Με το βλέμμα στραμμένο στις δημοσκοπήσεις και την πλάτη γυρισμένη στην ωμή πραγματικότητα, το οικονομικό επιτελείο ανέσυρε από το συρτάρι το πολυφορεμένο «πλαφόν» στο περιθώριο κέρδους. Καύσιμα, τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης μπαίνουν ξανά στο κρεβάτι του Προκρούστη, με την κυβέρνηση να αυτοσυστήνεται ως προστάτης των αδυνάτων απέναντι στις «κακές» αγορές.
Ας μιλήσουμε με αριθμούς, γιατί η ρητορική περί «πάταξης της αισχροκέρδειας» είναι καλή για τα τηλεοπτικά παράθυρα, αλλά δεν συγκρατεί την ακρίβεια, δεν ρίχνει τις τιμές.
Στα καύσιμα, το περιθώριο κέρδους πρατηριούχων και εταιρειών εμπορίας αντιπροσωπεύει ένα πενιχρό 10% της τελικής τιμής. Το υπόλοιπο 30% είναι των διυλιστηρίων και το γιγαντιαίο 60% είναι το μερίδιο του «συνέταιρου» που λέγεται κράτος. Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης και ΦΠΑ πυροδοτούν τις τιμές, με το δημόσιο ταμείο να θησαυρίζει όσο ακριβότερο γίνεται το προϊόν.
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πρατηριούχων (ΠΟΠΕΚ) δεν χαρίστηκε στην κυβέρνηση Μητσοτάκη και μετά την ανακοίνωση του «πλαφόν», χαρακτήρισε τη στάση της πολιτείας προκλητική και ανήθικη. Και πώς να μην είναι; Όταν το κράτος εισπράττει σταθερά πάνω από 1 ευρώ για κάθε λίτρο που μπαίνει στο αυτοκίνητο, το να κουνάει το δάχτυλο στον βενζινοπώλη είναι τουλάχιστον υποκριτικό.
Η πράξη διαχρονικά έχει διδάξει πως το πλαφόν δεν ρίχνει τις τιμές. Αντίθετα, «τσιμεντώνει» το κέρδος στο ανώτατο επιτρεπτό όριο, εξαφανίζει τον ανταγωνισμό και, όπως είδαμε στην πανδημία και στον πόλεμο στην Ουκρανία ανοίγει διάπλατα την πόρτα στη νοθεία.
Όσον αφορά στον κλάδο των τροφίμων, το κλίμα είναι εξίσου εκρηκτικό. Μπορεί οι επίσημες ανακοινώσεις των βιομηχάνων να είναι διατυπωμένες με το γάντι, αλλά στα παρασκήνια η βιομηχανία «βράζει».
Αυτό που επιχειρήθηκε από την κυβέρνηση και τα φιλικά προς αυτή μέσα ενημέρωσης να μην δημοσιοποιηθεί, τελικά διέρρευσε. Οι βιομήχανοι πρότειναν να προβούν οικειοθελώς σε πάγωμα τιμών αντί για κρατικό παρεμβατισμό της επιβολής πλαφόν στα περιθώρια κέρδους. ΣΕΒ και ΣΕΒΤ δεσμεύτηκαν για μηδενικές ανατιμήσεις μέχρι τον Απρίλιο, αν η κυβέρνηση απέσυρε το μέτρο. Η κυβερνητική απάντηση ήταν κάθετα αρνητική, αφού προτιμά την επικοινωνία από την ουσία. Ξέρει, αλλά δεν την ενδιαφέρει πως η συμπίεση των τιμών των μόλις 61 επιλεγμένων προϊόντων θα οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια σε ανατιμήσεις στα υπόλοιπα χιλιάδες είδη που έμειναν εκτός λίστας. Πάνω απ΄ όλα η επικοινωνία.
Είναι σαφές πως το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους είναι ένα «πυροσβεστικό» πυροτέχνημα χωρίς δημοσιονομικό κόστος για το κράτος. Όπως επισημαίνουν και οι εκπρόσωποι της αγοράς πρόκειται για μέτρο «εφησυχασμού και όχι ανακούφισης». Η πραγματική λύση θα ήταν η μείωση των έμμεσων φόρων, η ελάφρυνση των διάφορων τελών και η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος. Αντ' αυτού, η κυβέρνηση επιλέγει τον εύκολο δρόμο των οριζόντιων παρεμβάσεων.
Αν η κυβέρνηση ήθελε πραγματικά να χτυπήσει την ακρίβεια, θα ξεκινούσε από το δικό της «πλαφόν» στους φόρους. Όσο αρνείται να πειράξει τα σίγουρα έσοδα από τα καύσιμα, τα τρόφιμα και τα άλλα είδη πρώτης ανάγκης , αποδεικνύει ότι η «κοινωνική ευαισθησία» που ευαγγελίζεται σταματά εκεί που αρχίζει η δική του υποχρέωση να μειώσει τους υπέρογκους φόρους.
