Με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου ενεργοποιείται εκ νέου ανώτατο όριο στο περιθώριο κέρδους έως τις 30 Ιουνίου 2026, σε μια προσπάθεια να αποτραπούν φαινόμενα κερδοσκοπίας πριν αυτά περάσουν στις τελικές τιμές. Η αντίδραση της αγοράς στα μέτρα που ανακοίνωσαν οι συναρμόδιοι υπουργοί Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος και Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, παρουσία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, είναι μεικτή. Οι θεσμικοί φορείς, όπως τα επιμελητήρια, εκτιμούν ότι η κυβέρνηση κινήθηκε γρήγορα για να αποτρέψει φαινόμενα αισχροκέρδειας σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας. Από την πλευρά της αγοράς, ωστόσο, διατυπώνονται έντονες επιφυλάξεις για τις επιπτώσεις του μέτρου, κυρίως σε κλάδους που ήδη λειτουργούν με συμπιεσμένα περιθώρια κέρδους.
Στα καύσιμα το νέο καθεστώς είναι συγκεκριμένο και μετρήσιμο. Οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών δεν θα μπορούν να επιβάλλουν περιθώριο μεγαλύτερο από 5 λεπτά του ευρώ ανά λίτρο πάνω από την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια για τη βενζίνη 95 οκτανίων και το πετρέλαιο κίνησης, ενώ τα πρατήρια λιανικής δεν θα μπορούν να προσθέτουν περιθώριο μεγαλύτερο από 12 λεπτά του ευρώ ανά λίτρο στην τιμή αγοράς τους από τις εταιρείες εμπορίας. Από το μέτρο εξαιρούνται το πετρέλαιο θέρμανσης, η διάθεση του οποίου λήγει τον επόμενο μήνα, η αμόλυβδη 100 οκτανίων και το υγραέριο.
Για την αγορά τροφίμων και άλλων βασικών αγαθών το μέτρο λειτουργεί διαφορετικά από ό,τι στα καύσιμα. Από την έναρξη ισχύος της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου καμία επιχείρηση δεν θα μπορεί να πουλά προϊόντα πρώτης ανάγκης με μεγαλύτερο ποσοστό μεικτού περιθωρίου κέρδους ανά κωδικό από αυτό που είχε κατά μέσο όρο το 2025. Το πλαφόν αφορά ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα και συγκεκριμένα τις επιχειρήσεις της βιομηχανίας, του χονδρεμπορίου, των σούπερ μάρκετ καθώς και τις εταιρείες εμπορίας προϊόντων τροφίμων και βασικών αγαθών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το νέο πλαφόν διαφοροποιείται σε σχέση με την προηγούμενη εφαρμογή του μέτρου. Στην προηγούμενη περίοδο, το ανώτατο επιτρεπόμενο μεικτό περιθώριο κέρδους υπολογιζόταν με βάση μια συγκεκριμένη ημερομηνία αναφοράς, την 31η Δεκεμβρίου 2021, κάτι που είχε προκαλέσει αντιδράσεις από την αγορά, καθώς πολλές επιχειρήσεις υποστήριζαν ότι δεν αποτύπωνε τις πραγματικές συνθήκες κόστους. Στο νέο καθεστώς, το πλαφόν υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο του μεικτού περιθωρίου κέρδους που είχε κάθε επιχείρηση κατά τη διάρκεια του 2025. Τα πρόστιμα μπορούν να φτάσουν έως και τα 5 εκατ. ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης και την ποσότητα των προϊόντων ή των καυσίμων στην οποία διαπιστώνεται αθέμιτη κερδοφορία. Οι έλεγχοι θα πραγματοποιούνται σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας, από τη βιομηχανία και το χονδρεμπόριο έως τα σούπερ μάρκετ και τα πρατήρια καυσίμων.
Από την πλευρά του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων, η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας κάνει λόγο για οριζόντιο μέτρο χωρίς ωστόσο να αντιτίθεται ευθέως, σημειώνοντας ότι η αγορά λειτούργησε ανταγωνιστικά και μετά την κατάργηση του προηγούμενου πλαφόν. Όπως σημειώνει σε σχετική ανακοίνωση, «η εμπειρία των τελευταίων ετών και τα γρήγορα αντανακλαστικά του κλάδου σε περιόδους έντονων γεωπολιτικών κρίσεων και οικονομικών πιέσεων, δείχνουν πως ανεξάρτητα από την επιβολή οριζόντιων μέτρων από την πολιτεία, τα σούπερ μάρκετ λειτουργούν καθημερινά με διαφάνεια, υπευθυνότητα, φροντίδα και σεβασμό απέναντι στους εκατομμύρια Έλληνες καταναλωτές που εξυπηρετούν σε κάθε μεριά της χώρας. Παραθέτει στοιχεία του ΙΕΛΚΑ με βάση τα οποία, ο μέσος πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε στο 1,29% το 2025, παρά το γεγονός ότι το πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους είχε αρθεί από τον Ιούλιο της ίδιας χρονιάς. «Το χαμηλό αυτό ποσοστό αποδεικνύει πως τόσο ο υγιής ανταγωνισμός, όσο και η ομαλή λειτουργία της αγοράς, συγκρατούν χαμηλά τις τιμές, με τα οφέλη να είναι άμεσα και απτά για τους πολίτες-καταναλωτές» τονίζεται. Η μεγαλύτερη αντίδραση έρχεται από κλάδους με ήδη συμπιεσμένα περιθώρια, όπως η αγορά του καφέ ή τα πρατήρια καυσίμων. Είναι χαρακτηριστικά όσα αναφέρει ο πρόεδρος της Ελληνικής Ενωσης Καφέ, Τάσος Γιάγκογλου. «Από το 2021 και μετά οι επιχειρήσεις του καφέ έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με συνεχείς αυξήσεις στο κόστος λειτουργίας και στις πρώτες ύλες, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να μετακυλίσουν αυτές τις επιβαρύνσεις στην αγορά. Στην πράξη, ο κλάδος απορροφά για μεγάλο χρονικό διάστημα τις ανατιμήσεις, λειτουργώντας με ολοένα και πιο συμπιεσμένα περιθώρια. Ιδιαίτερα κατά το 2025, όταν οι διεθνείς χρηματιστηριακές τιμές του καφέ κινήθηκαν στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 70 ετών, οι επιχειρήσεις του κλάδου έβαλαν πλάτη εκ νέου» όπως αναφέρει σε σχετική ανακοίνωση. Συμπληρώνει ότι ο κλάδος καφέ αδυνατεί για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά να επωμιστεί το δυσανάλογο βάρος, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές αντοχές των επιχειρήσεων και η ανάγκη βιωσιμότητάς τους. Ενώ χτυπά καμπανάκι για τις μκρότερες και πιο ευάλωτες επιχειρήσεις του κλάδου σημειώνοντας ότι η εφαρμογή του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους στερεί από τις επιχειρήσεις την απαραίτητη ευελιξία για να διαχειριστούν το αυξημένο κόστος, υπονομεύει τη λειτουργία τους και εντείνει το ενδεχόμενο διακοπής λειτουργίας κάποιων εξ αυτών.
Στα καύσιμα, οι πρατηριούχοι μέσω της ΠΟΠΕΚ περνούν στην αντεπίθεση, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση στοχοποιεί λανθασμένα τον κλάδο τους, ενώ στην πραγματικότητα το μεγαλύτερο βάρος στην τελική τιμή το έχουν οι φόροι. Η Ομοσπονδία επαναφέρει το επιχείρημα ότι αντί για πλαφόν στα περιθώρια κέρδους, μια πιο ουσιαστική παρέμβαση θα ήταν η μείωση του ΕΦΚ και του ΦΠΑ, όπως έχει συμβεί σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Σε ανακοίνωσή της μια ημέρα πριν την εξαγγελία των μέτρων τονίζει ότι το πλαφόν όχι μόνο δεν θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα των αυξήσεων, αλλά ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές στρεβλώσεις στην αγορά, να οδηγήσει σε ελλείψεις και να ενισχύσει φαινόμενα παραβατικότητας.
Σε θεσμικό επίπεδο ο πρόεδρος του ΕΒΕΑ, Γιάννης Μπρατάκος, αναγνωρίζει ότι σε περιόδους διεθνούς αβεβαιότητας και αυξημένων πιέσεων στις τιμές η αντιμετώπιση φαινομένων αισχροκέρδειας αποτελεί εύλογη προτεραιότητα για την Πολιτεία, ωστόσο προειδοποιεί ότι κάθε παρέμβαση πρέπει να έχει σαφή όρια και να εφαρμόζεται με τρόπο που να διασφαλίζει την ομαλή λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας και της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Ζητεί πλήρη σαφήνεια ως προς τον τρόπο υπολογισμού του μικτού περιθωρίου κέρδους, αλλά και ως προς το εύρος εφαρμογής των μέτρων, ώστε να αποφευχθούν πρακτικά προβλήματα και στρεβλώσεις. Ενώ ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, Βασίλης Κορκίδης θεωρεί ότι στην παρούσα κατάσταση η επιβολή πλαφόν σε καύσιμα και τρόφιμα καθησυχάζει εν μέρει τον καταναλωτή και, αφετέρου, προστατεύει τον υγιή ανταγωνισμό από την κερδοσκοπία, χωρίς να επιβαρύνει τον προϋπολογισμό. Ζητά ωστόσο τα μέτρα να επανεξεταστούν σε δύο εβδομάδες, αξιοποιώντας τα ευρήματα της Επιτροπής Ανταγωνισμού για την αντιμετώπιση κρίσεων. «Σε περιόδους ανωτέρας βίας, όπως αυτή που διανύουμε, η καλύτερη λύση είναι η συνεννόηση και η “συμφωνία κυρίων” κυβέρνησης και αγοράς, αντί για τα εξοντωτικά πρόστιμα».
