Σύμφωνα με προσχέδιο που κυκλοφόρησε στις Βρυξέλλες και αναμένεται να αποτελέσει τη βάση συζήτησης στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο στις 23 και 24 Απριλίου, η νέα «εργαλειοθήκη» δίνει έμφαση σε παρεμβάσεις με σαφή ημερομηνία λήξης, στοχευμένη ενίσχυση των πιο ευάλωτων και αποφυγή γενικευμένων επιδοτήσεων, επιχειρώντας να διορθώσει τις στρεβλώσεις που καταγράφηκαν την περίοδο του 2022.
Η κατεύθυνση αυτή δεν είναι τυχαία. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει επισημάνει ότι τα οριζόντια μέτρα στήριξης, όπως οι γενικευμένες επιδοτήσεις ή οι μειώσεις φόρων, αν και προσφέρουν άμεση ανακούφιση, συνεπάγονται υψηλό δημοσιονομικό κόστος και ενδέχεται να ενισχύσουν τη ζήτηση ενέργειας, παρατείνοντας τις πιέσεις στην αγορά.
Σε ότι αφορά τις ανακοινώσεις της Κομισιόν σύμφωνα με προσχέδιο που κυκλοφόρησε στις Βρυξέλλες, τα μέτρα στοχεύουν στην άμεση ανακούφιση των νοικοκυριών και της βιομηχανίας, ροκειμένου να αμβλυνθούν οι επιπτώσεις στον ενεργειακό τομέα των χωρών της Ευρώπης από πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Αποφεύγοντας ωστόσο την επανάληψη χορήγησης μη στοχευμένων και ευρέως φάσματος επιδοτήσεων του 2022. Ορισμένα από τα βασικά μέτρα που αναμένεται να ανακοινωθούν αφορούν τα εξής:
Προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για την κρίση: Η Επιτροπή διαβουλεύεται για ένα νέο πλαίσιο που θα επιτρέπει στα κράτη μέλη να χορηγούν στοχευμένες ενισχύσεις, όπως η κάλυψη μέρους του αυξημένου κόστους καυσίμων ή λιπασμάτων για τους τομείς που έχουν πληγεί περισσότερο, όπως η γεωργία, η αλιεία και οι οδικές μεταφορές.
Στοχευμένη στήριξη για τη βιομηχανία: Η Επιτροπή έχει εγκρίνει προσωρινά καθεστώτα ελάφρυνσης των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας (π.χ. στη Βουλγαρία, τη Γερμανία και τη Σλοβενία) ειδικά για ενεργοβόρες επιχειρήσεις, τα οποία αναμένεται να αποτελέσουν πρότυπο για ευρύτερη δράση, με την προϋπόθεση ότι η ενίσχυση θα επανεπενδύεται σε έργα απανθρακοποίησης όπως νέες εγκαταστάσεις παραγωγής πράσινης ενέργειας.
Μείωση φορολογίας στην ηλεκτρική ενέργεια: Η Επιτροπή προωθεί τη μείωση της φορολογίας στην ηλεκτρική ενέργεια και την αφαίρεση μη ενεργειακών επιβαρύνσεων από τους λογαριασμούς ενέργειας.
Συντονισμό στις προμήθειες φυσικού αερίου και στην απελευθέρωση αποθεμάτων πετρελαίου: Για την αντιμετώπιση ανησυχιών σχετικά με τον εφοδιασμό, το σχέδιο περιλαμβάνει στενότερο συντονισμό ως προς την πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου, τη διάθεση αποθεμάτων πετρελαίου και τη διασφάλιση επαρκούς προμήθειας ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών.
Προσαρμογή της αγοράς CO2: Η Επιτροπή πρότεινε την τροποποίηση του Αποθεματικού Σταθερότητας της Αγοράς (MSR), με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της αγοράς CO2 και τη σταθεροποίηση των τιμών στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS).
Απλοποίηση της διαδικασίας αλλαγής προμηθευτή: Νέοι κανόνες έχουν σχεδιαστεί ώστε να διευκολύνουν τους καταναλωτές να αλλάζουν προμηθευτή εντός 24 ωρών για την εξασφάλιση καλύτερων προσφορών.
Σύμφωνα με ανάλυση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), τα μέτρα στήριξης θα πρέπει να επικεντρώνονται σε παρεμβάσεις με σαφή στόχευση και περιορισμένη διάρκεια, αποφεύγοντας γενικευμένες επιδοτήσεις που αυξάνουν το δημοσιονομικό κόστος και ενισχύουν τη ζήτηση ενέργειας.
Ο IEA επισημαίνει ενδεικτικά ότι τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία περιλαμβάνουν:
- στοχευμένες ενισχύσεις προς ευάλωτα νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις
- προσωρινές παρεμβάσεις με σαφή ημερομηνία λήξης
- μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας και περιορισμού της κατανάλωσης
- επενδύσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα
- αποφυγή οριζόντιων επιδοτήσεων και φορολογικών μειώσεων που ευνοούν το σύνολο των καταναλωτών
