Οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από τη Ρωσία και την Ουκρανία το κάνουν απολύτως ορατό. Ο Τραμπ συμφώνησε με τον Βλαντιμίρ Πούτιν να επιτραπούν ξανά ρωσικές εξαγωγές ντίζελ προς τις ΗΠΑ και τις διεθνείς αγορές, με συνολικά έως 4,8 εκατ. τόνους τους επόμενους μήνες. Αυτό απλά σημαίνει ότι η αμερικανική κυβέρνηση χαλάρωσε τις σχετικές κυρώσεις. Και αν αυτό παρουσιάζεται ως προσωρινό μέτρο, ισχύει η ελληνική ρήση: ουδέν μονιμότερον του προσωρινού.
Και αμέσως μετά ήρθε το δεύτερο, ακόμη πιο πολιτικά ηχηρό μήνυμα. Ο Αμερικανός πρόεδρος επιτέθηκε στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και υποστήριξε ότι η Ουκρανία χρειάζεται νέα ηγεσία, ουσιαστικά καλώντας σε αλλαγή προέδρου μέσω εκλογών, ενώ απειλεί και με διακοπή της δυνατότητας στρατιωτικού εξοπλισμού της Ουκρανίας.
Μέσα σε λίγες ημέρες, λοιπόν, η Ουάσιγκτον επιβεβαίωσε και στην πράξη τη χαλαρή πολιτική της απέναντι στη Μόσχα, κάνοντας μια συμφωνία που επιτρέπει ξανά ρωσικές ενεργειακές εξαγωγές και ταυτόχρονα άσκησε πρωτοφανή πίεση στην πολιτική ηγεσία της Ουκρανίας, της χώρας που η Δύση στήριξε επί χρόνια απέναντι στη ρωσική εισβολή. Και αυτό δεν είναι μια απλή διαφωνία μεταξύ συμμάχων. Είναι ρήγμα στην ίδια τη δυτική συμμαχία.
Το πρόβλημα για την Ευρώπη είναι ότι δεν έχει εύκολη απάντηση. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιμένουν στη στήριξη της Ουκρανίας και στη διατήρηση, ακόμη και στην ενίσχυση, των κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Αλλά άλλο οι δηλώσεις και άλλο η δυνατότητα αυτές να στηριχθούν πολιτικά και οικονομικά σε βάθος χρόνου.
Εδώ βρίσκεται η δεύτερη μεγάλη αδυναμία της Ευρώπης. Στη Γαλλία το δημόσιο χρέος έφθασε το 117,5% του ΑΕΠ στο πρώτο τρίμηνο του 2026, ενώ στην Ιταλία ανέρχεται στο 138,9%. Και στη Γερμανία, την παραδοσιακή ατμομηχανή της ευρωπαϊκής οικονομίας, δύο χρόνια ύφεσης προηγήθηκαν της χλωμής οριακής ανάπτυξης του 0,2% το 2025. Οι εξαγωγές υποχώρησαν και οι επενδύσεις παρέμειναν αδύναμες.
Αυτό είναι το μεγάλο ευρωπαϊκό παράδοξο. Την ώρα που η Ευρώπη καλείται να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος για την άμυνα και την Ουκρανία, πρέπει ταυτόχρονα να αντιμετωπίσει υψηλό δημόσιο χρέος, χαμηλή ανάπτυξη, ενεργειακό κόστος και την ανάγκη τεράστιων νέων επενδύσεων. Και όλα αυτά ενώ ο μέχρι σήμερα βασικός στρατηγικός και στρατιωτικός της σύμμαχος, οι ΗΠΑ, δείχνει ότι είναι πλέον διατεθειμένος να χαράσσει διαφορετική πορεία.
Η κρίση, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο στη Μόσχα, ούτε μόνο στο Κίεβο. Βρίσκεται στην ίδια τη Δύση.
Η Αμερική του Τραμπ δεν λέει ότι εγκαταλείπει την Ευρώπη. Δείχνει όμως ότι θέλει μια διαφορετική σχέση μαζί της: λιγότερο αυτονόητη, περισσότερο συναλλακτική και με αμερικανικές προτεραιότητες που μπορεί να συγκρούονται ευθέως με τις ευρωπαϊκές. Η συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ και τα συνεπακόλουθα του είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Και κάπου εδώ αναδεικνύεται η ευρωπαϊκή αμηχανία. Η Ευρώπη θέλει να εμφανίζεται ως γεωπολιτικός παίκτης, αλλά εξακολουθεί να αναζητά την πραγματική στρατηγική της αυτονομία. Θέλει να στηρίζει την Ουκρανία, γνωρίζοντας όμως ότι η αμερικανική ισχύς παραμένει κρίσιμη. Θέλει να πιέσει τη Ρωσία, ενώ ταυτόχρονα η οικονομική της κατάσταση περιορίζει τα περιθώρια κινήσεων.
Το αλαλούμ στη Δύση δεν είναι, λοιπόν, μια παροδική διπλωματική δυσκολία. Είναι η εικόνα μιας συμμαχίας που αναζητά εκ νέου τους όρους ύπαρξής της. Η Ουάσιγκτον μιλά πλέον διαφορετική γλώσσα από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η Μόσχα εκμεταλλεύεται κάθε ρωγμή και η Ευρώπη προσπαθεί να σταθεί περισσότερο μόνη της, χωρίς να διαθέτει ούτε την οικονομική άνεση ούτε την πολιτική αποφασιστικότητα που απαιτεί η νέα εποχή.
Αυτό είναι ίσως το βαθύτερο πρόβλημα της σημερινής Δύσης: όχι ότι διαφωνεί, αλλά ότι δεν φαίνεται πλέον να συμφωνεί ούτε στο ποιος είναι ο κοινός της δρόμος.
