Το πρώτο θέμα στην ατζέντα της Συνόδου είναι η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ, με την ενεργειακή κρίση και τα μέτρα για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών. Υπό το βάρος της κρίσης στη Μέση Ανατολή και των επιπτώσεων στις διεθνείς αγορές, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν εξετάστηκαν άμεσα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και προϊόντων, αλλά και μακροπρόθεσμες λύσεις για τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα.
Επιστολή του προς τους ηγέτες, ο πρόεδρος του Συμβουλίου, Αντόνιο Κώστα, ζητά «άμεση δράση» και καλεί να δοθούν κατευθύνσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη λήψη «στοχευμένων και προσωρινών μέτρων», με παράλληλη συνέχιση της προσπάθειας για την ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης.
«Δεν υπάρχει μαγική λύση» που μπορεί να αντιμετωπιστεί άμεσα το πρόβλημα για τους πρώτους και τις δύο», δήλωσε ο αξιωματούχος, τονίζοντας ότι οι ηγέτες έχουν καταθέσει διάφορες προτάσεις, οι οποίες πρέπει να εξεταστούν προκειμένου να διαπιστωθούν ποιες. μπορεί να προχωρήσει και να κάνει τη συναίνεση.
Ανάμεσα στις προτάσεις που έχουν κατατεθεί, περιλαμβάνεται η επιβολή φόρου στα έκτακτα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών (windfall tax), την οποία έχουν υποστηρίξει η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πολωνία, η Αυστρία και η Πορτογαλία. Παράλληλα, η Ελλάδα και η Ιταλία ζητούν μεγαλύτερα περιθώρια δημοσιονομικής ευελιξίας για τη χρηματοδότηση προσωρινών μέτρων στήριξης. Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης φορολογικές παρεμβάσεις για τη μείωση του ενεργειακού κόστους, όπως η μείωση του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης, ενώ η Ιταλία και η Τσεχία έχουν ζητήσει προσωρινές αλλαγές στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS).
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από την πλευρά της, υπογραμμίζει την ανάγκη «δημοσιονομικής σύνεσης», προκειμένου να αποφευχθούν οι πρόσθετες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά και να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη των αγορών. Όσον αφορά τη φορολόγηση των έκτακτων κερδών των ενεργειακών εταιρειών σε επίπεδο επιπέδου, η επιτροπή εμφανίζεται επιφυλακτική, θεωρώντας ότι τα κράτη-μέλη είναι σε καλύτερη θέση για να αποφασίσουν σχετικά με την εφαρμογή τέτοιων μέτρων. Ωστόσο, συμφωνήθηκε η σύσταση ομάδας εργασίας για την εξέταση του ζητήματος, την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και την υποστήριξη των κρατών-μελών.
Σύμφωνα με το σχέδιο συμπερασμάτων, οι ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να καλέσουν την Επιτροπή να προχωρήσει σε πρόσθετες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών. «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να εξετάσει και να προτείνει, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση της ραγδαίας αύξησης των τιμών βραχυπρόθεσμα», αναφέρεται συγκεκριμένα. Η τελική διατύπωση, ωστόσο, παραμένει ανοιχτή και θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη των συζητήσεων στη Σύνοδο.
Επίσης, οι ευρωπαίοι ηγέτες δεν μπορούν να χαιρετίσουν τις προτάσεις της σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα: την παράταση του πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τις βιομηχανίες που γίνονται περισσότερο από το υψηλό ενεργητικό κόστος, την ανάπτυξη πλαισίου για τη βελτίωση της. δυναμικότητας και αποδοτικότητας των διυλιστηρίων, καθώς και πρωτοβουλίες για την εθελοντική ομαδοποίηση της ενεργειακής ζήτησης. Παράλληλα η Επιτροπή προτείνει την αναβολή κατά ένα έτος ορισμένων υποχρεώσεων που απορρέουν από τον κανονισμό της ΕΕ για το μεθάνιο, προκειμένου να διευκολυνθούν οι εισαγωγές φυσικού αερίου και πετρελαίου.
Σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες μπορούν να τονίσουν ότι η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, με περισσότερη καθαρή ενέργεια και καλύτερα δίκτυα, αποτελεί τον βασικό δρόμο για να μειωθεί η εξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα και να περιοριστεί. σταδιακά το κόστος της ενέργειας. Παράλληλα, ενόψει της αναθεώρησης του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS), να ζητηθεί να διασφαλιστεί ότι οι κανόνες για τις εκπομπές δεν υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
ΣΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣ ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΟΛΥΕΤΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ (2028-2034)
Η συζήτηση για το νέο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ την περίοδο 2028-2034 θα βασιστεί στη συμβιβαστική πρόταση που κατέθεσε η Ιρλανδική Προεδρία, η οποία προβλέπει περικοπές περίπου 8%, ή 141 δις. ευρώ, σε σχέση με την αρχική πρόταση της Επιτροπής, διαμορφώνοντας τον συνολικό προϋπολογισμό σε περίπου 1.622 τρισ. ευρώ, σε σταθερές τιμές του 2025.
Ωστόσο, οι θέσεις των κρατών μελών εξακολουθούν να μην έχουν σημαντικά.
Από τη μία πλευρά, οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες - Γερμανία, Σουηδία, Ολλανδία, Αυστρία, Φινλανδία και Δανία - θεωρούν ότι το ύψος του προϋπολογισμού παραμένει υπερβολικά υψηλό και ζητούν περικοπές αρκετών εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ. Από την άλλη, οι 17 χώρες των «Φίλων της Συνοχής», μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία, ζητούν να διατηρηθεί η χρηματοδότηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της πολιτικής συνοχής, υπογραμμίζοντας τη σημασία τους για τη στήριξη της γεωργίας και την ανάπτυξη των περιφερειών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει επίσης τη δυσαρέσκειά της για τις σημαντικές περικοπές που προτείνει η Ιρλανδική Προεδρία, προειδοποιώντας ότι ενδέχεται να υπονομευθούν βασικές προτεραιότητες που έχουν συμφωνηθεί από κοινού από τα κράτη μέλη. Η Γαλλία, από την πλευρά της, ζητά έναν «φιλόδοξο» προϋπολογισμό, με επαρκή χρηματοδότηση για ουσιαστικές κοινές πολιτικές.
Παράλληλα, καθοριστικής σημασίας για την έκβαση των διαπραγματεύσεων θεωρείται ως εξεύρεση συμβιβασμού για τους νέους ίδιους πόρους της ΕΕ, δηλαδή τις νέες πηγές εσόδων που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν τον δημόσιο προϋπολογισμό.
Η σημερινή συζήτηση αποτελεί το πρώτο βήμα στη διαπραγμάτευση μεταξύ των ηγετών, με τις διαφορές για το ύψος και τις προτεραιότητες του νέου προϋπολογισμού να παραμένουν έντονες. Αν και η Ιρλανδική Προεδρία και ο πρόεδρος του Συμβουλίου, Αντόνιο Κώστα, επιδιώκουν τη συμφωνία έως το τέλος του έτους, ορισμένα κράτη μέλη αμφισβητούν το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Μετά τη σημερινή συζήτηση, τα ινία για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων που θα αναλάβει ο Πρόεδρος του Συμβουλίου, Αντόνιο Κώστα. Παρά τις διαφωνίες ως προς το χρονοδιάγραμμα, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί επιδιώκουν να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις πριν από τα Χριστούγεννα, ώστε να αποφευχθεί η παράταση της διαδικασίας μέσα στο 2027, μια χρονιά με σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις, μεταξύ των οποίων οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία.
ΟΥΚΡΑΝΙΑ
Τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου, οι Ευρωπαίοι ηγέτες να επαναβεβαιώσουν τη στήριξή τους προς την Ουκρανία, με τον πρόεδρο της χώρας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, να περάσει στις Βρυξέλλες για να ενημερώσει τους «27» για τις ανάγκες της χώρας, εν μέσω των συνεχιζόμενων. ρωσικών επιθέσεων κατά αμάχων και κρίσιμων υποδομών.
Οι ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να επαναλάβουν την αποφασιστική τους δύναμη να εντείνουν την πίεση στη Ρωσία, προκειμένου να τερματίσουν τον πόλεμο και να συμμετάσχουν σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για την ειρήνη. Παράλληλα, οι «27» συμφωνούν να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους για τη συμφωνία των ΗΠΑ-Ρωσίας για το ντίζελ, η οποία με το ευρωπαϊκό αξιωματούχο είναι «λυπηρή», καθώς αναφέρεται στη στρατηγική που ακολουθείται από τις ΗΠΑ και την ΕΕ τα τελευταία τεσσεράμισι χρόνια. «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για την απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να άρουν προσωρινά τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ», αναφέρεται χαρακτηριστικά στα συμπεράσματα.
Στο μέτωπο της χρηματοδότησης, η ΕΕ έχει συμφωνήσει σε δάνειο ύψους 90 δις. ευρώ για την κάλυψη των δημοσιονομικών και στρατιωτικών αναγκών της Ουκρανίας κατά τη διετία 2026-2027. Από το ποσό, 60 δις. ευρώ προορίζονται για στρατιωτική στήριξη και 30 δις. ευρώ για δημοσιονομική ενίσχυση. Ωστόσο, ενώ έχουν προσδιοριστεί οι πόροι για την κάλυψη των αναγκών του 2026, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της χρηματοδότησης για το 2027. Στο σχέδιο συμπερασμάτων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δηλώνει ότι παραμένει προσηλωμένο στην κάλυψη των επειγουσών χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας, σε συνεργασία με διεθνές εταίρους, και αναμένει επικαιροποιημένη αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Παράλληλα, καλεί τους διεθνείς εταίρους να ενισχύσουν άμεσα τη στήριξή τους, ώστε να καλυφθούν οι χρηματοδοτικές και στρατιωτικές ανάγκες της χώρας.
Στην ατζέντα περιλαμβάνεται ακόμη η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής ετοιμότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση των υβριδικών επιθέσεων της Ρωσίας και στην κάλυψη κρίσιμων κενών στις στρατιωτικές δυνατότητες των κρατών μελών.
ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ
Το θέμα της μετανάστευσης θα συζητηθεί τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου, με έμφαση στην προστασία των εξωτερικών συνόρων, την επίταξη των επιστροφών και την αντιμετώπιση των μαζικών αφίξεων. Στην επιστολή της προς τους Ευρωπαίους ηγέτες, ο πρόεδρος της Επιτροπής, έχει αναδείξει την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής διαχείρισης της μετανάστευσης, μεταξύ άλλων μέσω ενός νέου ευρωπαϊκού πλαισίου αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων. Ο μηχανισμός αυτός προβλέπει πρόσθετη ευελιξία στη διαχείριση των συνόρων και στις διαδικασίες ασύλου και επιστροφών, όταν αιφνίδιες μαζικές αφίξεις απαιτούν άμεση δράση και τα υφιστάμενα εργαλεία δεν επαρκούν.
Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συζητήσουν τις ανακοινώσεις στη Μέση Ανατολή και σε αυτές στην περιφερειακή σταθερότητα, την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τη θαλάσσια ασφάλεια.
Κατά την πρώτη ημέρα, οι ηγέτες θα συζητήσουν, στο δείπνο εργασίας, τη διεύρυνση της ΕΕ και τις αναγκαίες εσωτερικές μεταρυθμίσεις ενόψει της μελλοντικής διεύρυνσης, με ειδική αναφορά στην ενταξιακή πορεία του Μαυροβουνίου, καθώς και τις τελευταίες.
