Η Μεσόγειος αλλάζει ενεργειακό και οικονομικό χάρτη και η Ελλάδα οφείλει όχι απλώς να παρακολουθήσει αυτή την αλλαγή, αλλά να διεκδικήσει πρωταγωνιστικό ρόλο. Η νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία Trans-Mediterranean Renewable Energy and Clean Tech Cooperation «T-MED» δημιουργεί ένα σημαντικό πεδίο επενδύσεων, συνεργασιών και νέων επιχειρηματικών ευκαιριών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Νότιας Μεσογείου.
Η T-MED αποτελεί εμβληματική πρωτοβουλία του Συμφώνου για τη Μεσόγειο και εντάσσεται στη στρατηγική της ΕΕ για στενότερη οικονομική και ενεργειακή συνεργασία με τους νότιους εταίρους της. Στόχος είναι να επιταχυνθούν οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στο πράσινο υδρογόνο, στην παραγωγή καθαρών τεχνολογιών και στα σύγχρονα ηλεκτρικά δίκτυα.
Το μέγεθος του εγχειρήματος είναι ενδεικτικό των φιλοδοξιών του. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει μέσω της T-MED να κινητοποιήσει επενδύσεις έως 25 δισ. ευρώ μέχρι το 2035, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θέσει στη διάθεση της πρωτοβουλίας περισσότερα από 5 δισ. ευρώ εγγυητικής ικανότητας μέσω του EFSD+. Ο σχεδιασμός προβλέπει έως το 2035 περίπου 15 GW νέας δυναμικότητας ΑΠΕ και περισσότερες από 100.000 νέες θέσεις εργασίας στους τομείς της καθαρής ενέργειας.
Η Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος προς ευρωπαϊκούς φορείς ανάπτυξης έργων είναι ένα πρώτο ουσιαστικό βήμα. Στόχος της είναι να δημιουργηθεί ένα χαρτοφυλάκιο ώριμων, στρατηγικών και χρηματοδοτήσιμων επενδύσεων που θα μπορούν να εξεταστούν στο πλαίσιο της T-MED Investment Platform. Η πρώτη επιχειρησιακή συνεδρίαση της πλατφόρμας προγραμματίζεται για τον Οκτώβριο του 2026.
Η πρόσκληση αφορά ανάληψη έργων από ευρωπαϊκές εταιρείες σε Αλγερία, Αίγυπτο, Ιορδανία, Λίβανο, Λιβύη, Μαρόκο, Παλαιστίνη, Συρία και Τυνησία και καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων: παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, δίκτυα και διασυνδέσεις, αποθήκευση ενέργειας, πράσινο υδρογόνο και παραγωγή εξοπλισμού καθαρών τεχνολογιών.
Για την Ελλάδα, όμως, η T-MED πρέπει να αντιμετωπιστεί ως κάτι περισσότερο από μία ευρωπαϊκή ενεργειακή πρωτοβουλία. Είναι μια ευκαιρία να ενισχύσει τη θέση της ως ενεργειακός, ναυτιλιακός, βιομηχανικός και διαμετακομιστικός κόμβος της Ανατολικής Μεσογείου.
Η γεωγραφία αποτελεί πλεονέκτημα, αλλά δεν αρκεί. Η Ελλάδα διαθέτει λιμάνια, ναυτιλία, ενεργειακές υποδομές, βιομηχανική τεχνογνωσία, καλωδιακή βιομηχανία, κατασκευαστικές επιχειρήσεις, εταιρείες τεχνολογίας και ένα σημαντικό οικοσύστημα επιχειρήσεων που υποστηρίζουν τη ναυτιλία και την ενέργεια. Αυτές οι δυνατότητες πρέπει να συνδεθούν οργανωμένα με τα μεγάλα έργα που θα αναπτυχθούν στη Νότια Μεσόγειο.
Ιδιαίτερο ρόλο μπορεί να διαδραματίσει ο Πειραιάς. Το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας με το ελληνικό ναυτιλιακό και εφοδιαστικό cluster μπορούν να αποτελέσουν βάση υπηρεσιών, logistics και τεχνικής υποστήριξης για έργα πράσινης ενέργειας στην ευρύτερη περιοχή. Η ενεργειακή μετάβαση της Μεσογείου θα χρειαστεί πλοία, λιμενικές υπηρεσίες, καλώδια, ηλεκτρολογικό εξοπλισμό, μηχανολογικές κατασκευές, μεταφορές εξοπλισμού, επισκευές και συντηρήσεις, ψηφιακές εφαρμογές και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
Εδώ ακριβώς δημιουργείται χώρος και για τις ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η ελάχιστη επενδυτική κλίμακα των έργων που εξετάζει η πρόσκληση είναι μεγάλη και προφανώς δεν αφορά την αυτόνομη συμμετοχή μιας τυπικής ΜμΕ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι μικρότερες επιχειρήσεις μένουν εκτός. Αντίθετα, μπορούν να ενταχθούν στις εφοδιαστικές αλυσίδες, να συμμετάσχουν ως υπεργολάβοι, προμηθευτές και τεχνολογικοί εταίροι ή να δημιουργήσουν συστάδες και κοινοπρακτικά σχήματα με μεγαλύτερες ελληνικές και ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Αυτό είναι ίσως και το σημαντικότερο επιχειρηματικό μήνυμα της T-MED. Τα έργα της πράσινης μετάβασης δεν πρέπει να περιοριστούν στους μεγάλους ενεργειακούς ομίλους. Χρειάζεται να δημιουργηθεί γύρω τους ένα ευρύτερο παραγωγικό οικοσύστημα, ώστε μέρος της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας να δημιουργείται από ευρωπαϊκές και, βεβαίως, ελληνικές επιχειρήσεις.
Η Ελλάδα πρέπει επομένως να εφαρμόσει έγκαιρα μια εθνική επιχειρηματική στρατηγική T-MED. Επιμελητήρια, επιχειρηματικοί φορείς, ενεργειακές εταιρείες, βιομηχανία, ναυτιλία, τράπεζες και επενδυτικοί οργανισμοί μπορούν να χαρτογραφήσουν ώριμα ελληνικά επενδυτικά σχέδια και επιχειρήσεις που έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν σε διακρατικά σχήματα.
Η T-MED μπορεί να αποτελέσει παράλληλα μία νέα ευκαιρία για την ελληνική ναυτιλία. Η ανάπτυξη πράσινου υδρογόνου και άλλων ανανεώσιμων καυσίμων, οι νέες ενεργειακές υποδομές και οι μεταφορές εξοπλισμού δημιουργούν ένα πεδίο όπου η ναυτιλιακή τεχνογνωσία της χώρας μπορεί να συναντήσει τη νέα ενεργειακή οικονομία.
Η Ευρώπη θέλει έως το 2035 μια περισσότερο διασυνδεδεμένη, ενεργειακά ασφαλή και πράσινη Μεσόγειο. Για την Ελλάδα αυτό αποτελεί ταυτόχρονα ενεργειακή, γεωπολιτική και επιχειρηματική ευκαιρία. Το ζητούμενο είναι να μην περιοριστούμε στον ρόλο του γεωγραφικού περάσματος. Πρέπει να επιδιώξουμε να είμαστε παραγωγοί, προμηθευτές, επενδυτές, μεταφορείς και τεχνολογικοί εταίροι.
Το Ε.Β.Ε.Π. μέλος της ASCAME που εκπροσωπεί 300 Εμπορικά & Βιομηχανικά Επιμελητήρια από τις 23 χώρες της Μεσογείου, έχει εγκαίρως ενημερώσει τις επιχειρήσεις μέλη του για την νέα πρωτοβουλία. Η T-MED μπορεί να γίνει η πράσινη ενεργειακή γέφυρα που θα συνδέσει την Ευρώπη με τη Νότια Μεσόγειο. Και πάνω σε αυτή τη γέφυρα, η Ελλάδα και ο Πειραιάς έχουν κάθε λόγο να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
