Ο πλανήτης θερμαίνεται, αλλά δεν θερμαίνονται όλες οι περιοχές με τον ίδιο ρυθμό.

Όπως επισημαίνει η υπηρεσία κλιματικής αλλαγής του Copernicus (C3S), τα τελευταία τριάντα χρόνια, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί περίπου κατά 0,26°C ανά δεκαετία.

Ωστόσο, στην Ευρώπη και στην Αρκτική, ο ρυθμός θέρμανσης είναι πάνω από διπλάσιος του παγκόσμιου μέσου όρου.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με το σύνολο δεδομένων ERA5, η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα και έχει ζεσταθεί περίπου κατά 0,53°C ανά δεκαετία από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, ενώ η Αρκτική θερμαίνεται ακόμη πιο γρήγορα - περίπου 0,69°C ανά δεκαετία.

Σε σύγκριση με τα προ-βιομηχανικά επίπεδα [που προκύπτουν από τον εκτιμώμενο μέσο όρο θερμοκρασιών μεταξύ 1850 και 1900], η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί περίπου κατά 1,3°C, σύμφωνα με τον Δείκτη Κλίματος της C3S για τη θερμοκρασία, ο οποίος βασίζεται στους πιο πρόσφατους πενταετείς μέσους όρους.

Η πιο πρόσφατη ενημέρωση του δείκτη υποδηλώνει ότι, εάν συνεχιστεί ο τελευταίος 30ετής ρυθμός θέρμανσης, θα μπορούσαμε να φτάσουμε τους 1,5°C έως τον Απρίλιο του 2029. Για την Ευρώπη, η αύξηση από τα προ-βιομηχανικά επίπεδα είναι περίπου 2,4°C, ενώ στην Αρκτική είναι ακόμη υψηλότερη, στους 3,3°C.

Γιατί ποικίλλει ο ρυθμός θέρμανσης στον πλανήτη;

Ενώ η μακροπρόθεσμη αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας προκαλείται κυρίως από την αύξηση των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ο άνισος ρυθμός θέρμανσης επηρεάζεται από συνδυασμό παραγόντων: οι χερσαίες περιοχές θερμαίνονται ταχύτερα από τους ωκεανούς λόγω της υψηλότερης θερμοχωρητικότητας των ωκεανών, ενώ αλλαγές στα πρότυπα των ανέμων και της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας μπορούν να προκαλέσουν περιφερειακές διαφορές.

Η ποιότητα του αέρα μπορεί επίσης να παίξει ρόλο: Για παράδειγμα, σε περιοχές με υψηλότερη ατμοσφαιρική ρύπανση, οι μεγαλύτερες ποσότητες αερολυμάτων μειώνουν την ηλιακή ακτινοβολία που φτάνει στην επιφάνεια, αντισταθμίζοντας εν μέρει τη θέρμανση από τα αυξημένα αέρια του θερμοκηπίου.

Γιατί θερμαίνεται ταχύτερα η Ευρώπη;

Η Ευρώπη είναι σήμερα η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα. Από τη δεκαετία του 1980, η θέρμανση της είναι διπλάσια από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Ορισμένοι παράγοντες εξηγούν αυτή την τάση:

Αλλαγές στα καιρικά πρότυπα: Οι μεταβολές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία ευνοούν την συχνότερη εμφάνιση καύσωνα στην Ευρώπη. Η πιο πρόσφατη Ευρωπαϊκή Έκθεση Κατάστασης Κλίματος τόνισε ότι ο αριθμός των ημερών θερμικού στρες αυξάνεται στην Ευρώπη, με το 2024 να καταγράφει τον δεύτερο υψηλότερο αριθμό στην ιστορία.

Το 2025 ήταν επίσης η τρίτη θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί στην Ευρώπη. Η μέση θερμοκρασία έφτασε τους 10,41°C. Αυτό ήταν κατά 1,17°C πάνω από την περίοδο αναφοράς 1991–2020.

Μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης: Στο παρελθόν, οι εκπομπές αερολυμάτων στην Ευρώπη μείωναν την ποσότητα ηλιακής ακτινοβολίας που έφτάνε στην επιφάνεια. Από τη δεκαετία του 1980, αυστηρότεροι κανονισμοί για την ποιότητα του αέρα μείωσαν αυτές τις εκπομπές στην Ευρώπη. Ως αποτέλεσμα, περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία φτάνει στην επιφάνεια, ενώ η νεφοκάλυψη μειώθηκε επίσης, συμβάλλοντας σε ταχύτερη περιφερειακή θέρμανση.

Γεωγραφία: Μερικά μέρη της Ευρώπης εκτείνονται προς την Αρκτική - τη γρηγορότερα θερμαινόμενη περιοχή της Γης.

Πηγή: Copernicus