενα βήματα περιλαμβάνεται η διασύνδεση με τη Βόρεια Μακεδονία, με το ελληνικό τμήμα του έργου να αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τα τέλη του 2026 και το αντίστοιχο στη γειτονική χώρα έως τα τέλη του 2027. Παράλληλα, ενδιαφέρον για συμμετοχή στον διάδρομο έχει εκδηλώσει και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ενώ στον ευρύτερο σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η σύνδεση με τη Σερβία, ενισχύοντας τον στόχο να εξελιχθεί ο Κάθετος Διάδρομος στη βασική ενεργειακή αρτηρία τροφοδοσίας των χωρών τόσο των ανατολικών όσο και των δυτικών Βαλκανίων. Τη στρατηγική αυτή κατεύθυνση επιβεβαίωσε και η Τετραμερής Υπουργική Συνάντηση για την Ενέργεια και τη Διασυνδεσιμότητα στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 15 Μαΐου. Η σημασία του έργου αναμένεται να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο με την εφαρμογή της ευρωπαϊκής απόφασης για τον πλήρη τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου από την 1η Ιανουαρίου 2028.
