Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας κατέθεσε την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου στο Συμβούλιο της Επικρατείας το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες. Μετά την επεξεργασία και τη γνωμοδότηση του ΣτΕ, θα ακολουθήσει η έκδοση του σχετικού Προεδρικού Διατάγματος.
Με αυτό το βήμα, η Κυβέρνηση προχωρά με συνέπεια, σχέδιο και ταχείς ρυθμούς στην υλοποίηση της δέσμευσης που ανέλαβε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στη Διάσκεψη «Our Ocean» της Αθήνας, τον Απρίλιο του 2024, για τη δημιουργία δύο Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων, στο Νότιο Αιγαίο – Νότιες Κυκλάδες και στο Ιόνιο.
Η θέσπιση του ΠΔ αποτελεί εμβληματική πρωτοβουλία για την προστασία του θαλάσσιου φυσικού κεφαλαίου της χώρας. Δημιουργεί ένα συνεκτικό θεσμικό πλαίσιο που υποστηρίζει τη διατήρηση της βιοποικιλότητας με τη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιωτικών κοινωνιών, ενισχύει την εφαρμογή των εθνικών και ευρωπαϊκών πολιτικών για τη φύση, συμβάλλει καθοριστικά στην επίτευξη των διεθνών δεσμεύσεων της Ελλάδας για την προστασία των θαλασσών μας.
Το ΕΘΠΝΑ 1 – Νότιες Κυκλάδες περιλαμβάνει 73 συμπλέγματα νησιών και νησίδων, τις χερσαίες περιοχές Natura 2000 των κατοικημένων νησιών Μήλος, Κίμωλος, Φολέγανδρος, Σίκινος, Σαντορίνη, Ανάφη, Αμοργός, Ηρακλειά, Σχοινούσα, Κουφονήσι, Κίναρος και Λέβιθα, καθώς και την όμορη θαλάσσια έκταση της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, εντός των χωρικών υδάτων της χώρας. Στο ΕΘΠΝΑ 1 – Νότιες Κυκλάδες περιλαμβάνονται 18 θαλάσσιες και χερσαίες περιοχές που είναι ήδη ενταγμένες στο Δίκτυο Natura 2000.
Η θαλάσσια έκταση του Πάρκου υπερβαίνει τα 9.000 τ.χλμ. και η χερσαία έκτασή του υπερβαίνει τα 250 τ.χλμ.. Συνολικά, με την ίδρυση του ΕΘΠΝΑ 1-Νότιες Κυκλάδες, τίθενται έτσι σε καθεστώς προστασίας 8.407,14 τ.χλμ. θαλάσσιας έκτασης, επιπλέον των θαλάσσιων τμηματων που ήδη προστατεύονται στο πλαίσιο του δικτύου Natura 2000.
Η περιοχή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυρήνες θαλάσσιας και νησιωτικής βιοποικιλότητας της Μεσογείου. Στην περιοχή του Πάρκου καταγράφεται το 37,5% του εθνικού πληθυσμού της Μεσογειακής φώκιας (19% του παγκόσμιου πληθυσμού), ενώ οι πλούσιοι υποθαλάσσιοι οικότοποί του, συμπεριλαμβανομένων των λιβαδιών ποσειδωνίας, των κοραλλιογενών υφάλων και των οικοσυστημάτων βαθέων υδάτων, χρησιμεύουν ως κύριοι τόποι αναπαραγωγής και άλλων θαλάσσιων θηλαστικών, καθώς και κητωδών, ψαριών και ασπόνδυλων. Σε ό,τι αφορά στην ορνιθοπανίδα, το Πάρκο φιλοξενεί τους βιοτόπους αναπαραγωγής που αντιστοιχούν στο 17,7% του εθνικού πληθυσμού του Μαυροπετρίτη, το 12,5% του Μύχου, το 11% του Αρτέμη, το 36% του Αιγαιόγλαρου και το 13% του Θαλασσοκόρακα.
Το σχέδιο ΠΔ θεσπίζει ενιαίο πλαίσιο προστασίας και διαχείρισης του χερσαίου και θαλάσσιου χώρου, καθορίζοντας για πρώτη φορά με σαφήνεια και λεπτομέρεια τις επιτρεπόμενες χρήσεις ανά ζώνη προστασίας (196 ζώνες) στον χερσαίο και θαλάσσιο χώρο και διαχειριστικά μέτρα τα οποία θα εξειδικευτούν στο Σχέδιο Διαχείρισης (συμπεριλαμβανομένων μέτρων προσήκουσας οικονομικής στήριξης των αλιέων που επηρεάζονται από τους αλιευτικούς περιορισμούς).
Ειδικά στον θαλάσσιο χώρο προβλέπονται, μεταξύ άλλων:
- Πλήρης απαγόρευση των συρόμενων αλιευτικών εργαλείων σε επαφή με τον πυθμένα (μηχανότρατες) με πρόνοια για καταβολή αποζημίωσης στους θιγόμενους αλιείς.
- Απαγόρευση από 15/4 έως 31/5 της αλιείας σε ακτίνα 0,5 ν.μ. από την ακτή, με δυνατότητα επαναξιολόγησης μέσω του Σχεδίου Διαχείρισης.
- Ενσωμάτωση των επιτυχημένων ρυθμίσεων του «Αμοργοράματος» και εφαρμογή αντίστοιχων μέτρων στην περιοχή του Ακρωτηρίου Σαντορίνης.
- Σταδιακός περιορισμός της ανεξέλεγκτης αγκυροβόλησης σε περιοχές με λιβάδια Ποσειδωνίας και άλλους ευαίσθητους θαλάσσιους οικοτόπους (υφάλους).
- Δραστηριότητες όπως η κτηνοτροφία, η μελισσοκομία και η μικρή παράκτια αλιεία, που ασκούνται για χιλιάδες χρόνια, διατηρούνται και, όπου είναι δυνατόν, ενισχύονται ώστε να παραμείνουν ενεργές. Παράλληλα, ξερολιθιές, αναβαθμίδες, στέρνες και άλλα στοιχεία του τοπικού πολιτιστικού αποθέματος συντηρούνται και αναδεικνύονται στο πλαίσιο του Πάρκου.
- Επιτρέπονται χωρίς περιορισμούς οι ενέργειες, έργα και υποδομές που εξυπηρετούν αποκλειστικά σκοπούς εθνικής άμυνας.
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, δήλωσε: «Η Ελλάδα προχωρά με σχέδιο και αποφασιστικότητα στην προστασία της θαλάσσιας ζωής σε περιοχές της εθνικής μας κυριαρχίας. Με τη θέσπιση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νότιο Αιγαίο 1 – Νότιες Κυκλάδες, και του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου, που θα ακολουθήσει, η Ελλάδα αναμένεται να ξεπεράσει, νωρίτερα από τη δέσμευσή της για το 2030, τον ευρωπαϊκό στόχο προστασίας του 30% των θαλασσών της, φτάνοντας σε ποσοστό άνω του 35% και περνώντας στην πρωτοπορία της Ευρώπης στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Προχωράμε με ταχείς ρυθμούς, για να διαφυλάξουμε τη μοναδική βιοποικιλότητα των Νοτίων Κυκλάδων, στηρίζοντας παράλληλα τις τοπικές κοινωνίες και τη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιών μας. Η προστασία του θαλάσσιου πλούτου μας είναι ευθύνη απέναντι στην πατρίδα μας και στις επόμενες γενιές».
