Για την Ελλάδα, η απόφαση αποκτά ξεχωριστή σημασία, καθώς τρία έργα στρατηγικού ενδιαφέροντος περιλαμβάνονται στις οκτώ ευρωπαϊκές «Ενεργειακές Λεωφόρους» (Energy Highways), αναβαθμίζοντας τον γεωστρατηγικό της ρόλο στον ενεργειακό χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκρινε την κοινή του θέση (general approach) για το νέο Grids Package, ανοίγοντας τον δρόμο για τις διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η δέσμη μέτρων αναθεωρεί το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τα διευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα, με στόχο την επιτάχυνση των διασυνοριακών διασυνδέσεων, την ταχύτερη αδειοδότηση έργων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ενεργειακών υποδομών.
Για την Ελλάδα, ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι τρία από τα οκτώ στρατηγικά έργα («Energy Highways») που προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφορούν άμεσα τη χώρα. Πρόκειται για τον Διαβαλκανικό Αγωγό (Trans-Balkan Pipeline), του οποίου η αντίστροφη ροή αποτελεί βασικό τμήμα του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου (Great Sea Interconnector), που θα άρει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου, καθώς και τον άξονα ηλεκτρικών διασυνδέσεων Ουγγαρίας- Ρουμανίας- Βουλγαρίας - Ελλάδας, ο οποίος στοχεύει στην ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού και της ενοποίησης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Πέρα από τα επιμέρους έργα, το νέο Grids Package σηματοδοτεί αλλαγή φιλοσοφίας στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι ενεργειακές υποδομές στην Ευρώπη. Οι διασυνδέσεις αντιμετωπίζονται πλέον ως έργα κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, με μεγαλύτερο συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών, ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης και νέο πλαίσιο για τον επιμερισμό του κόστους των διασυνοριακών επενδύσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας ως τη «ραχοκοκαλιά» της ευρωπαϊκής ενεργειακής αγοράς. Σήμερα, το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό δίκτυο εκτείνεται σε περισσότερα από 11 εκατομμύρια χιλιόμετρα, αποτελώντας ένα από τα μεγαλύτερα και πιο αξιόπιστα διασυνδεδεμένα συστήματα παγκοσμίως.
Ωστόσο, οι ανάγκες αυξάνονται με ταχύ ρυθμό. Η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, η ηλεκτροκίνηση, η εξηλεκτρισμένη βιομηχανία και η συνεχής ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχουν οδηγήσει σε πρωτοφανή αύξηση των αιτημάτων σύνδεσης νέων έργων στα δίκτυα.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περίπου το 40% των δικτύων διανομής στην Ευρώπη έχει ηλικία άνω των 40 ετών, ενώ η διασυνοριακή μεταφορική ικανότητα ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να διπλασιαστεί έως το 2030. Για τον λόγο αυτό εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ τις επόμενες δεκαετίες, με στόχο τον εκσυγχρονισμό και την επέκταση των ευρωπαϊκών δικτύων.
Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, οι ρυθμίσεις του νέου Grids Package φέρουν έντονο ελληνικό αποτύπωμα, καθώς η Ελλάδα είχε αναδείξει ήδη από το 2023 την ανάγκη τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας να αντιμετωπίζονται ως ευρωπαϊκή και όχι αποκλειστικά εθνική υπόθεση. Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και η επιστολή του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον Ιανουάριο του 2025, με την οποία ζητούσε μια νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τις διασυνοριακές ενεργειακές υποδομές.
Όπως επισημαίνει το υπουργείο, οι ελληνικές θέσεις προωθήθηκαν σταθερά και κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, και τον υφυπουργό Νίκο Τσάφο. Στο πλαίσιο αυτό, το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο δίνει μεγαλύτερη έμφαση στον συντονισμό των κρατών-μελών, στην επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων, στη δικαιότερη κατανομή του κόστους των διασυνοριακών έργων και στην αντιμετώπιση των ενεργειακών διασυνδέσεων ως υποδομών στρατηγικής σημασίας για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
