Ο Σύνδεσμος των ιδιωτών προμηθευτών ρεύματος (ΕΣΠΕΝ) προειδοποιεί ότι το κόστος των απωλειών εξακολουθεί να μετακυλίεται στην αγορά και τελικά στους καταναλωτές, ζητώντας να επιβαρύνει τον ίδιο τον Διαχειριστή του δικτύου. Σύμφωνα με τη σχετική μελέτη του ΔΕΔΔΗΕ, οι απώλειες του δικτύου μειώθηκαν οριακά στο 10,8% το 2024 από 11,4% το 2023. Ωστόσο η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει το υψηλότερο επίπεδο απωλειών μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ο οποίος σύμφωνα με στοιχεία του Συμβουλίου Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER) διαμορφώνεται στο 5,5%. Η εικόνα αυτή αντανακλά μια μακροχρόνια τάση επιδείνωσης, καθώς οι απώλειες στο ελληνικό δίκτυο από περίπου 6,5% την περίοδο 2012-2013 ξεπερνούν πλέον το 10%, εξέλιξη που συνδέεται τόσο με τις ρευματοκλοπές όσο και με τη συνολική λειτουργία του δικτύου διανομής τα τελευταία χρόνια. Στο πλαίσιο αυτό, ο ΕΣΠΕΝ θεωρεί πως ο υφιστάμενος μηχανισμός κινήτρων για τη μείωση των απωλειών, που θεσπίστηκε από τη ΡΑΑΕΥ το 2020, δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Προτείνει λοιπόν το κόστος των απωλειών να ενσωματώνεται στο επιτρεπόμενο έσοδο του Διαχειριστή του δικτύου, δηλαδή στα τέλη χρήσης δικτύου που είναι και το έσοδο του ΔΕΔΔΗΕ. Σύμφωνα με τον ΕΣΠΕΝ σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης οι διαχειριστές δικτύων αναλαμβάνουν την ευθύνη για το κόστος των απωλειών, γεγονός που δημιουργεί ισχυρά κίνητρα για τη μείωσή τους.
Στην Ελλάδα, αντίθετα, το κόστος μετακυλίεται κυρίως στην αγορά προμήθειας και τελικά στους καταναλωτές. Αυτό, σύμφωνα με τον ΕΣΠΕΝ, δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και σημαντική αβεβαιότητα για τους προμηθευτές, ιδιαίτερα για προϊόντα σταθερής τιμής.
Στο ίδιο πλαίσιο ο ΕΣΠΕΝ αναφέρεται και στο κόστος των ρευματοκλοπών σημειώνοντας πως αν και αυτό καταλογίζεται στους παραβάτες, τα ποσά που ανακτώνται δεν αφαιρούνται άμεσα από το κόστος ενέργειας που επιβαρύνει την αγορά. Αντίθετα, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, το κόστος μετακυλίεται αρχικά στους προμηθευτές και στους συνεπείς καταναλωτές, ενώ η αντιστάθμιση γίνεται μόνο έμμεσα και σε μεταγενέστερο χρόνο. Για τον λόγο αυτό προτείνεται να τροποποιηθεί το πλαίσιο ώστε η ενέργεια που αντιστοιχεί σε διαπιστωμένες ρευματοκλοπές να αφαιρείται άμεσα από τις εκκαθαρίσεις της αγοράς.
Αναλυτικά ο ΕΣΠΕΝ σημειώνει ότι:
- Με το υφιστάμενο πλαίσιο, παρά τις συνθήκες αυξημένης μεταβλητότητας που πλέον χαρακτηρίζουν το σύστημα λόγω της ενεργειακής μετάβασης (βλ. αυτοκατανάλωση, διεσπαρμένη παραγωγή ΑΠΕ, κτλ.), ο καθορισμός των Συντελεστών Απωλειών γίνεται σχεδόν αποκλειστικά βάσει ιστορικών στοιχείων με χρονική υστέρηση τουλάχιστον ενός έτους. Επιπλέον, η ραγδαία αυξητική τάση των απωλειών τα τελευταία χρόνια καταδεικνύει ότι ο υφιστάμενος Μηχανισμός Κινήτρου για τον Περιορισμό των Απωλειών δεν επαρκεί.
- Οι Συντελεστές Απωλειών θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τους σχετικούς στόχους του Διαχειριστή που απορρέουν από τις επενδύσεις του Σχεδίου Ανάπτυξης του Δικτύου, με προσανατολισμό στο μέλλον (forward-looking) και βάσει ενός συγκρίσιμου επιπέδου απωλειών, όπως αυτό προκύπτει από την ευρωπαϊκή εμπειρία (benchmarking).
- Σε περίπτωση που, κατά την Οριστική Εκκαθάριση, προκύπτει ανάγκη κάλυψης απωλειών πέραν των εγκεκριμένων Συντελεστών (Ενέργεια Κανονικοποίησης), το σχετικό κόστος θα πρέπει να καλύπτεται από τον Διαχειριστή, όπως ήδη ισχύει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (ενδεικτικά η Ιταλία).
- Αντιστρόφως, σε περίπτωση που το ύψος των απωλειών το οποίο καταγράφεται στις Οριστικές Εκκαθαρίσεις υπολείπεται του εγκεκριμένου Συντελεστή Απωλειών, η προκύπτουσα απόκλιση θα αποδίδεται στον Διαχειριστή ως οικονομικό όφελος.
- Η ρύθμιση αυτή θα λειτουργούσε ως ένα ελάχιστο αλλά ουσιαστικό πλαίσιο κινήτρων και αντικινήτρων, ώστε οι απώλειες να παραμένουν εντός προκαθορισμένων ορίων και να περιορίζεται η επιβάρυνση της αγοράς και των καταναλωτών.
Μακροπρόθεσμα, καταλήγει ο ΕΣΠΕΝ, ο Διαχειριστής οφείλει να φέρει την πλήρη ευθύνη κάλυψης του κόστους των απωλειών μέσω του ρυθμιζόμενου εσόδου του, όπως ισχύει στην πλειονότητα των ευρωπαϊκών χωρών.
