Ο Ελληνικός Σύνδεσμος Ανεξαρτήτων Εταιρειών Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΑΗ) στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης επί της πρότασης του ΑΔΜΗΕ για την αναθεώρηση του Κώδικα Διαχείρισης του Συστήματος Μεταφοράς προειδοποιεί ότι η επιλογή αυτή μπορεί να περιορίσει τον ανταγωνισμό στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και να λειτουργήσει προς όφελος της δεσπόζουσας επιχείρησης. Την ίδια ώρα υποστηρίζουν ότι η προσέγγιση αυτή δεν συνάδει με το ευρωπαϊκό και εθνικό κανονιστικό πλαίσιο, υποβαθμίζει τον χαρακτήρα της υπηρεσίας ως επικουρικής και ενδέχεται να οδηγήσει σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, με τελικό κόστος για τους καταναλωτές.
Ο ΕΣΑΗ εκφράζει τη διαφωνία του με τη θέση του Διαχειριστή ότι η υπηρεσία αυτή μπορεί να παρέχεται υποχρεωτικά χωρίς αποζημίωση, αναγνωρίζοντας τον καθοριστικό ρόλο της άεργου ισχύος στην ομαλή ενσωμάτωση ολοένα μεγαλύτερης παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Οι ιδιωτικές εταιρίες ηλεκτροπαραγωγής υποστηρίζουν ότι η τεχνική υποχρέωση μιας μονάδας να διαθέτει δυνατότητα παροχής άεργου ισχύος δεν μπορεί να ταυτίζεται με την ενεργή παροχή της υπηρεσίας, όταν αυτή ενεργοποιείται κατόπιν εντολής του ΑΔΜΗΕ. Η πρώτη αποτελεί απαίτηση σύνδεσης και ασφαλούς λειτουργίας του Συστήματος, ενώ η δεύτερη συνιστά επικουρική υπηρεσία, με συγκεκριμένες επιχειρησιακές απαιτήσεις, παρακολούθηση της απόδοσης και κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.
Ο Σύνδεσμος εκτιμά ότι η επιλογή της υποχρεωτικής παροχής χωρίς αποζημίωση περιορίζει τον ανταγωνισμό στην ελληνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας προς όφελος της ΔΕΗ, γεγονός που τελικά ενδέχεται να αυξήσει το συνολικό κόστος του συστήματος.
Στο πλαίσιο αυτό ζητεί από τον ΑΔΜΗΕ και τη ΡΑΑΕΥ να προχωρήσουν στον σχεδιασμό τυποποιημένων προϊόντων ή άλλων μηχανισμών αγοράς για τις επικουρικές υπηρεσίες μη σχετιζόμενες με τη συχνότητα, ώστε η ενεργή παροχή άεργου ισχύος να αποζημιώνεται με τρόπο συμβατό με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο και τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και της αποτελεσματικής λειτουργίας της αγοράς.
Οι ηλεκτροπαραγωγοί επισημαίνουν, οι Κανονισμοί (ΕΕ) 2016/631 (RfG) και 2017/1485 (SOGL) επιβάλλουν στις μονάδες την τεχνική δυνατότητα παροχής άεργου ισχύος, χωρίς όμως να ταυτίζουν την υποχρέωση αυτή με την ενεργή παροχή επικουρικής υπηρεσίας. Παράλληλα, η Οδηγία (ΕΕ) 2019/944 αναγνωρίζει τη ρύθμιση τάσης και την παροχή άεργου ισχύος ως υπηρεσίες μη σχετιζόμενες με τη συχνότητα και προβλέπει ότι οι Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς οφείλουν να τις προμηθεύονται μέσω διαφανών, αμερόληπτων και βασισμένων στην αγορά διαδικασιών, διασφαλίζοντας εύλογη αποζημίωση των παρόχων. Αντίστοιχες προβλέψεις περιλαμβάνει και ο νόμος 4425/2016, ο οποίος προβλέπει είτε τη δημιουργία τυποποιημένων προϊόντων είτε τη διενέργεια διαγωνιστικών διαδικασιών για την προμήθεια επικουρικών υπηρεσιών.
Στην επιστολή τονίζεται ακόμη και εάν η ΡΑΑΕΥ κρίνει ότι ένας πλήρως αγορακεντρικός μηχανισμός δεν είναι σήμερα η καταλληλότερη λύση, αυτό δεν σημαίνει ότι η υπηρεσία πρέπει να παραμείνει χωρίς αποζημίωση. Αντίθετα, απαιτείται ειδική τεκμηρίωση του πραγματικού κόστους, της αξίας της υπηρεσίας για το σύστημα, των διαφορών μεταξύ των τεχνολογιών και των εναλλακτικών μηχανισμών οικονομικής αναγνώρισης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στη διεθνή εμπειρία, η οποία, δεν δικαιολογεί τη μηδενική αποζημίωση της υπηρεσίας. Στη Γερμανία εφαρμόζονται αγορακεντρικοί μηχανισμοί προμήθειας υπηρεσιών ρύθμισης τάσης, στην Ισπανία λειτουργεί μικτό μοντέλο με αποζημίωση για την πρόσθετη παροχή άεργου ισχύος, ενώ μετά το γενικευμένο μπλακάουτ του 2025 ενισχύθηκε η συζήτηση για τη δημιουργία τοπικών αγορών επικουρικών υπηρεσιών. Στη Γαλλία εφαρμόζεται ρυθμιζόμενο σύστημα αποζημίωσης με σταθερό και μεταβλητό σκέλος, στο Βέλγιο η πρόσθετη υπηρεσία αποζημιώνεται μέσω συμβατικού πλαισίου, ενώ αντίστοιχα υβριδικά ή διμερή μοντέλα εφαρμόζονται στην Πορτογαλία και την Ολλανδία.
