Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μετασχηματίζουν το ενεργειακό τοπίο της Ευρώπης, αλλά η ταχεία πράσινη μετάβαση δοκιμάζει τη σταθερότητα του δικτύου. Η ιβηρική συσκότιση αποκάλυψε τους κινδύνους φιλοδοξίας που ξεπερνούν την ευελιξία του συστήματος. Ωστόσο, η ιστορία φαίνεται διαφορετική στο βορρά. Οι σκανδιναβικές χώρες έχουν ενσωματώσει τεράστια μερίδια ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, διατηρώντας παράλληλα αναμμένα τα φώτα, γεγονός που αποδεικνύει ότι η αξιοπιστία και η απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές μπορούν να συμβαδίζουν. Τι μπορεί να μάθει η υπόλοιπη Ευρώπη από τις Σκανδιναβικές χώρες για να διασφαλίσει την ενεργειακή της ασφάλεια σε ένα δίκτυο μηδενικών καθαρών εκπομπών;
Δοκιμή ενεργειακής ασφάλειας στην Ευρώπη
Καθώς η αιολική και η ηλιακή ενέργεια αντικαθιστούν τους συμβατικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής που κάποτε παρείχαν αδράνεια του συστήματος, η διατήρηση της τάσης και της σταθερότητας της συχνότητας γίνεται πιο εύθραυστη. Η πρόσφατη αστάθεια της αγοράς καυσίμων και οι κλυδωνισμοί της προσφοράς έχουν επίσης αποκαλύψει τα όρια των απομονωμένων εθνικών δικτύων. Αυτό δεν αποτελεί λόγο επιβράδυνσης της πράσινης μετάβασης, αλλά υπενθύμιση ότι η Ευρώπη πρέπει τώρα να οικοδομήσει ένα σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας που θα συνδυάζει κλίμακα, ανθεκτικότητα και χαμηλή ένταση άνθρακα.
Το σκανδιναβικό σχέδιο
Οι σκανδιναβικές χώρες —Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία και Δανία— έχουν κατασκευάσει ένα από τα πιο αξιόπιστα και απαλλαγμένα από ανθρακούχες εκπομπές συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας στον κόσμο, γνωστό για τον μοναδικό συνδυασμό πόρων, συντονισμού και ολοκλήρωσης της αγοράς. Ένα συμπληρωματικό ενεργειακό μείγμα αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του: Η υδροηλεκτρική ενέργεια με δυνατότητα κατανομής εξισορροπεί τον μεταβλητό άνεμο, ενώ η πυρηνική ενέργεια και η βιοενέργεια προσθέτουν σταθερότητα και εποχική ευελιξία. Αυτό συμπληρώνεται περαιτέρω από την αυξανόμενη συμβολή των συσσωρευτών και της απόκρισης ζήτησης.
Επιπλέον, οι διασυνοριακές συνδέσεις επιτρέπουν τη ροή ηλεκτρικής ενέργειας εκεί όπου είναι περισσότερο αναγκαία, μετριάζοντας τις τοπικές ελλείψεις και περιορίζοντας την αστάθεια των τιμών. Επιπλέον, η ισχυρή περιφερειακή συνεργασία, οι εναρμονισμένοι κώδικες δικτύου, οι κοινοί κανόνες της αγοράς και ο συντονισμένος σχεδιασμός του συστήματος επιτρέπουν στους εθνικούς φορείς εκμετάλλευσης να λειτουργούν ως ενιαίο, διασυνδεδεμένο δίκτυο. Τέλος, οι βαθιά ενοποιημένες αγορές επόμενης ημέρας, οι ενδοημερήσιες αγορές και οι αγορές εξισορρόπησης μετατρέπουν τη μεταβλητότητα σε περιουσιακό στοιχείο εξομαλύνοντας τις τιμές, μειώνοντας τις ανάγκες εφεδρείας και ενισχύοντας την αξιοπιστία καθώς αυξάνονται τα μερίδια ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Προσαρμογή των σκανδιναβικών διδαγμάτων για το ενεργειακό μέλλον της Ευρώπης
Η υιοθέτηση του σκανδιναβικού μοντέλου απαιτεί προσαρμογή στις διαφορετικές πραγματικότητες της Ευρώπης. Δεν διαθέτουν όλες οι περιφέρειες την υδροηλεκτρική ενέργεια που στηρίζει την ευελιξία των σκανδιναβικών χωρών. Η εξισορρόπηση των μεταβλητών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε άλλα μέρη της Ευρώπης θα εξαρτηθεί από εξυπνότερους συνδυασμούς αποθήκευσης, ευέλικτης ζήτησης και διασυνδέσεων. Το παράδειγμα των σκανδιναβικών χωρών δείχνει ότι ο ισχυρός συντονισμός, οι συνεπείς επενδύσεις και οι κοινοί κανόνες της αγοράς μπορούν να ξεπεράσουν τόσο τις ανισότητες όσον αφορά τους πόρους όσο και τη γεωγραφία. Τα κενά στις υποδομές, η άνιση ωριμότητα της αγοράς και οι κανονιστικές διαφορές παραμένουν εμπόδια, αλλά κανένα δεν είναι ανυπέρβλητο.
Η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει όχι μόνο τα φυσικά της δίκτυα, αλλά και τη συνεργασία που τα συνδέει. Η επιτάχυνση των διασυνδέσεων και των εσωτερικών ενισχύσεων μέσω προγραμμάτων όπως τα ΔΕΔ-Ε και το REPowerEU θα επιτρέψει τη διασυνοριακή ροή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, μετατρέποντας την πλεονάζουσα αιολική ενέργεια σε μια περιοχή σε σταθερότητα σε μια άλλη. Εξίσου σημαντική είναι η ολοκλήρωση της αγοράς. Η εμβάθυνση της σύζευξης της αγοράς επόμενης ημέρας, της ενδοημερήσιας σύζευξης και της σύζευξης της αγοράς εξισορρόπησης θα διασφαλίσει ότι η ευελιξία —είτε πρόκειται για αποθήκευση, απόκριση ζήτησης είτε για μεταβλητές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας— φθάνει εκεί όπου δημιουργεί τη μεγαλύτερη αξία. Η αντιμετώπιση της ευελιξίας ως βασικής υποδομής και η αποτίμηση της ταχείας απόκρισης συχνότητας και της αποθήκευσης σε κλίμακα δικτύου εντός των μηχανισμών δυναμικότητας και εξισορρόπησης θα εδραιώσουν την αξιοπιστία σε ένα καθαρότερο και πιο δυναμικό μείγμα ισχύος.
Η λειτουργική αρμονία θα είναι η κόλλα που συνδέει αυτό το σύστημα μαζί. Η ευθυγράμμιση των κωδίκων δικτύου, των προτύπων σχεδιασμού και των κανόνων της αγοράς σε όλα τα κράτη μέλη μπορεί να επιτρέψει στους διαχειριστές μεταφοράς και διανομής να ενεργούν ως ένα συντονισμένο ευρωπαϊκό δίκτυο. Ένας κοινός ψηφιακός κορμός, βασισμένος σε δεδομένα, προβλέψεις και αυτοματισμούς σε πραγματικό χρόνο, θα προσθέσει την ορατότητα και την ταχύτητα που απαιτούνται για τη διαχείριση της αποκεντρωμένης παραγωγής. Οι πολίτες παραμένουν στο επίκεντρο αυτού του μετασχηματισμού. Τα διασυνοριακά έργα πρέπει να αποφέρουν απτά τοπικά οφέλη: δίκαιες τιμές, καθαρός αέρας και βιώσιμες θέσεις εργασίας. Η εξασφάλιση της εμπιστοσύνης του κοινού μέσω της διαφάνειας και των δίκαιων αποτελεσμάτων θα διατηρήσει τη δυναμική και τη νομιμότητα.
Δείτε εδώ περισσότερα
