Η μέση τιμή της αμόλυβδης στην Ελλάδα βρίσκεται στα 2,158 ευρώ το λίτρο, έναντι 1,924 ευρώ στον μέσο όρο των 27 χωρών της ΕΕ. Η Ελλάδα βρίσκεται δηλαδή περίπου 23,4 λεπτά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στο diesel η διαφορά είναι μικρότερη, αλλά και πάλι η ελληνική τιμή, στα 2,122 ευρώ, υπερβαίνει τον μέσο όρο των 2,075 ευρώ της ΕΕ.
Το ερώτημα επομένως δεν είναι αν υπάρχει πρόβλημα. Το ερώτημα είναι τι κάνει η κυβέρνηση για να μειώσει πραγματικά την τιμή που πληρώνει ο πολίτης στην αντλία.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της πολιτικής συζήτησης. Η κυβέρνηση έχει ήδη εφαρμόσει ή ανακοινώσει επιδοτήσεις και ενισχύσεις. Όμως υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα σε μια προσωρινή επιδότηση και σε μια μόνιμη φορολογική ελάφρυνση. Η πρώτη χρειάζεται συνεχώς επαναλήψεις με αμφίβολα αποτελέσματα. Η δεύτερη μειώνει απευθείας και διαρκώς το κόστος για όλους όσοι χρησιμοποιούν το καύσιμο.
Και εδώ η Ελλάδα έχει ένα πολύ συγκεκριμένο περιθώριο παρέμβασης: τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης.
Στην αμόλυβδη ο ελληνικός ΕΦΚ βρίσκεται στα 70 λεπτά το λίτρο. Για να αντιληφθεί κανείς τι σημαίνει αυτό, αρκεί να κοιτάξει γύρω μας. Στην Ιταλία είναι περίπου 67,3 λεπτά, στη Γαλλία 69 λεπτά, στη Γερμανία 51,4 λεπτά, στην Πορτογαλία 43,2 λεπτά και στην Ισπανία 42,3 λεπτά.
Δεν χρειάζεται λοιπόν να ανακαλύψουμε κάποια πρωτότυπη λύση. Υπάρχουν διαφορετικά φορολογικά επίπεδα μέσα στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Και η πρόταση μπορεί να είναι απολύτως συγκεκριμένη: προσωρινή μείωση του ΕΦΚ στη βενζίνη κατά 20 λεπτά το λίτρο, με παράλληλη παρακολούθηση της μετακύλισης της μείωσης στην αντλία.
Η σημερινή τιμή των 2,158 ευρώ θα μπορούσε, με τα υπόλοιπα δεδομένα σταθερά, να μειωθεί περίπου κατά 24,8 λεπτά το λίτρο. Γιατί; Επειδή κάθε μείωση του ΕΦΚ κατά 20 λεπτά μειώνει ταυτόχρονα και τον ΦΠΑ κατά 4,8 λεπτά. Η θεωρητική τιμή θα έπεφτε έτσι περίπου στα 1,91 ευρώ το λίτρο.
Σε ένα ρεζερβουάρ 50 λίτρων, ο οδηγός θα πλήρωνε περίπου 12,40 ευρώ λιγότερα.
Αυτό είναι το είδος της παρέμβασης που γίνεται αντιληπτό από τον πολίτη. Δεν χρειάζεται αίτηση, πλατφόρμα, κριτήριο εισοδήματος ή αναμονή για να πιστωθεί ένα επίδομα. Ο οδηγός πηγαίνει στο πρατήριο και πληρώνει λιγότερα.
Και το επιχείρημα ότι «δεν γίνεται» χωρίς ευρωπαϊκή εξαίρεση χρειάζεται τουλάχιστον να τεθεί στη σωστή του διάσταση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και στη χθεσινή του Κυριακάτικη ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υποστήριξε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί σήμερα να μειώσει τον ΕΦΚ χωρίς να περικόψει άλλη δαπάνη ή να αυξήσει άλλον φόρο και ότι θα θέσει το ζήτημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ζητώντας προσωρινή εξαίρεση.
Ακριβώς γι' αυτό η κυβέρνηση οφείλει να παρουσιάσει συγκεκριμένο σχέδιο, όχι απλώς να περιγράφει τις δυσκολίες.
Διότι τα μέχρι σήμερα μέτρα έχουν ένα προφανές μειονέκτημα: αντιμετωπίζουν το αποτέλεσμα, όχι την ίδια τη φορολογική επιβάρυνση. Και όταν η τιμή της βενζίνης φτάνει τα 2,158 ευρώ, ενώ περίπου 1,133 ευρώ από κάθε λίτρο αντιστοιχούν σε ΕΦΚ, ΦΠΑ και λοιπούς φόρους, η φορολογία δεν είναι μια δευτερεύουσα λεπτομέρεια της τελικής τιμής.
Είναι ένα από τα βασικά της συστατικά.
Η κυβέρνηση θα μπορούσε να επιλέξει μια διαφορετική πολιτική: προσωρινή μείωση του ΕΦΚ, αυτόματη μείωση του αντίστοιχου ΦΠΑ, αυστηρό καθημερινό έλεγχο της μετακύλισης στην αντλία και παράλληλη παρακολούθηση των περιθωρίων διύλισης και εμπορίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει ήδη το Weekly Oil Bulletin ακριβώς για την παρακολούθηση των τιμών με και χωρίς φόρους στα κράτη-μέλη.
Αυτό θα ήταν μια πολιτική που θα μπορούσε να μετρηθεί με ένα πολύ απλό κριτήριο: πόσο πληρώνει ο πολίτης στο πρατήριο.
Γιατί στο τέλος αυτό είναι που ενδιαφέρει την οικογένεια, τον εργαζόμενο, τον επαγγελματία, τον αγρότη και την επιχείρηση. Όχι πόσα εκατομμύρια ανακοινώθηκαν σε επιδοτήσεις, αλλά πόσα ευρώ φεύγουν τελικά από την τσέπη τους για να γεμίσουν το ρεζερβουάρ.
Η κυβέρνηση μπορεί να υποστηρίζει ότι η ενεργειακή κρίση είναι εξωγενής. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε συνέπεια της κρίσης πρέπει να μετακυλίεται στον καταναλωτή μέσω της φορολογίας.
Και αν πράγματι τα δημοσιονομικά περιθώρια είναι τόσο περιορισμένα όσο υποστηρίζει το Μέγαρο Μαξίμου, τότε χρειάζεται να εξηγηθεί γιατί η επιλογή πρέπει να είναι πάντοτε η προσωρινή επιδότηση αντί της προσωρινής φορολογικής ελάφρυνσης.
Η πραγματική δοκιμασία μιας κυβερνητικής πολιτικής για την ενεργειακή ακρίβεια δεν είναι πόσα μέτρα ανακοινώνονται. Είναι να καταφέρει να μειώσει την τιμή στην αντλία. Και οι αριθμοί δείχνουν ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο για μια διαφορετική επιλογή.
