Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς φωτοβολταϊκών συνέχισε να ενισχύεται με ταχύ ρυθμό το 2025, φθάνοντας περίπου τα 406 GW από 338 GW το 2024 και ξεπερνώντας τον στόχο των 380 GW που είχαν θέσει οι Βρυξέλλες από το 2022 για την περσινή χρονιά. Πλέον, τα φωτοβολταϊκά έχουν εξελιχθεί στην πιο ανταγωνιστική πηγή ηλεκτρικής ενέργειας σε πολλά μέρη της ΕΕ, ως αποτέλεσμα της σημαντικής αποκλιμάκωσης του κόστους τους.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, το 47,5% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ το 2024 προήλθε από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, με την ηλιακή ενέργεια να αντιπροσωπεύει σχεδόν το ένα τέταρτο, ήτοι 23,4%. Τον Ιούνιο του 2025, για πρώτη φορά, ο ήλιος αποτέλεσε τη βασική πηγή ηλεκτρικής ενέργειας που παρήχθη στην Ευρώπη.
Παράλληλα, η ΕΕ διαθέτει ισχυρή βιομηχανική βάση στον τομέα της ηλιακής θερμικής ενέργειας, καθώς το 90% της σχετικής ζήτησης καλύπτεται ήδη από παραγωγή εντός Ένωσης. Περίπου 11 εκατ. στέγες στην Ευρώπη διαθέτουν συστήματα ηλιακής θερμικής ενέργειας και θερμικής αποθήκευσης, ενώ η συνολική εγκατεστημένη ισχύς ηλιακής θερμικής ενέργειας στην ηπειρωτική Ευρώπη ανήλθε σε 41 GW το 2023, σύμφωνα με τη Solar Europe. Τα ηλιακά φωτοβολταϊκά και τα ηλιακά θερμικά πάνελ μπορούν να εγκατασταθούν σε στέγες, αλλά και να ενσωματωθούν σε κτίρια, για παράδειγμα με τη μορφή ηλιακών κεραμιδιών ή προσόψεων. Σε ορισμένες χώρες της ΕΕ, οι ιδιοκτήτες κατοικιών και οι ενοικιαστές έχουν τη δυνατότητα να τοποθετούν μικρά φωτοβολταϊκά πάνελ σε κάγκελα μπαλκονιών, τοίχους ή βεράντες. Όταν η παραγόμενη ενέργεια υπερβαίνει την άμεση κατανάλωση, μπορεί να αποθηκευτεί σε τοπικές μπαταρίες ή σε συστήματα θερμικής αποθήκευσης, να διαμοιραστεί με άλλους καταναλωτές, να διοχετευθεί στο δίκτυο ή και να πωληθεί. Καθώς, ωστόσο, δεν είναι όλα τα κτίρια κατάλληλα για εγκατάσταση ηλιακών συστημάτων, οι ενεργειακές κοινότητες και τα σχήματα κοινής χρήσης ενέργειας μπορούν να δώσουν τη δυνατότητα σε περισσότερους καταναλωτές να επωφεληθούν από αυτή την καθαρή και χαμηλού κόστους πηγή ενέργειας. Παράλληλα, η ηλιακή θερμική ενέργεια αποτελεί αξιόπιστη λύση για την παραγωγή ζεστού νερού και τη θέρμανση χώρων, όχι μόνο για τα νοικοκυριά αλλά και για τη βιομηχανία. Ενδεικτικά, η τεχνολογία αξιοποιείται σε κλάδους όπως η χαρτοβιομηχανία, τα αγροδιατροφικά προϊόντα, η ανθοκομία και η βιομηχανία ποτών.
Σήμερα διατίθεται ένα ευρύ φάσμα ηλιακών τεχνολογιών για διαφορετικές εφαρμογές:
– τα φωτοβολταϊκά πάνελ, που μετατρέπουν το ηλιακό φως σε ηλεκτρική ενέργεια
– τα ηλιακά θερμικά συστήματα, που αξιοποιούν τη θερμότητα του ήλιου για θέρμανση νερού και χώρων, αλλά και για βιομηχανικές εφαρμογές
– η τεχνολογία συγκεντρωμένης ηλιακής ενέργειας, η οποία χρησιμοποιεί καθρέφτες για τη συγκέντρωση της ηλιακής ακτινοβολίας και την παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας
Σε ό,τι αφορά την απασχόληση, εκτιμάται ότι το 2024 εργάζονταν παγκοσμίως 7,2 εκατ. άνθρωποι στον τομέα των φωτοβολταϊκών, σύμφωνα με την Ετήσια Ανασκόπηση του Διεθνούς Οργανισμού Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για το 2025. Το 10,6% των θέσεων αυτών εντοπίζεται στην ΕΕ, αντιστοιχώντας σε περίπου 764.400 εργαζόμενους, ενώ η ηλιακή θέρμανση και ψύξη και η συγκεντρωμένη ηλιακή ενέργεια συνέβαλαν με 19.000 και 5.000 θέσεις εργασίας αντίστοιχα. Τέλος, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά χαρακτηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από αποκεντρωμένη δομή, στοιχείο που ενισχύει την ανθεκτικότητα του ενεργειακού συστήματος. Αν και πρόκειται για μεταβλητή πηγή, η δυνατότητα αποθήκευσης επιτρέπει τη διανομή της παραγόμενης ενέργειας εντός του 24ώρου, εξασφαλίζοντας παροχή ηλεκτρισμού ακόμη και τη νύχτα ή σε περιόδους διακοπών του δικτύου.
