Οι συστηματικές αναφορές σε νέα ρεκόρ αφίξεων και η εστίαση στα δισεκατομμύρια των εσόδων προβάλλονται ως το απόλυτο μέτρο επιτυχίας, όμως πίσω από τους αριθμούς κρύβεται μια πραγματικότητα που περιορίζει τις προοπτικές της χώρας.
Σήμερα, ο τουρισμός συνεισφέρει άμεσα και έμμεσα έως και το 30% του ΑΕΠ, γεγονός που καθιστά την Ελλάδα ευάλωτη σε κάθε είδους εξωγενή κρίση. Μια γεωπολιτική αναταραχή, μια υγειονομική κρίση ή οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, μπορούν ανά πάσα στιγμή να ανατρέψουν τον σχεδιασμό του εθνικού προϋπολογισμού, αφήνοντας τη χώρα χωρίς ισχυρή παραγωγική βάση και εναλλακτικές λύσεις, εντελώς εκτεθειμένη σε αυτό το μοντέλο αποκλειστικής ανάπτυξης.
Την ώρα που η κυβέρνηση επενδύει στην ποσοτική αύξηση των επισκεπτών, μεγάλοι ευρωπαϊκοί προορισμοί όπως η Βενετία και η Βαρκελώνη αναγνωρίζουν τα όρια της αντοχής τους και υιοθετούν δραστικά μέτρα. Στη Βαρκελώνη, η δημοτική αρχή εφαρμόζει αυστηρούς περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και αυξήσεις στα τουριστικά τέλη, ενώ η Βενετία θεσπίζει εισιτήριο εισόδου για να προστατεύσει τον αστικό της ιστό από την αλλοίωση. Αυτές οι πόλεις κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ανάπτυξη που βασίζεται στην υπερκατανάλωση των πόρων και στην πίεση προς την τοπική κοινωνία δεν είναι βιώσιμη, καθώς υποβαθμίζει την ποιότητα ζωής των μόνιμων κατοίκων.
Στην Ελλάδα, η κατάσταση αυτή εκδηλώνεται πλέον με μια σοβαρή στεγαστική κρίση που επηρεάζει άμεσα τη συνοχή της κοινωνίας. Η ανεξέλεγκτη επέκταση των τουριστικών καταλυμάτων σε αστικές γειτονιές έχει προκαλέσει κατακόρυφη αύξηση των ενοικίων, καθιστώντας την εύρεση κατοικίας εξαιρετικά δύσκολη για νέα ζευγάρια και εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα. Δάσκαλοι, γιατροί, αστυνομικοί δυσκολεύονται να βρουν στέγη σε τουριστικές περιοχές, γεγονός που οδηγεί στην υποστελέχωση βασικών υπηρεσιών και στην ερήμωση των παραδοσιακών γειτονιών, οι οποίες μετατρέπονται σε απρόσωπες ζώνες επισκεπτών που υπολειτουργούν εκτός τουριστικής περιόδου.
Παράλληλα, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα αυτής της ανάπτυξης απειλεί το φυσικό κεφάλαιο της χώρας. Τα προβλήματα λειψυδρίας σε πολλά νησιά, η δυσκολία διαχείρισης του μεγάλου όγκου απορριμμάτων και η άναρχη δόμηση σε ευαίσθητες περιοχές δείχνουν ότι οι υποδομές έχουν ξεπεράσει τα όρια τους.
Η ανάγκη για ένα νέο, διαφοροποιημένο οικονομικό μοντέλο είναι πλέον επιτακτική. Είναι απαραίτητο να υπάρξει ακόμη αυστηρότερη ρύθμιση στη βραχυχρόνια μίσθωση, ανταποδοτικά τέλη για την προστασία του περιβάλλοντος και, κυρίως, επένδυση σε τομείς όπως η τεχνολογία και η αγροδιατροφή.
Ο τουρισμός οφείλει να λειτουργεί συμπληρωματικά προς μια ισχυρή εθνική οικονομία και όχι ως η μοναδική πηγή επιβίωσης, ώστε η χώρα να είναι προετοιμασμένη για κάθε ενδεχόμενη κάμψη των εσόδων της.
Στο πλαίσιο αυτό, η μετάβαση σε ένα βιώσιμο μοντέλο απαιτεί τη θεσμοθέτηση ενός αυστηρού πλαισίου που θα συνδέει οργανικά το τουριστικό προϊόν με την εγχώρια παραγωγή. Δεν αρκεί η απλή επιβολή τελών· επιβάλλεται η δημιουργία κινήτρων για τη χρήση αποκλειστικά τοπικών προϊόντων και υπηρεσιών στις τουριστικές μονάδες, ενισχύοντας έτσι τον πρωτογενή τομέα και τη μεταποίηση.
Η διασύνδεση της γαστρονομίας, της αγροδιατροφής και της βιοτεχνίας με τη φιλοξενία μπορεί να δημιουργήσει μια αλυσίδα αξίας που θα παραμένει στη χώρα, μειώνοντας τις εισαγωγές και διαχέοντας τα οφέλη σε όλη την κοινωνία.
Με αυτόν τον τρόπο, ο τουρισμός οφείλει να λειτουργεί συμπληρωματικά προς μια ισχυρή εθνική οικονομία και όχι ως η μοναδική πηγή επιβίωσης, ώστε η χώρα να είναι προετοιμασμένη για κάθε ενδεχόμενη κάμψη των εσόδων της.
