Η ασφάλεια των υδάτινων πόρων βρίσκεται εκ νέου στο επίκεντρο της ανησυχίας στον Κόλπο, μετά την νέα επίθεση την Δευτέρα σε μονάδα αφαλάτωσης στο Κουβέιτ. Τέτοια χτυπήματα αναδεικνύουν μια βασική αδυναμία: οι περισσότερες χώρες της περιοχής εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αφαλάτωση για την καθημερινή υδροδότηση.
Αυτή η εξάρτηση δεν είναι νέα. Αυτό που αλλάζει είναι το πόσο γρήγορα οποιαδήποτε διαταραχή θα μπορούσε να εξαπλωθεί στην ευρύτερη οικονομία. Μια πρόσφατη έκθεση της Moody’s αναφέρει ότι η εξάρτηση από την αφαλάτωση πρέπει να αντιμετωπίζεται διαφορετικά, χαρακτηρίζοντάς την «ζωτικό κίνδυνο ασφάλειας».
Σε όλο τον Κόλπο, η αφαλάτωση δεν είναι εφεδρικό σύστημα. Είναι η βασική πηγή πόσιμου νερού.
Οι χώρες του Κόλπου παράγουν μεγάλο ποσοστό του παγκόσμιου αφαλατωμένου νερού, με εκατοντάδες μονάδες συγκεντρωμένες κατά μήκος των ακτογραμμών τους, ενώ σε αρκετές χώρες, η αφαλάτωση καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του νερού που χρησιμοποιούν καθημερινά οι πολίτες. Το Κουβέιτ βασίζεται σε αυτήν για περίπου το 90% του πόσιμου νερού, ενώ η Σαουδική Αραβία και το Ομάν εξαρτώνται επίσης σε μεγάλο βαθμό από αυτήν.
Οι μονάδες αφαλάτωσης βρίσκονται συνήθως κοντά σε παράκτιες πόλεις, σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και βιομηχανικά κέντρα. Αυτή η διάταξη υποστηρίζει την αποδοτικότητα αλλά δημιουργεί μια σαφή αδυναμία. Η Moody’s αναφέρει ότι «μεγάλο μέρος της παραγωγής νερού συγκεντρώνεται σε παράκτιες εγκαταστάσεις... με περιορισμένες άμεσες εναλλακτικές σε μεγάλη κλίμακα».
Οι επιθέσεις φέρνουν τις υδάτινες υποδομές στο επίκεντρο της σύγκρουσης
Τα πρόσφατα γεγονότα έκαναν αυτόν τον κίνδυνο πιο ορατό. Οι επιθέσεις - πρώτα στο Μπαχρέιν κι έπειτα στο Κουβέιτ - υπογράμμισαν πόσο εκτεθειμένες είναι αυτές οι υποδομές.
Ο κίνδυνος δεν είναι πλέον θεωρητικός. Περιφερειακοί αξιωματούχοι και αναλυτές προειδοποιούν ότι οι υδάτινες υποδομές εμπλέκονται πλέον άμεσα στη σύγκρουση.
Το Ιράν έχει απειλήσει ότι θα στοχεύσει μονάδες αφαλάτωσης σε όλο τον Κόλπο, ενώ κυβερνήσεις της περιοχής έχουν προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε κλιμάκωση θα μπορούσε να προκαλέσει αντίποινα σε συστήματα νερού και ενέργειας.
Σε ορισμένες χώρες, τα αποθέματα μπορεί να καλύπτουν μόλις μία εβδομάδα κατανάλωσης, πράγμα που σημαίνει ότι οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή θα μπορούσε γρήγορα να επηρεάσει νοικοκυριά, νοσοκομεία και βιομηχανία.
Ο κίνδυνος δεν περιορίζεται στην παροχή νερού: Τα συστήματα είναι στενά συνδεδεμένα. Η αφαλάτωση χρειάζεται ηλεκτρική ενέργεια για να λειτουργήσει, ενώ οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και τα εργοστάσια βασίζονται στο νερό για τη λειτουργία τους.
Η Moody’s εξηγεί αυτή τη σύνδεση: «απαιτείται ηλεκτρική ενέργεια για τη διατήρηση της παραγωγής νερού, ενώ το νερό είναι απαραίτητο για τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, τη βιομηχανία και τα ευρύτερα οικονομικά συστήματα».
Αυτό δημιουργεί μια αλυσιδωτή αντίδραση. Αν διαταραχθεί η παροχή νερού, η παραγωγή ενέργειας και η βιομηχανική δραστηριότητα μπορούν να επιβραδυνθούν. Η αφαλάτωση στηρίζει «τα νοικοκυριά… την παραγωγή ενέργειας, τις βιομηχανικές λειτουργίες και την εμπορική δραστηριότητα».
Αξίζει να σημειωθεί πως δεν αντιμετωπίζουν όλες οι χώρες τον ίδιο βαθμό κινδύνου. Η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και το Κατάρ διαθέτουν ισχυρότερα δημοσιονομικά αποθέματα και πιο ανεπτυγμένα συστήματα, γεγονός που τους δίνει μεγαλύτερο περιθώριο αντίδρασης. Άλλες χώρες είναι περισσότερο εκτεθειμένες. Η Moody’s αναφέρει ότι οι «πολύ αδύναμοι δημοσιονομικοί δείκτες» του Μπαχρέιν αυξάνουν την ευαισθησία του σε παρατεταμένες διαταραχές.
Ο χρόνος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα. Ορισμένες χώρες μπορούν να αποθηκεύσουν νερό για λίγες ημέρες, προσφέροντας ένα σύντομο περιθώριο ασφαλείας. Πέρα από αυτό, η παροχή πρέπει να αποκατασταθεί γρήγορα. Διαφορετικά, οι ελλείψεις μπορούν να εξαπλωθούν.
Πηγή: Gulf New
