Η πραγματική απειλή για την ευρωπαϊκή κυριαρχία, τη διεθνή νομιμότητα και τη σταθερότητα της Δύσης δεν προέρχεται από τη Ρωσία ή μόνο από τη Ρωσία. Προέρχεται και από τις ΗΠΑ και πιο συγκεκριμένα από τον Ντόναλντ Τραμπ και τον ωμό, απροκάλυπτο ιμπεριαλισμό που εκφράζει.
Τα γεγονότα είναι αποκαλυπτικά και δεν επιδέχονται πια υπεκφυγές. Η αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα και η σύλληψη και ανατροπή του προέδρου της χώρας Νικολάς Μαδούρο, δεν παρουσιάστηκε καν ως πράξη πολέμου, αλλά ως «αποστολή αποκατάστασης της δημοκρατίας». Από τον τρόπο υλοποίησής της, το πολιτικό της μήνυμα ήταν σαφές: για τον Τραμπ, η εθνική κυριαρχία τρίτων κρατών είναι διαπραγματεύσιμη όταν συγκρούεται με τα συμφέροντα ή τη στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών. Πρόκειται για κλασική ιμπεριαλιστική λογική, ντυμένη με ανθρωπιστική ρητορική.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η χθεσινή (4/11) δήλωση του Τραμπότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται» τη Γροιλανδία, ένα έδαφος που ανήκει στη Δανία, κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η διατύπωση δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. Δεν μιλά για συνεργασία ή διαπραγμάτευση, αλλά για ανάγκη. Και όταν μια υπερδύναμη δηλώνει ότι «χρειάζεται» έδαφος άλλου κυρίαρχου κράτους, αυτό συνιστά ευθεία αμφισβήτηση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας και του διεθνούς δικαίου.
Στο ίδιο επικίνδυνο μοτίβο εντάσσονται και οι απειλές για επέμβαση στον Παναμά. Η ιδέα ότι οι ΗΠΑ διατηρούν δικαίωμα στρατιωτικής ή πολιτικής παρέμβασης σε μια ανεξάρτητη χώρα της Κεντρικής Αμερικής επαναφέρει λογικές «ζώνης επιρροής» που η Ευρώπη υποτίθεται ότι έχει καταδικάσει ιστορικά. Δεν πρόκειται για μεμονωμένες δηλώσεις, αλλά για συνεκτικό δόγμα ισχύος.
Το ίδιο ανησυχητική είναι και η ρητορική περί πιθανής επέμβασης στο Ιράν, δήθεν για τη «σωτηρία» των διαδηλωτών από το καθεστώς. Η επίκληση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως πρόσχημα για στρατιωτική δράση έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα στο παρελθόν με ολέθριες συνέπειες. Η εμπειρία της Μέσης Ανατολής θα έπρεπε να έχει διδάξει αρκετά – όμως φαίνεται ότι δεν δίδαξε τίποτα στον τραμπικό κόσμο.
Σε αντίθεση με τον Πούτιν, του οποίου οι επιδιώξεις είναι επιθετικές αλλά σαφώς οριοθετημένες, ο Τραμπ εκφράζει μια απρόβλεπτη, παγκόσμια και θεσμικά ανεξέλεγκτη απειλή. Δεν περιορίζεται σε σύνορα· αμφισβητεί την ίδια την έννοια της κυριαρχίας. Και το σημαντικότερο: δεν αντιμετωπίζει την Ευρώπη ως ισότιμο εταίρο, αλλά ως χώρο προς πίεση, εκβιασμό ή εκμετάλλευση.
Αν ο Πούτιν απειλεί στρατιωτικά την Ουκρανία, που δεν είναι χώρα μέλος της ΕΕ, ο Τραμπ απειλεί την Δανία που είναι χώρα μέλος της ΕΕ. Και το κυριότερο απειλεί την Ευρώπη, -αλλά και ολόκληρο τον πλανήτη-, πολιτικά, οικονομικά, θεσμικά και αξιακά. Και αυτή η απειλή είναι πιο επικίνδυνη ύπουλη, γιατί προέρχεται από έναν «σύμμαχο» με δημοκρατικό προσωπείο που θέλει να ξαναγίνει παγκόσμιος «αστυνόμος».
Η Ευρώπη δεν μπορεί να συνεχίσει να επενδύει την ασφάλειά της σε μια χώρα που δηλώνει ανοιχτά και δείχνει με επιθετικές πράξεις ότι δεν σέβεται ούτε συμμάχους ούτε κανόνες.
Η αφύπνιση δεν είναι επιλογή, αλλά αναγκαιότητα. Στρατηγική αυτονομία, κοινή εξωτερική πολιτική και σαφείς κόκκινες γραμμές απέναντι σε κάθε ιμπεριαλιστική βλέψη, είτε προέρχεται από τη Μόσχα είτε από την Ουάσινγκτον. Διαφορετικά, η Ευρώπη κινδυνεύει να ανακαλύψει πολύ αργά ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν ήταν εκείνος που φοβόταν περισσότερο.
