Με δεδομένο πως η ΕΕ αποτελεί τον τέταρτο μεγαλύτερο εκπομπό αερίων θερμοκηπίου παγκοσμίως, το μπλοκ συνιστά κρίσιμο παράγοντα στις διεθνείς προσπάθειες αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής.
Πέρα όμως από τη μείωση των εκπομπών της, η απανθρακοποίηση μπορεί να ενισχύσει και την ενεργειακή ασφάλεια της ΕΕ, περιορίζοντας τη βαριά εξάρτηση της από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Για να επιτύχει ουσιαστική ενεργειακή ασφάλεια, η Ένωση χρειάζεται να αυξήσει τόσο το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας όσο και τη συμμετοχή της ηλεκτρικής ενέργειας στη συνολική ενεργειακή κατανάλωση.
Η απανθρακοποίηση υπαγορεύτηκε ιστορικά από την ανάγκη αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής. Οι ολοένα συχνότερες καταστροφικές πλημμύρες και δασικές πυρκαγιές στην Ευρώπη, καθώς και οι αυξανόμενες οικονομικές απώλειες που προκαλούν, αναδεικνύουν τον επείγοντα χαρακτήρα της πρόκλησης.
Παράλληλα, η θέση της ΕΕ ως μεγάλου εκπομπού αλλά και πρωτοπόρου σε τεχνολογίες και πολιτικές απανθρακοποίησης την καθιστά αναντικατάστατο δρώντα στη διεθνή προσπάθεια.
Ωστόσο, η μείωση των εκπομπών είναι μόνο ένα μέρος της συνολικής εικόνας. Η ενεργειακή μετάβαση μπορεί επίσης να προστατεύσει την ΕΕ από ενδεχόμενο νέο σοκ στον ανεφοδιασμό ορυκτών καυσίμων - είτε λόγω καιρικών συνθηκών είτε γεωπολιτικών εξελίξεων - να τη θωρακίσει από τις έντονες διακυμάνσεις τιμών στις διεθνείς αγορές ενέργειας και, μεσοπρόθεσμα, να μειώσει το κόστος για κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και πολίτες μέσω μεγαλύτερης ενεργειακής αποδοτικότητας και παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με μηδενικό οριακό κόστος.
Τα επιχειρήματα αυτά είναι κρίσιμα, καθώς στον δημόσιο διάλογο κυριαρχεί εδώ και χρόνια η άποψη ότι η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού είναι ασύμβατη με τη μετάβαση σε χαμηλές εκπομπές άνθρακα.
Σύμφωνα με αυτό το αφήγημα, η μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε μπλακάουτ, ελλείψεις καυσίμων και οικονομική αποσταθεροποίηση.
Η παρούσα ανάλυση υποστηρίζει ότι αυτός ο ισχυρισμός δεν ευσταθεί στο πλαίσιο των επιλογών πολιτικής της ΕΕ και ότι ευρύτερες διαστάσεις της ενεργειακής ασφάλειας - όπως η διαχείριση της ζήτησης, η πρόσβαση σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών και η κυβερνοασφάλεια - αποκτούν αυξανόμενη σημασία.
Η βασική θέση είναι ότι η μετάβαση σε χαμηλές εκπομπές άνθρακα μπορεί να δικαιολογηθεί και μόνο με βάση τα οφέλη της για την ενεργειακή ασφάλεια.
Η διεύρυνση των ανανεώσιμων πηγών σε συνδυασμό με την εκτεταμένη και ασφαλή ηλεκτροποίηση των τελικών χρήσεων ενέργειας και την ανάπτυξη δικτύων νέας γενιάς μειώνει την ανάγκη για φυσικό αέριο και πετρέλαιο και περιορίζει την εξάρτηση της ΕΕ από εξωτερικούς προμηθευτές.
Παρότι η μετάβαση δημιουργεί νέες εξαρτήσεις, ιδίως λόγω της κυριαρχίας της Κίνας στην παραγωγή σχετικών τεχνολογιών, οι κίνδυνοι αυτοί διαφέρουν ποιοτικά από εκείνους ενός ενεργειακού συστήματος βασισμένου στα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Πηγή: Chatham House
